Bạo hành vật nuôi trong bạo lực gia đình tăng cao, phụ nữ đấu tranh đòi cải cách pháp luật ở Ireland và Anh

Tại Ireland và Anh, nhiều phụ nữ sống sót qua các vụ bạo lực gia đình đã chia sẻ trải nghiệm kinh hoàng khi vật nuôi của họ bị lạm dụng nhằm tạo áp lực, khủng bố tinh thần. Các trường hợp như đổ thuốc tẩy vào bể cá, dội nước sôi lên chó hay đầu độc gà của trẻ em bằng thuốc diệt cỏ không phải là cảnh trong phim mà là bằng chứng thực tế từ người trong cuộc.

Fiona O'Malley, luật sư và giám đốc tổ chức từ thiện chống bạo lực gia đình Sonas tại Dublin, cho biết đây là hình thức kiểm soát cưỡng chế mà các dịch vụ hỗ trợ bạo lực gia đình ngày càng gặp nhiều. Bà nhấn mạnh việc bạo hành vật nuôi không phải là thiệt hại bên lề mà là công cụ dùng để tạo nỗi sợ hãi và thể hiện quyền lực nhằm đe dọa phụ nữ và trẻ em trong nhà.

Fiona O'Malley chia sẻ nhiều phụ nữ thường lo lắng không chỉ cho bản thân và con cái mà còn cho vật nuôi của mình khi cân nhắc rời bỏ môi trường bạo hành. Động vật gia đình được xem như những người bạn, nguồn an ủi và hỗ trợ tinh thần đặc biệt với trẻ em sống trong điều kiện gia đình bất ổn.

Bà kể lại một trường hợp khách hàng bị chồng bạo hành tinh thần bằng cách quay video cảnh dội nước sôi lên chó cưng, khiến nạn nhân thêm sợ hãi và bị đe dọa nghiêm trọng. Đây là minh chứng cho thấy kẻ bạo hành biết tận dụng tâm lý tình cảm gắn bó của gia đình với vật nuôi để gây tổn thương sâu sắc.

Sonas kêu gọi chính phủ Ireland xem xét nâng cao hiệu quả pháp lý liên quan đến bảo vệ vật nuôi trong các vụ bạo lực gia đình. Hiện pháp luật Ireland chỉ cho phép tòa án xem xét bạo hành vật nuôi như yếu tố liên quan nhưng không có chế tài rõ ràng để ngăn người bạo hành tiếp tục bạo hành hoặc tước đoạt quyền chăm sóc thú cưng.

Fiona khẳng định cần thừa nhận bạo hành vật nuôi như một dạng kiểm soát cưỡng chế, cho phép vật nuôi được bao gồm trong các lệnh bảo vệ và cung cấp con đường pháp lý cho việc bảo vệ tạm thời vật nuôi khi nạn nhân phải rời bỏ chốn bạo hành. Ngoài ra, việc trẻ em chứng kiến bạo hành vật nuôi cũng phải được xem là vấn đề bảo vệ trẻ em do ảnh hưởng tâm lý nghiêm trọng.

Samantha*, một bà mẹ ba con, ở lại với người chồng bạo hành nhiều năm vì lo sợ không nơi nào an toàn cho chó của gia đình. Bà bị đánh chỉ một tuần sau sinh con và chứng kiến chồng bạo hành thú cưng trước mặt bọn trẻ. Cuối cùng, bà cùng các con vào nơi trú ẩn trong 3 tháng, vật nuôi được nhờ người chăm sóc tạm thời. Chồng bà đã bị bỏ tù và đang chờ xét xử.

Jodie* cũng từng bị bạn trai cũ dùng thú cưng làm công cụ áp bức tâm lý khi dọa sẽ làm hại chú chó của cô. Một số video ghi lại cảnh hắn đe dọa vật nuôi bằng dao khiến Jodie luôn sống trong nỗi sợ hãi dù bạn trai đã bị kết án tù giam.

Năm 2021, một nghiên cứu tại Anh do Refuge4Pets và Dogs Trust thực hiện cho thấy gần 90% các hộ gia đình bạo lực có vật nuôi bị bạo hành, và 94% trường hợp thú cưng bị sử dụng như công cụ kiểm soát cưỡng chế. Những con số này phản ánh thực trạng đáng báo động mà các chuyên gia như Fiona O'Malley đã nhận định từ lâu.

Về phía luật pháp, Anh đang tiến hành cải cách với dự luật Domestic Abuse (Pets) Bill, trước đó gọi là Ruby’s Law, đặt theo tên con mèo yêu quý của luật sư Christina Warner - tác giả dự luật. Dự luật này đề xuất công nhận việc bạo hành vật nuôi là một phần của bạo lực gia đình, cho phép vật nuôi được bao gồm trong các lệnh bảo vệ, đồng thời tăng cường quyền ngăn người gây bạo hành can thiệp vào vật nuôi.

Christina Warner chia sẻ kinh nghiệm xử lý các vụ việc và nhận thấy nhiều nạn nhân sợ mất vật nuôi khiến họ trì hoãn việc tìm kiếm trợ giúp. Bà khởi xướng phiên bản luật Ruby’s Law tại Ireland nhằm thúc giục chính phủ nước này bảo vệ cả vật nuôi và con người trong gia đình bạo hành.

Sonas đã hợp tác với NSPCA cung cấp chỗ ở tạm thời cho vật nuôi khi phụ nữ và trẻ em cần đến nơi trú ẩn an toàn. Tuy nhiên, sự hỗ trợ từ các tổ chức từ thiện này là chưa đủ khi pháp luật chưa thể ngăn chặn người bạo hành giữ quyền kiểm soát vật nuôi.

Một sự thật đáng báo động được nhấn mạnh bởi các chuyên gia là xu hướng bạo hành vật nuôi thường đi trước các hành vi bạo lực nghiêm trọng hơn, như giết người. Những kẻ phạm tội kinh khủng như Ted Bundy, Jeffrey Dahmer đều bắt đầu từ việc bạo hành vật nuôi trước khi leo thang sang giết người.

Điều tra về vụ án chấn động nước Anh năm 2023 về cái chết của Holly Bramley, người bị chồng liên tục bạo hành, tra tấn cả vật nuôi trước khi giết hại cô, càng cho thấy tầm quan trọng của việc nhận diện và ngăn chặn bạo hành vật nuôi trong các vụ bạo lực gia đình. Mẹ nạn nhân hiện đứng ra vận động ban hành "Holly’s Law" nhằm yêu cầu công khai thông tin bạo hành vật nuôi trong các đánh giá rủi ro bạo lực gia đình và bảo vệ trẻ em.

Fiona O'Malley nhấn mạnh luật pháp Ireland hiện chưa thừa nhận rõ ràng việc bạo hành vật nuôi là dạng kiểm soát cưỡng chế trong bạo lực gia đình, gây ra lỗ hổng nghiêm trọng. Việc công nhận đầy đủ sẽ giúp xã hội nhận thức đúng hơn, tạo tiền đề cho nạn nhân dám tố cáo và các cơ quan chức năng có thể xử lý hiệu quả hơn.

Bà cho rằng dù không thể giải quyết mọi vấn đề bạo lực gia đình chỉ bằng cách bảo vệ vật nuôi, nhưng việc đóng lỗ hổng này sẽ tăng cường an toàn cho phụ nữ, trẻ em và vật nuôi, làm luật pháp sát thực tế hơn.

Phụ nữ gặp bạo lực gia đình có thể tìm đến tổ chức Sonas Domestic Violence Charity (sonasdomesticviolence.ie) và Women’s Aid (womensaid.ie) để được tư vấn và hỗ trợ 24/7.