Hai nhà toán học Trung Quốc đầu tiên cùng giành Huy chương Fields danh giá

Tại Hội nghị Toán học Quốc tế (ICM) tổ chức ngày 7/7/2022 tại Philadelphia, Mỹ, hai nhà toán học Wang Hong và Deng Yu của Trung Quốc đã vinh dự nhận Huy chương Fields, cùng lúc với John Pardon và Jacob Tsimerman. Đây là lần đầu tiên các nhà toán học quốc tịch Trung Quốc đào tạo từ trong nước được trao giải thưởng này. Huy chương Fields, thường được xem như 'Nobel Toán học', là giải thưởng danh giá nhất dành cho các nhà toán học dưới 40 tuổi, được trao từ năm 1936 nhưng mới chỉ đến nay Trung Quốc mới có người chiến thắng.

Điều đáng chú ý, Wang và Deng đều tốt nghiệp đại học tại Trung Quốc đại lục và nhận huy chương vào cùng một năm, điều chưa từng có trước đó. Trung Quốc trở thành quốc gia châu Á đầu tiên và là quốc gia thứ năm trên thế giới – sau Mỹ, Pháp, Anh và Nga – có hai nhà toán học đoạt huy chương Fields trong một dịp trao giải.

Wang Hong sinh năm 1991 tại Khu tự trị Choang Quảng Tây. Cô nhập học Đại học Bắc Kinh năm 16 tuổi, ban đầu theo học Khoa học Trái đất và Vũ trụ rồi chuyển sang ngành Toán học một năm sau đó. Wang tốt nghiệp đại học năm 2011, tiếp tục du học Pháp, hoàn thành bằng kỹ sư và thạc sĩ tại École Polytechnique và Đại học Paris-Sud.

Sau đó, cô học tiến sĩ tại Viện Công nghệ Massachusetts (MIT), dưới sự hướng dẫn của Larry Guth, người từng đoạt giải New Horizons về toán học, hoàn tất luận án năm 2019. Wang làm nghiên cứu sau tiến sĩ tại Viện Nghiên cứu Cao cấp ở New Jersey và từng là giảng viên tại Đại học California, Los Angeles trước khi trở thành giáo sư tại Viện Courant, Đại học New York cùng Viện Nghiên cứu Cao cấp Sciences (IHES) ở Pháp.

Cô được công nhận nhờ những đóng góp đột phá trong phân tích điều hòa và lý thuyết đo hình học, với ứng dụng vào các vấn đề như giả thuyết làm mượt địa phương của phương trình sóng miền phẳng, và các tiến bộ trong lý thuyết Fourier, các tập Falconer, Furstenberg và bài toán Kakeya ba chiều.

Năm 2025, Wang cùng đồng nghiệp Joshua Zahl công bố bài báo dài 127 trang chứng minh giả thuyết Kakeya ba chiều, một vấn đề hóc búa tồn tại hơn cả thế kỷ, cung cấp nền tảng phân tích mới cho ứng dụng xử lý tín hiệu như radar và cảm biến từ xa. Cô từng nhận giải Salem và giải Clay Research cho thành tích này. Wang cũng là người phụ nữ thứ ba trong lịch sử đoạt Huy chương Fields.

Deng Yu sinh năm 1989 tại Thâm Quyến, được biết đến với tài năng toán học nổi bật từ nhỏ. Năm 2006, anh đoạt huy chương vàng kỳ thi Olympic Toán học Trung Quốc với điểm tuyệt đối và cũng giành huy chương vàng Olympic Toán quốc tế. Deng được xét tuyển thẳng vào Đại học Bắc Kinh năm 2007 nhưng chuyển sang MIT năm 2009 và tốt nghiệp cử nhân toán học năm 2011.

Anh hoàn thành tiến sĩ tại Đại học Princeton năm 2015 dưới sự hướng dẫn của Alexandru Ionescu, chuyên về động lực học dài hạn của các phương trình vi phân riêng. Sau thời gian nghiên cứu sau tiến sĩ tại Viện Courant của NYU và giảng dạy tại Đại học Southern California, Deng trở thành giáo sư Đại học Chicago năm 2024.

Deng nổi bật với công trình về phương trình vi phân riêng, động lực học chất lỏng và phân tích xác suất. Năm ngoái, cùng với Zaher Hani và Xiao Ma, anh đã giải quyết một phiên bản hẹp của bài toán thứ sáu trong 23 bài toán nổi tiếng của David Hilbert đề ra năm 1900. Người thầy hướng dẫn Princeton đánh giá công trình này có khả năng rất cao đoạt Huy chương Fields.

Năm 2021, Deng còn được trao học bổng Sloan cho các nhà nghiên cứu xuất sắc giai đoạn đầu sự nghiệp.

Với những thành tựu này, Wang Hong và Deng Yu không chỉ đưa nền toán học Trung Quốc lên tầm cao mới mà còn mở ra triển vọng lớn cho thế hệ nhà khoa học trẻ đất nước này trên trường quốc tế.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.