Mỹ cảnh báo không để đối thủ nước ngoài thâm nhập hệ thống lưới điện quốc gia

Nhu cầu sử dụng điện tại Mỹ đang tăng trở lại sau nhiều thập kỷ, nhờ vào sự phát triển của trí tuệ nhân tạo, sản xuất tiên tiến và các lĩnh vực kinh tế mũi nhọn khác. Để đáp ứng, các nhà cung cấp dịch vụ điện lực đang gấp rút hiện đại hóa lưới điện quốc gia, tích hợp nhiều công nghệ số để vận hành hiệu quả hơn.

Tuy nhiên, trong quá trình hiện đại hóa, các cơ quan lập pháp và các nhà hoạch định chính sách Mỹ đang đối mặt với thách thức là làm sao tránh được việc xây dựng những lỗ hổng an ninh mới vào hệ thống quan trọng này. Nếu bỏ qua yếu tố bảo mật và phụ thuộc vào thiết bị hoặc phần mềm được sản xuất bởi các đối thủ nước ngoài, nền kinh tế và an ninh quốc gia có thể gặp rủi ro lớn trong tương lai.

Chuyên gia từng làm việc trong Quốc hội Mỹ cho biết rằng nước này đã nhiều lần mắc sai lầm khi chỉ chú trọng đến chi phí và tiện lợi trong lựa chọn công nghệ, rồi sau đó phải mất nhiều thời gian, công sức và chi phí để khắc phục. Ví dụ điển hình là việc Mỹ từng cho phép sử dụng thiết bị viễn thông giá rẻ từ Trung Quốc, khiến Chính phủ phải chi hơn 5 tỷ USD để thay thế bằng các thiết bị an toàn hơn sau khi lo ngại về rủi ro bảo mật ngày càng tăng.

Lưới điện Mỹ giờ đây không chỉ truyền tải điện năng đơn thuần mà còn truyền tải dữ liệu và tích hợp các hệ thống điều khiển từ xa, giúp quản lý mạng lưới điện trên phạm vi rộng theo thời gian thực. Tuy nhiên, những tính năng hiện đại này cũng mở ra các điểm yếu mới, dễ bị các hacker có liên quan đến Chính phủ Trung Quốc tấn công và xâm nhập hệ thống.

Giới chức Mỹ cảnh báo rằng các tin tặc có nguồn gốc Trung Quốc đã thâm nhập vào nhiều phần của hạ tầng quan trọng, trong đó có các hệ thống điện, với mục đích tạo ra các phương án gây gián đoạn dịch vụ trong trường hợp khủng hoảng. Điều này đặt ra câu hỏi nghiêm túc về việc tại sao Mỹ lại còn dùng công nghệ liên quan đến Trung Quốc để kiểm soát các hệ thống cốt lõi của lưới điện.

Không phải tất cả các thiết bị do Trung Quốc sản xuất đều gây nguy hiểm như nhau. Một chiếc ốc vít, tấm pin năng lượng mặt trời hay một viên pin thường chỉ thực hiện chức năng cơ bản và ít liên quan đến an ninh mạng. Trong khi đó, phần mềm, hệ thống điều khiển và firmware mới chính là những thành phần then chốt và có thể kiểm soát cách điện được tạo ra, lưu trữ và phân phối trên toàn quốc.

Chính phủ Mỹ cần tập trung đánh giá dựa trên tầm quan trọng, ảnh hưởng và mức độ phức tạp kỹ thuật số của từng loại thiết bị, ưu tiên sản xuất trong nước hoặc lựa chọn các nguồn cung đáng tin cậy cho các thành phần quan trọng nhất, đồng thời vẫn có thể tận dụng nguồn cung toàn cầu cho các mặt hàng ít nhạy cảm hơn.

Việc thay thế nhanh chóng các hệ thống điều khiển ngoại quốc trong toàn bộ mạng lưới điện là điều không thể thực hiện trong một sớm một chiều. Tuy nhiên, nếu không có sự ưu tiên hợp lý, nguy cơ rủi ro sẽ gia tăng theo thời gian.

Phần lớn hạ tầng năng lượng tại Mỹ thuộc sở hữu tư nhân, do vậy các doanh nghiệp không thể tự mình nhận diện hết các nguy cơ an ninh phức tạp về công nghệ. Chính phủ cần đẩy mạnh vai trò trong việc hướng dẫn, cung cấp thông tin về các mối đe dọa và trao đổi dữ liệu nhằm giúp các công ty lựa chọn công nghệ an toàn hơn.

Ngược lại, ngành công nghiệp năng lượng cũng phải tận dụng tốt thông tin đó để đưa ra các quyết định mua sắm, đầu tư phù hợp, tránh việc những công nghệ có nguy cơ bảo mật thấp lại được tích hợp sâu vào hệ thống lưới điện trong tương lai.

Các quyết định công nghệ đang được thực hiện hôm nay sẽ ảnh hưởng đến an ninh và sự phát triển bền vững của hệ thống năng lượng Mỹ trong nhiều thập kỷ tới. Tập trung vào những công nghệ quan trọng nhất sẽ giúp hiện đại hóa hệ thống lưới điện đồng thời giảm thiểu rủi ro an ninh quốc gia.

Ngược lại, nếu không xử lý tốt, nước Mỹ có thể phải đối mặt với các lỗ hổng có thể phòng ngừa được trong một trong những hệ thống quan trọng nhất của quốc gia.

Phần lớn người dân Mỹ ít khi nghĩ tới lưới điện vì nhìn bên ngoài nó hoạt động ổn định. Đây là điều mà các nhà lãnh đạo cần nỗ lực duy trì bằng mọi giá để bảo vệ an ninh quốc gia.

Jim Langevin từng giữ chức đại diện quốc hội Mỹ bang Rhode Island, Tom Fanning là cựu Chủ tịch kiêm Giám đốc điều hành Southern Company. Hai người đều hiện là thành viên hội đồng cố vấn của Trung tâm đổi mới công nghệ và an ninh mạng thuộc Quỹ phòng vệ các nền dân chủ (Foundation for Defense of Democracies).

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.