Di sản bền vững của Giáo sư Ishaq Oloyede tại JAMB

Khi nhậm chức vào ngày 9/8/2016, Giáo sư Ishaq Oloyede đối mặt với nhiều chỉ trích xoay quanh sự thiếu hiệu quả, tham nhũng và niềm tin công chúng giảm sút của Hội đồng Tuyển sinh và Kỳ thi Kết nạp Chung (JAMB) tại Nigeria. Dưới sự lãnh đạo quyết đoán, ông đã chuyển đổi JAMB bằng cách áp dụng các giải pháp công nghệ hiện đại và nâng cao trách nhiệm giải trình nhằm củng cố lòng tin và hiệu quả vận hành.

Oloyede thay thế công nghệ VSAT cồng kềnh bằng mạng riêng ảo (VPN) của hai nhà mạng lớn MTN và Airtel, giúp truyền dữ liệu đề thi an toàn và tiết kiệm chi phí tới hơn 900 điểm thi trên toàn quốc. Việc cải tiến này hoàn thiện hệ thống thi trên máy tính thay cho phương thức làm bài truyền thống bằng giấy bút được JAMB áp dụng từ năm 2013, tạo ra quy trình kiểm tra hiệu quả, thuận tiện hơn cho thí sinh.

Giới thiệu Hệ Thống Xử Lý Tuyển Sinh Trung Ương (CAPS) đã thay đổi hoàn toàn cách thức xét tuyển đại học. Thay vì các cán bộ tuyển sinh phải từng bước so sánh hồ sơ thủ công, CAPS giúp tự động hóa và minh bạch, vừa đảm bảo các cơ sở giáo dục đại học giữ quyền quyết định cuối cùng trong việc lựa chọn thí sinh, đồng thời JAMB giám sát tuân thủ chính sách tuyển sinh quốc gia.

Thí sinh cũng được quyền chấp nhận hoặc từ chối kết quả tuyển sinh qua nền tảng này, tạo sự công bằng và thuận tiện chưa từng có.

Oloyede tập trung vào duy trì tính chính trực trong hoạt động của JAMB bằng cách áp dụng số nhận dạng quốc gia làm thủ tục tham dự kỳ thi, đồng thời lắp đặt camera giám sát tại các điểm đăng ký và thi để ngăn chặn giả mạo nhân dạng. Ông cũng thành lập hệ thống tiếp nhận phản hồi và giải quyết khiếu nại trực tuyến giúp thí sinh và công chúng dễ dàng tương tác với cơ quan.

Dưới thời lãnh đạo của Oloyede, số thí sinh khuyết tật trúng tuyển tăng từ 142 năm 2016 lên 484 vào năm tuyển sinh 2024. Tổng số thí sinh được nhận vào đại học cũng lên tới 1.012.944 trong năm 2025, đánh dấu mức cao lịch sử và chứng tỏ hiệu quả rõ ràng của các cải tiến công nghệ trong toàn bộ quá trình tuyển sinh.

Trong sự cố kỹ thuật gây gián đoạn kỳ thi UTME năm 2025, Oloyede đã công khai nhận trách nhiệm và xin lỗi thí sinh bị ảnh hưởng, thể hiện tinh thần lãnh đạo chịu trách nhiệm và minh bạch hiếm thấy trong các cơ quan công quyền. Ngoài ra, ông đổi mới quy trình thu phí tuyển sinh từ việc sử dụng thẻ cào sang hệ thống thanh toán minh bạch hơn, tái đàm phán các hợp đồng kém lợi và quản lý tài chính chặt chẽ, giúp JAMB tiết kiệm chi phí vận hành và nộp ngân sách liên bang lên tới hơn 50 tỷ naira trong năm 2025, so với 52 triệu naira do các lãnh đạo trước đấy thực hiện kể từ năm 1978.

Sự rút lui của Giáo sư Oloyede sau một thập kỷ phục vụ để lại một hệ thống tuyển sinh đại học hiện đại, minh bạch và được công nhận rộng rãi về sự cải tiến liên tục. Ông không chỉ được nhớ đến như một nhà quản lý mà còn là người xây dựng thể chế và cải cách, minh chứng rằng lãnh đạo dựa trên tầm nhìn và đạo đức có thể tạo ra những thay đổi có ý nghĩa lâu dài.