Buổi khai giảng không tiếng chuông, không cờ hoa
Đúng 8 giờ sáng thứ Ba 1 tháng 9, tại Trường Mártires del Goicuría, một doanh trại quân sự cũ được cải tạo thành trường học ở Matanzas, học sinh đến lớp thưa thớt, nhiều em vẫn còn mệt mỏi sau đêm mất điện. Các bậc phụ huynh mang theo cặp sách, bình nước và không ít câu hỏi chưa có lời giải đáp. Không có lễ đài, không băng rôn chào đón, chỉ có sắc đỏ trắng của đồng phục học sinh làm dịu bớt một buổi sáng vốn kém phần rộn ràng như mọi năm.
Chị Damaris, có con gái chuẩn bị vào lớp ba, kể rằng tuần trước khi đi làm thủ tục nhập học, không ai có thể cho chị biết giáo viên nào sẽ phụ trách lớp con mình. "Cái sự lộn xộn ấy đã kéo dài từ năm học trước," chị than thở. Con gái chị từng trải qua khoảng ba tháng rưỡi không có giáo viên cố định, và theo lời chị, chỉ nhờ một cô giáo đã nghỉ hưu nhận kèm riêng từ thứ Hai đến thứ Sáu mới giúp con không bị tụt lại quá xa.
Khi gia đình phải "mua" thêm sự ổn định
Kể từ khi con gái vào lớp một, vợ chồng chị Damaris đã xem khoản chi phí học thêm này là một sự hy sinh bắt buộc. Một người ông khác, dắt tay cháu trai băng qua ngã tư đèn tín hiệu cũng đang tắt vì mất điện, cho biết cả ba người cháu của ông từng theo học tại ngôi trường này và ông đã chứng kiến sự bất ổn của đội ngũ giáo viên ngày càng rõ rệt.
Cháu trai ông thậm chí nói rằng hiểu bài của thầy dạy kèm hơn là của cô giáo trên lớp.
Vale la pena. Con él los muchachos aprenden, mientras que aquí están viniendo la mayoría de las veces media sesión, y mal aprovechada.
Người thầy dạy kèm không chỉ ôn lại bài học mà còn hỗ trợ làm bài tập thực hành, kèm riêng những học sinh gặp khó khăn, thậm chí dạy thêm cả những bài học về ứng xử và lễ nghĩa.
Một khoảng trống giáo viên trên phạm vi cả nước
Trên các bức tường của ngôi trường vẫn còn in dấu vết đạn từ thời xưa, nhưng những "vết thương" đáng lo ngại hơn bây giờ lại vô hình: sự thiếu hụt giáo viên, thời khóa biểu bị rút ngắn và sự hoài nghi của các gia đình về khả năng nhà trường có thể đảm bảo cho con em mình những kiến thức cơ bản về đọc viết hay toán học nếu không có sự trợ giúp từ bên ngoài. Chị Dayana, mẹ của một học sinh lớp sáu, cũng đang tìm giáo viên dạy kèm cho con nhưng đã gọi điện cho hai người thì cả hai đều đã kín lịch. "Chuyện này không hề dễ dàng," chị nói.
Câu chuyện tại Matanzas chỉ là một lát cắt nhỏ trong bức tranh chung của cả nước Cuba. Theo Bộ Giáo dục, năm học 2026-2027 khai giảng với tỷ lệ giáo viên đứng lớp toàn quốc chỉ đạt khoảng 73%, tương đương thiếu hụt hơn 24.000 giáo viên, buộc ngành giáo dục phải huy động sinh viên đại học và cả những người làm trong lĩnh vực văn hóa, khoa học để đứng lớp tạm thời. Riêng thủ đô La Habana, chính quyền phải điều động khoảng 300 giáo viên từ các tỉnh miền Đông về hỗ trợ, trong khi các tỉnh như Camagüey, Matanzas và Sancti Spíritus đều ghi nhận mức thiếu hụt trên 2.000 vị trí giáo viên mỗi tỉnh.
