Từ công cụ chống tội phạm đến mạng lưới giám sát toàn quốc
Ra đời với mục tiêu hỗ trợ cảnh sát địa phương tìm xe bị đánh cắp và truy tìm người mất tích, hệ thống camera nhận diện biển số tự động của Flock Safety đã phát triển với tốc độ chóng mặt. Hiện công ty này vận hành hơn một trăm hai mươi nghìn camera, phủ sóng tại hơn sáu nghìn thành phố và hạt trên khắp nước Mỹ. Mỗi tháng, hệ thống ghi lại dữ liệu của hàng tỷ lượt biển số xe, cùng với nhiều thông tin khác về phương tiện. Cảnh sát nhiều nơi khẳng định công cụ này giúp phá án nhanh hơn, giảm thời gian truy tìm xe trộm cắp. Nhưng chính quy mô khổng lồ và khả năng kết nối dữ liệu xuyên bang của Flock đã khiến giới bảo vệ quyền riêng tư lo ngại: một mạng lưới giám sát vốn được thiết kế cho mục đích an ninh cụ thể đang dần trở thành cơ sở dữ liệu theo dõi hành trình của gần như mọi người dân Mỹ, bất kể họ có liên quan đến bất kỳ hành vi phạm pháp nào hay không.
Khi các bang đỏ quay lưng với chính công nghệ mình từng ủng hộ
Điều bất ngờ là những tiếng nói phản đối mạnh mẽ nhất gần đây lại đến từ chính các bang vốn nổi tiếng ủng hộ đường lối cứng rắn về an ninh trật tự. Thống đốc Ron DeSantis của Florida vừa công bố kế hoạch thu hồi toàn bộ giấy phép lắp đặt camera đọc biển số trên các tuyến đường cao tốc của bang, khiến Florida có khả năng trở thành bang đầu tiên cấm hoàn toàn Flock khỏi hệ thống đường cao tốc.
Ông tuyên bố thẳng thắn: "Tôi hoàn toàn ủng hộ việc trang bị công cụ cho lực lượng thực thi pháp luật, nhưng tôi không muốn biến nơi này thành một nhà nước giám sát." Trước đó một tuần, Thống đốc Greg Abbott của Texas cũng ra lệnh đóng băng mọi khoản chi ngân sách bang cho các camera Flock. Việc hai thống đốc Cộng hòa thân cận với cựu Tổng thống Donald Trump cùng lên tiếng phản đối một công nghệ vốn được quảng bá là thân thiện với cảnh sát cho thấy mức độ lan rộng bất thường của làn sóng lo ngại này.
Từ những cuộc truy quét nhập cư đến vụ bê bối theo dõi cá nhân
Mối lo ngại không dừng lại ở lý thuyết. Các hồ sơ do trang tin công nghệ 404Media thu thập cho thấy nhiều cảnh sát địa phương đã thực hiện tra cứu dữ liệu Flock thay mặt cho Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan Mỹ, phục vụ cho các chiến dịch trục xuất người nhập cư. Giám đốc điều hành Flock sau đó buộc phải thừa nhận hệ thống của công ty từng bị sử dụng cho mục đích thực thi luật di trú, dù khẳng định đây "không phải vấn đề của Flock". Đáng chú ý hơn, một cảnh sát trưởng ở Texas từng dùng dữ liệu camera để lần theo dấu vết một phụ nữ sau khi cô phá thai, còn một cơ quan liên bang khác đã dùng hệ thống này để xác định danh tính người tham dự một hội chợ súng. Viện Tư pháp Hoa Kỳ đã lập danh sách hơn một trăm vụ lạm dụng được ghi nhận, bao gồm cả việc nhân viên dùng camera để theo dõi người yêu cũ, bắt giữ oan hoặc sử dụng ngoài mục đích thực thi pháp luật.
Làn sóng cắt hợp đồng và lời kêu gọi thiết lập giới hạn rõ ràng
Áp lực công luận đang tạo ra hiệu ứng dây chuyền. Hơn năm mươi lăm chính quyền địa phương đã chấm dứt hợp đồng với Flock chỉ trong vòng một năm qua. Tại Denver, các nhóm dân quyền đã yêu cầu thành phố tắt hoàn toàn hệ thống camera sau khi phát hiện dữ liệu có thể bị chia sẻ trái phép cho cơ quan di trú liên bang. Ông Jay Stanley, chuyên gia phân tích chính sách cấp cao của Liên đoàn Tự do Dân sự Mỹ, ví von cảm giác bị theo dõi liên tục như việc phải sống dưới "con mắt thứ ba" luôn dõi theo mọi bước chân. Về phần mình, Thống đốc Josh Shapiro của Pennsylvania công khai kêu gọi xây dựng một đạo luật lưỡng đảng để cấm hoàn toàn loại camera này trên phạm vi toàn bang, nhấn mạnh đây "không phải điều vì lợi ích công chúng". Khi các cuộc bầu cử giữa kỳ đến gần, vấn đề giám sát công dân đang trở thành chủ đề hiếm hoi khiến hai đảng tìm được tiếng nói chung.
