Những ngôi nhà bền vững hướng tới tương lai với mái sống và thu hoạch nước mưa

Trong kỷ nguyên biến đổi khí hậu, các kiến trúc sư trên toàn cầu đang tái thiết kế nhà ở với mục tiêu bền vững hơn, thân thiện môi trường hơn. Cuốn sách Homes for Our Time: Sustainable Living của tác giả Philip Jodidio, phát hành năm 2026, tập hợp 63 dự án nhà ở đơn lập từ nhiều quốc gia, phô bày cuộc cách mạng yên lặng trong kiến trúc xanh cho không gian sống.

Dù các tòa nhà đa gia đình có thể tích hợp nhiều người hơn và tiết kiệm năng lượng cùng diện tích, nhà ở đơn lập vẫn là phòng thí nghiệm quan trọng cho đổi mới kiến trúc. Theo Jodidio, làm việc trực tiếp với khách hàng cá nhân giúp kiến trúc sư có tự do thử nghiệm vật liệu, công nghệ và chiến lược môi trường một cách linh hoạt hơn so với các dự án quy mô lớn.

Ví dụ, Earth House của Ken Nishiguchi tại Okazaki, Nhật Bản, sử dụng đá tái chế lấy từ một mỏ đá bỏ hoang địa phương, giảm tải carbon phát sinh từ vận chuyển vật liệu.

Các thiết kế tập trung vào sử dụng vật liệu địa phương và phối hợp hài hòa với khí hậu giúp giảm tác động môi trường. Toquilla Houses do Rama Estudio thiết kế trên đảo Portete, Ecuador, dành cho người dân di dời vì động đất, xây dựng bằng tre và rơm với diện tích 71 m2, sử dụng thông gió thụ động để duy trì nhiệt độ mát mẻ.

Trong khi đó, ngôi nhà tại Guanajuato, Mexico, do HW Studio thiết kế, trọng dụng đá lấy từ đáy mỏ địa phương để tạo tường dày, giữ mát ban ngày và giữ nhiệt ban đêm.

Các công trình tại vùng khí hậu khắc nghiệt như thung lũng Napa, California, áp dụng vật liệu cách nhiệt tiên tiến như cửa kính hiệu suất cao, cách nhiệt dạng phun và bê tông để giảm nhu cầu làm mát và sưởi. Mái kim loại mái dốc còn có vai trò bảo vệ trước nguy cơ cháy rừng ngày càng gia tăng.

Khả năng tích nhiệt của vật liệu – khả năng hấp thụ, lưu trữ và tỏa nhiệt tự nhiên – được khai thác để làm mát không gian sống. Các phương pháp truyền thống như định hướng nhà, che bóng, thông gió tự nhiên và khối nhiệt vẫn là giải pháp hiệu quả vượt trội.

Tăng mật độ đô thị là yếu tố quan trọng giúp phát triển bền vững. Ví dụ, Poplar Grove ở Washington DC là một dự án xây dựng lấp đầy những mảnh đất trống, tận dụng hệ thống panel mô-đun làm từ tre kỹ thuật (BamCore) giúp giảm tới 90% sự truyền nhiệt từ ngoài vào trong. Vật liệu cách nhiệt từ len cừu cũng góp phần cân bằng nhiệt độ trong nhà.

Ánh sáng tự nhiên được tận dụng qua giếng trời để giảm đáng kể nhu cầu dùng điện. Lưới kiến trúc tạo ra sự ngăn cách mà không làm cản trở ánh sáng trong không gian nội thất.

Nhà thiết kế ở New Zealand – Fearon Hay – đã tạo ra mái sống cho một ngôi nhà gần hồ Wakatipu, dùng đất trồng cỏ giúp cách nhiệt, giữ mát vào mùa hè và giữ ấm mùa đông. Việc sử dụng gỗ kỹ thuật lấy từ nguồn địa phương cũng giúp giảm dấu chân carbon trong xây dựng.

Cuốn Homes for Our Time: Sustainable Living của Philip Jodidio do Taschen phát hành là một minh chứng cho xu hướng kiến trúc nhà ở thế giới đang dịch chuyển mạnh mẽ về phía phát triển bền vững, tận dụng triệt để các nguồn lực tự nhiên và công nghệ để thích ứng biến đổi khí hậu.