Tranh chấp pháp lý và chính trị khiến kế hoạch bảo tồn đền Arunachaleswara đình trệ 25 năm trước

Mới đây, căng thẳng liên quan đến đền Subramaniya Swamy ở Thirupparankundram, Madurai, tiếp tục tăng nhiệt khi có đơn đệ trình lên Tòa án Tối cao Ấn Độ yêu cầu chuyển quyền kiểm soát đền cho Cục Khảo cổ Ấn Độ (ASI). Vụ việc làm dấy lên quan tâm về quyền sở hữu và bảo tồn các đền thờ cổ kính ở Ấn Độ, nơi tín ngưỡng và pháp luật thường có sự giao thoa phức tạp.

Khoảng 25 năm trước, ASI từng cố gắng thực hiện sáng kiến tương tự đối với đền Arunachaleswara ở Tiruvannamalai, tỉnh Tamil Nadu, cách Chennai khoảng 200 km về phía Tây. Đây là ngôi đền có giá trị lịch sử thuộc thời kỳ Chola, được xem là biểu tượng văn hóa quan trọng của khu vực.

Tuy nhiên, dự án muốn "tiếp quản và điều hành" các hoạt động tại đền gặp phải sự phản đối mạnh mẽ từ cộng đồng và các bên liên quan. Cuối cùng, kế hoạch này không thể thực hiện do vướng mắc về pháp lý và chính trị.

Theo Luật Di tích và Khu khảo cổ Lịch sử (Ancient Monuments and Archaeological Sites and Remains Act and Rules), ASI không được phép tiếp quản hay quản lý bất kỳ ngôi đền nào. Cơ quan chỉ có quyền công bố một địa điểm là "di tích quốc gia" và có thể thiết lập những vùng cấm hoặc hạn chế xây dựng, khai thác mỏ trong phạm vi 100-200 mét tính từ di tích đó.

Điều này có nghĩa, sai biệt về vai trò pháp lý khiến ASI không thể kiểm soát trực tiếp các công trình tôn giáo mặc dù có ý định gìn giữ và bảo tồn. Tranh cãi hiện tại ở Madurai cũng phản ánh những trở ngại pháp lý tương tự.

Quá trình bảo tồn các đền thờ cổ cần sự phối hợp nhịp nhàng giữa các tổ chức tôn giáo, chính quyền địa phương và cơ quan khảo cổ để vừa giữ được tính linh thiêng, vừa bảo vệ giá trị văn hóa và di sản quý báu.

Ảnh: Đền Arunachaleswara thời kỳ Chola ở Tiruvannamalai – C. Venkatachalapathy

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.