Ngày Quốc tế Mặt Trăng và những tác động nếu Mặt Trăng bỗng biến mất

Mặt Trăng đã quay quanh Trái Đất với khoảng cách trung bình xấp xỉ 384.400 km trong hàng tỷ năm qua. Mặc dù không có khí quyển đủ điều kiện cho sự sống, Mặt Trăng lại đóng vai trò thiết yếu đối với sự sống trên Trái Đất. Ánh sáng mặt trời phản chiếu trên bề mặt Mặt Trăng giúp nhiều loài động vật định hướng vào ban đêm.

Ngày Quốc tế Mặt Trăng được kỷ niệm vào ngày 20/7 hằng năm nhằm tưởng nhớ chuyến hạ cánh có người lái đầu tiên trên Mặt Trăng năm 1969. Nhân dịp này, các chuyên gia khoa học đã phân tích những hậu quả nếu Mặt Trăng bất ngờ biến mất.

Cơ quan Hàng không Vũ trụ Mỹ (NASA) khẳng định nếu không còn Mặt Trăng, Trái Đất sẽ trở thành một thế giới hoàn toàn khác biệt. Mặt Trăng đóng vai trò như một bộ ổn định trọng lực giữ cho trục Trái Đất giữ được độ nghiêng khoảng 23,5 độ so với quỹ đạo quanh Mặt Trời. Độ nghiêng này chính là nguyên nhân tạo nên các mùa khác nhau trên hai bán cầu Bắc và Nam.

Nếu Mặt Trăng biến mất, độ nghiêng của trục Trái Đất sẽ trở nên không ổn định và dao động mạnh theo thời gian. Theo ước tính của Royal Museums Greenwich, sự dao động này có thể cực đoan đến mức trục Trái Đất gần như thẳng đứng, dẫn đến gần như không còn các mùa, hoặc ngược lại, nghiêng nhiều hơn gây ra các mùa hè nóng bức hơn, mùa đông khắc nghiệt, thậm chí dẫn đến một kỷ băng hà cục bộ ở nhiều khu vực.

Mặt Trăng là động lực chính gây ra thủy triều trên Trái Đất. Lực hấp dẫn của nó tạo ra phần lớn các hiện tượng thủy triều – dao động mực nước biển hàng ngày. Mặc dù Mặt Trời cũng ảnh hưởng đến thủy triều nhưng tác động chỉ bằng khoảng một nửa so với Mặt Trăng, theo Martin Knapmeyer từ Trung tâm Hàng không và Vũ trụ Đức (DLR).

Trong trường hợp Mặt Trăng biến mất, thủy triều sẽ giảm mạnh. Các hệ sinh thái ven biển phụ thuộc vào sự biến đổi thủy triều sẽ bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Nhiều loài như sò, sao biển, ốc sên và nhiều loài cua có thể mất đi môi trường sống thiết yếu. Thủy triều cũng điều chỉnh dòng hải lưu phân phối nhiệt độ trên toàn cầu, nên sẽ làm tăng khoảng cách chênh lệch nhiệt độ giữa các vùng.

Qua hàng tỷ năm, lực hấp dẫn từ Mặt Trăng cũng làm chậm tốc độ quay của Trái Đất, từ những ngày chỉ kéo dài vài giờ xuống còn khoảng 24 giờ ngày nay. Nếu Mặt Trăng biến mất đột ngột, hiệu ứng làm chậm này sẽ dừng lại, tuy nhiên lúc đầu ngày trên Trái Đất vẫn sẽ giữ nguyên dài như hiện tại bởi không có lực nào khiến nó quay nhanh hơn.

Knapmeyer giải thích rằng, trong tương lai rất lâu, Mặt Trời sẽ tiếp tục làm chậm trục quay Trái Đất thêm nữa, có thể đến mức mà Trái Đất luôn quay mặt cùng hướng với Mặt Trời, giống như cách Mặt Trăng luôn quay cùng một mặt về phía Trái Đất ngày nay.

Việc mất đi Mặt Trăng cũng ảnh hưởng ngay lập tức đến động vật sống về đêm. Nhiều loài dựa vào ánh sáng Mặt Trăng để định hướng hoặc điều chỉnh hành vi săn mồi, sinh sản theo chu kỳ các pha Mặt Trăng.

Đêm tối không có ánh sáng Mặt Trăng sẽ tạo ra môi trường khó khăn hơn cho một số loài săn mồi trong việc tìm kiếm con mồi, trong khi những loài khác có thể tận dụng điều kiện tối hơn. Những biến đổi này có thể gây ra sự thay đổi đáng kể trong các hệ sinh thái hiện tại.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.