Thiếu hụt nguồn lực vận tải quốc tế thay đổi cách thức ngành logistics tại Ba Lan

Phó Chủ tịch Hiệp hội Vận tải và Logistics Ba Lan (PISiL), Jerzy Gębski, nhận định rằng việc đáp ứng nhu cầu vận tải sau mùa hè sẽ là một thách thức lớn, đặc biệt trong giao thông quốc tế nhiều hơn là vận tải nội địa. Ngay cả ở thị trường trong nước cũng sẽ xuất hiện tình trạng thiếu hụt các nhà vận tải, nhất là những đơn vị sở hữu đội xe chuyên dụng như xe ben, xe chở cuộn thép hay xe container lạnh trên một số tuyến đường.

Theo thống kê của Hiệp hội Nhà sử dụng lao động TLP, từ đầu năm đến cuối tháng 4, đã có 473 công ty vận tải đường bộ quốc tế tại Ba Lan rút khỏi danh sách đăng ký vận tải của Văn phòng Giao thông Đường bộ (Biuro Transportu Drogowego), chiếm khoảng 1,1% tổng số công ty cập nhật đến cuối năm 2023. Song song đó, số xe tải trên 3,5 tấn giảm 271 chiếc cùng 682 xe tải nhẹ dưới 3,5 tấn cũng biến mất khỏi thị trường.

Tính từ năm 2024 đến 2025, có hơn 8.060 công ty vận tải đã rút lui khỏi thị trường. Riêng trong năm 2025, hơn 4.400 công ty – tương đương gần 10% doanh nghiệp trong lĩnh vực vận tải quốc tế – đã biến mất. Xu hướng này đang gia tăng tốc độ, trong đó nhiều doanh nghiệp gia đình nhỏ thoái lui im lặng. Đồng thời, nhiều nhà vận tải chuyển từ thị trường quốc tế sang hoạt động nội địa do tình trạng thiếu tài xế. Điều này dẫn đến khó khăn trong việc tìm đơn vị vận tải phù hợp phục vụ các hợp đồng.

Vấn đề thiếu tài xế đã trở thành một thách thức mang tính cấu trúc đối với ngành vận tải Ba Lan. Ông Gębski chỉ ra sự gia tăng số lượng xe của các nhà vận tải Ba Lan không có người lái. Vấn đề còn trở nên nghiêm trọng hơn do việc Bộ Gia đình, Lao động và Chính sách Xã hội Ba Lan tạm dừng tiến trình lập danh sách các nghề thiếu hụt, trong đó có tài xế xe tải. Đây là bảng danh sách doanh nghiệp kỳ vọng được ưu tiên trong việc cấp giấy phép cư trú và làm việc cho lao động nước ngoài. Hiện tại, các doanh nghiệp muốn tuyển dụng tài xế từ ngoài Liên minh châu Âu phải chờ đợi hàng tháng trời để được cấp phép, gây nhiều khó khăn cho các nhà vận tải.

Giáo sư Wojciech Paprocki từ Trường Kinh tế Quốc gia Ba Lan (SGH) cảnh báo rằng số lượng nhà vận tải đang giảm đe dọa hoạt động kinh tế châu Âu, đặc biệt là các chủ hàng quen với thị trường bão hòa đơn vị vận tải. Ông cho rằng các chủ hàng cần xem xét lại chiến lược mua dịch vụ vận tải, chuẩn bị cho sự thay đổi và xây dựng kế hoạch mới phù hợp với thực tế.

Dữ liệu từ sàn giao dịch tải Timocom cho thấy tỉ lệ xe tải trống so với khối lượng hàng hóa ở châu Âu là 90/10, thể hiện tình trạng thiếu xe trống để vận chuyển hàng. Bất cân đối giữa xuất khẩu và nhập khẩu càng làm trầm trọng tình hình. Theo Mateusz Pertyk, Quản lý Bộ phận Dịch vụ Khách hàng của Raben Transport, dự báo nhu cầu và kế hoạch sớm là yếu tố quan trọng giúp doanh nghiệp vận tải chủ động chuẩn bị nguồn lực và ổn định hợp tác.

Một ví dụ điển hình là Muller Fabryka Świec SA, công ty có mùa cao điểm vận tải kéo dài từ tháng 9 đến tháng 11 hàng năm. Nhờ kế hoạch dự báo sớm và phân phối giao hàng theo tuần thay vì theo ngày hay giờ, công ty này giúp đơn vị vận tải Raben Transport tối ưu hoá việc huy động tài xế và phương tiện, đồng thời giảm thiểu tắc nghẽn trong quá trình giao nhận trên toàn châu Âu.

Để tăng hiệu quả, các nhà vận tải khuyến khích tăng tốc độ quay vòng xe bằng cách rút ngắn thời gian bốc xếp hàng, đồng thời yêu cầu các chủ hàng và kho hàng tăng dung lượng và khả năng đáp ứng trong các giai đoạn cao điểm. Tính linh hoạt về thời gian của khách gửi hàng cũng góp phần nâng cao khả năng sử dụng phương tiện.

Quản lý Bộ phận Vận tải của Raben Transport, Michał Jahns, cho biết hiện nay ngành vận tải không chỉ tính bằng số km mà còn tập trung vào thời gian làm việc hữu ích của tài xế, hướng đến việc tài xế có thể chạy nhiều hơn thay vì chờ đợi ở kho bãi. Việc cân đối dòng hàng xuất-nhập và tránh tuyến đường xe trống cũng giúp tiết kiệm chi phí hiệu quả, nhất là khi giá phí đường bộ và nhiên liệu đều tăng cao.

Trong bối cảnh thiếu hụt xe trống, thị trường vận tải ngắn hạn (spot) trở nên sôi động với mức giá có thể vượt 2 euro mỗi km. Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo rằng dựa vào thị trường này không nên là chiến lược dài hạn vì nó mang tính rủi ro và chỉ phù hợp để cải thiện lợi nhuận tạm thời. Các đơn vị vận tải có lượng xe sử dụng tối đa cùng danh sách khách hàng ổn định mới có cơ hội duy trì hiệu quả kinh doanh sau mùa cao điểm.

Marek Tarczyński, Chủ tịch Hội đồng PISiL, nhấn mạnh ngành cần sự ổn định để thoát khỏi vòng xoay áp lực giá cả và biên lợi nhuận thấp. Phát triển bền vững đòi hỏi môi trường đầu tư và kinh doanh dự đoán được, ngay cả trong chu kỳ đầu tư ngắn hạn đặc trưng của ngành vận tải đường bộ.

Ông Michał Jahns, Quản lý Bộ phận Vận tải Raben Transport, cho biết thị trường vận tải Ba Lan đang trải qua sự thay đổi căn bản, từ mô hình linh hoạt và đa dạng nhà vận tải sang cảnh khó khăn do số lượng công ty vận tải giảm, thiếu tài xế và chi phí vận hành tăng cao. Điều này đòi hỏi các chủ hàng phải sớm đưa vận tải vào quy trình kế hoạch tổng thể, chú trọng đến tính ổn định và liên tục trong chuỗi cung ứng thay vì chỉ tập trung vào giá thành.

Sự phối hợp hiệu quả giữa chủ hàng và đơn vị vận tải thông qua dự báo nhu cầu, lên kế hoạch trước mùa cao điểm giúp tận dụng tối đa nguồn lực có hạn và giảm thiểu rủi ro gián đoạn. Bên cạnh đó, tối ưu hóa thời gian làm việc của tài xế và giảm các thời gian chờ đợi không cần thiết như bốc xếp và giao nhận hàng rất quan trọng. Việc tổ chức bảo dưỡng xe sắp xếp kịp thời cũng góp phần giữ nguồn lực vận tải luôn sẵn có, hạn chế những tổn thất tài chính do xe dừng hoạt động.

Trong bối cảnh nguồn lực hạn chế, các doanh nghiệp vận tải thành công sẽ là những đơn vị xem vận tải như thành phần cốt lõi của quản lý chuỗi cung ứng, không chỉ là chi phí. Chiến lược này sẽ giúp duy trì lợi thế cạnh tranh trong những năm tới tại thị trường Ba Lan và khu vực châu Âu.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.