Sức mạnh pháo phản lực PHL-191 của Trung Quốc hé lộ kế hoạch tác chiến với Đài Loan

Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLA) vừa công bố đoạn video giới thiệu loại đạn nổ trên không (airburst) mới, được gọi là "Mưa Thép", sử dụng các quả rocket phóng từ hệ thống PHL-191. Video do kênh truyền thông China Military Bugle thuộc PLA phát hành vào Chủ nhật vừa qua thể hiện những quả rocket phóng lên không rồi phát nổ, tạo thành mưa mảnh kim loại với tốc độ cao trên một khu vực rộng tại bãi tập giả định vùng sa mạc.

Loại đạn này được thiết kế để tập trung thiệt hại lên lực lượng nhân sự và các phương tiện nhẹ chưa được bảo vệ kỹ càng, khiến chúng trở thành công cụ hiệu quả nhằm tấn công các mục tiêu quân sự dễ tổn thương trên mặt đất.

PHL-191, còn gọi là PHL-16 hay PCL-191, là một hệ thống rocket có tầm bắn xa được đánh giá là lời đáp của Trung Quốc đối với hệ thống High Mobility Artillery Rocket System (HIMARS) của Mỹ. Hệ thống này đã được sử dụng trong cuộc diễn tập quy mô lớn của PLA gần Đài Loan hồi tháng 12 năm trước.

Được đặt trên khung gầm xe tải 8x8, PHL-191 có thể phóng ra các loại rocket dẫn đường và tên lửa tác chiến với phạm vi từ khoảng 300 km đến 500 km, cho phép bao phủ hầu hết lãnh thổ Đài Loan từ các vị trí phóng trên bờ biển đông nam Trung Quốc.

Phân tích của các chuyên gia cho thấy trong trường hợp xảy ra xung đột với Đài Loan, Trung Quốc có thể tập trung sử dụng đạn nổ phân mảnh trên không nhằm làm gián đoạn đáng kể khả năng phát hiện, truyền thông và phản ứng của Đài Loan trước khi tiến hành các cuộc tấn công đường không và đổ bộ quy mô lớn hơn.

Theo Mike Bosack, giám đốc sáng kiến Parley Policy Initiative, việc sử dụng đạn nổ trên không ám chỉ những vũ khí này không được dùng để nhắm vào các mục tiêu được bảo vệ kỹ như các cơ sở nằm trong núi hay hầm trú ẩn, mà thay vào đó là gây thiệt hại cho các công trình trọng yếu như radar, tàu chiến, hệ thống phòng không và cơ sở hạ tầng thiết yếu khác.

Tristan Tang, học giả không thường trú của Cục Nghiên cứu Châu Á Quốc gia (NBR), nhận định Đài Loan lâu nay tập trung phân tán lực lượng và bảo vệ trong các công sự dưới lòng đất, khiến các loại đạn nổ trên không trở nên có hiệu quả hơn đối với các mục tiêu lộ thiên, cần di chuyển hoặc hoạt động ngoài trời như trạm radar, trạm phòng không và máy bay đậu ngoài trời.

Đạn pháo tung hàng nghìn mảnh kim loại với vận tốc cao ở độ cao trên mặt đất giúp tấn công hiệu quả các mục tiêu không có giáp bảo vệ trên diện rộng. Nó còn có thể nhằm vào các nút yếu trong hệ thống hạ tầng quan trọng như trạm biến áp điện, trạm trung chuyển, giúp tạo ra tình trạng mất điện diện rộng với chi phí thấp hơn nhiều so với tấn công trực tiếp nhà máy điện có phòng thủ dày đặc.

PHL-191 sử dụng xe tải làm giá phóng, tạo khả năng cơ động cao giúp tránh bị tập trung tiêu diệt tại các vị trí cố định. Mike Bosack đánh giá đây như một "cơn ác mộng trong việc định vị mục tiêu" cho Đài Loan, vì một hệ thống cơ động như vậy có thể phóng tên lửa từ nhiều vị trí nhỏ gọn đến mức như thể "không khác gì những sân bóng đá", không phụ thuộc vào các cơ sở cố định dễ bị phá hủy trong khi tác chiến.

Điều này khiến việc đánh chặn các loạt rocket liên hoàn trong thời kỳ mở đầu của cuộc tấn công trở nên khó khăn cho Đài Loan, giúp phía Trung Quốc tạo ra khoảng thời gian vô cùng quan trọng để làm gián đoạn hoạt động truyền thông và phát hiện của đối phương.

Trong giai đoạn mở đầu, mục tiêu chính của các đòn tấn công bằng PHL-191 là tạo ra sự hỗn loạn cho lực lượng Đài Loan bằng cách nhắm tới các radar, hệ thống năng lượng và các trạm chuyển tiếp truyền thông. Đòn tấn công này nhằm làm băng hoại khả năng phối hợp phản ứng của Đài Loan, từ đó dọn đường cho các cuộc đổ bộ và không kích tiếp theo của Trung Quốc.

Khi xung đột leo thang thành quy mô lớn, hệ thống pháo phản lực này sẽ chuyển sang vai trò hỗ trợ chiến dịch đổ bộ, tập trung tiêu diệt các lực lượng phòng thủ ven biển để tạo điều kiện cho quân PLA tiến công vào sâu trên bộ.

Tristan Tang cho biết thêm, trong giai đoạn này, các mục tiêu hậu cần như đoàn xe tiếp tế, xe bồn nhiên liệu cũng sẽ trở thành đối tượng nguy hiểm, do phải di chuyển trên đường bộ ngoài công sự che chắn, rất dễ bị hỏa lực phân mảnh lan rộng tấn công.

Khả năng nổ trên không của các loại đạn thuộc dòng PHL-191 không phải mới, được ghi nhận từ đầu năm 2024 qua các phân tích nguồn mở, do đó đoạn video vừa được phát hành phản ánh sự trình diễn công khai lần đầu tiên một năng lực vốn đã có thay vì một vũ khí hoàn toàn mới.

Thời điểm video được tung ra phù hợp với xu hướng căng thẳng tăng cường quân sự quanh eo biển Đài Loan, khi các bên tham gia đều diễn tập và phát đi các tín hiệu chiến lược khác nhau.

Trong khi Mỹ, Nhật và Philippines tập trung triển khai phối hợp qua cuộc tập trận Balikatan mở rộng tại khu vực bên ngoài kênh Bashi, rồi kế hoạch triển khai các đơn vị phòng không trên đảo Yonaguni của Nhật để thể hiện sự liên minh và răn đe, truyền thông quân sự Trung Quốc ngày càng nhấn mạnh cách PLA dự kiến thực hiện giai đoạn đầu cuộc chiến tại Đài Loan.

Ví dụ, trong cuộc diễn tập Strait Thunder-2025A năm ngoái, hai tổ hợp pháo PHL-191 đã phóng tổng cộng 16 quả rocket chính xác về các mục tiêu giả định, bao gồm mô hình cảng Yong’an của Đài Loan. Cuộc diễn tập Justice Mission 2025 tháng 12 đã chứng kiến rocket PHL-191 bay vào vùng biển tiếp giáp kéo dài 24 hải lý của Đài Loan, gần bờ đảo nhất kể từ cuộc khủng hoảng eo biển năm 1996.

Các chuyên gia cũng cảnh báo việc phòng không Đài Loan sẽ đối mặt bài toán nan giải khi phải dùng các hệ thống tên lửa đắt đỏ như Patriot hay Sky Bow để đánh chặn các rocket giá rẻ, dễ sản xuất của PLA, điều này có thể nhanh chóng vắt cạn dự trữ đạn đánh chặn trong những trận đầu tiên.

Cần lưu ý rằng đạn nổ phân mảnh trên không không phải là đặc sản của PLA. Hệ thống pháo phản lực đa nòng Thunderbolt-2000 bản địa của Đài Loan cũng có khả năng khai hỏa loại đạn chống nhân sự tương tự.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.