25 bí quyết giữ mát trong đợt nắng nóng từ chuyên gia trên khắp thế giới

Tại thung lũng sông Chira, Peru, ông Luis Pacherrez Antón – chủ tịch hợp tác xã nông nghiệp Agroperu với 102 nông dân nhỏ lẻ – chia sẻ rằng Piura được gọi là “thành phố nhiệt độ vĩnh cửu” do nắng nóng quanh năm. Ông nhấn mạnh ánh nắng bắt đầu gay gắt từ 9 giờ sáng, nên họ làm việc từ rất sớm và ăn những loại trái cây tươi mát như chuối, cam, chanh, nho, đu đủ, bơ để duy trì sức khỏe.

Tại Aqaba, Jordan, Obada Almaitah – hướng dẫn viên lặn – cho biết nhiệt độ mùa hè thường lên tới 40 độ C, có lúc còn cao hơn nữa khi có đợt nóng. Ông khuyên nên sắp xếp công việc nặng nhọc vào buổi sáng sớm để tránh tác hại của ánh nắng mạnh và độ ẩm thấp kéo dài.

Ở Athens, hướng dẫn viên du lịch Despina Savvidou hơn 48 năm kinh nghiệm thấy rõ sự thay đổi của thời tiết do biến đổi khí hậu khiến 32 độ C giờ đây chỉ là nhiệt độ bình thường. Bà đề nghị du khách nên đặt tour sớm nhất vào khoảng 7h45 để tham quan vắng người và nhiệt độ còn dễ chịu.

Nhà khảo cổ Ai Cập, tiến sĩ Zahi Hawass, làm việc ngoài trời tại nhiều di chỉ như Saqqara, nhấn mạnh không nên đợi đến khi khát mới uống nước mà phải duy trì uống đều đặn trong ngày để tránh mất nước.

Tiến sĩ Sherene M El-Sioufi, chuyên gia về hô hấp và giấc ngủ ở Jeddah – nơi có khí hậu nóng ẩm khắc nghiệt, giới thiệu thức uống laban từ sữa chua để bổ sung nước và điện giải hiệu quả.

Luiz Eduardo Dos Santos Nascimento, nhân viên cứu hộ bãi biển ở Rio de Janeiro – thành phố có khi nhiệt độ vượt 40 độ C – luôn luôn giữ chai nước bên cạnh để uống thường xuyên trong ca làm việc. Ở Etosha Heights, Namibia, các nhân viên bảo vệ động vật hoang dã mang theo 5 lít nước mỗi ngày, uống hết 3-4 lít và đổ nước còn lại lên đầu để làm mát khi quá nóng.

Nhà nghiên cứu Ollie Jay thuộc Đại học Sydney giải thích việc tưới nước lên da giúp bay hơi làm mát nhanh hơn mồ hôi, giảm áp lực cho cơ thể. Phương pháp tương tự như tiến sĩ Youssouf Moussa ở Djibouti: thường xuyên làm ẩm nhẹ quần áo nhằm kích thích bay hơi. Tiến sĩ El-Sioufi khuyên dùng khăn ướt mát đặt lên vùng cổ, cổ tay và trán để tạo cảm giác dễ chịu, giúp ngủ ngon hơn ngay cả khi nhiệt độ cao.

Phương pháp quấn khăn đá quanh cổ được các vận động viên quần vợt tại Australia áp dụng để làm mát nhanh trong thời gian nghỉ giữa hiệp.

Ở Hy Lạp, Savvidou dùng vòi sen nước ấm để làm mới cơ thể vài lần trong ngày, đặc biệt vào lúc 10 giờ sáng, 4 giờ chiều và trước khi đi ngủ. Cách này giúp làm mát cơ thể dần dần và không gây sốc nhiệt như tắm nước lạnh.

Michael Haindongo, hướng dẫn viên tại khu bảo tồn động vật hoang dã Etosha Heights, chia sẻ cách sống phù hợp với khí hậu khắc nghiệt tại đây: tắm vòi sen nước ấm trước khi ngủ, nằm trên khăn ướt lớn khi nhiệt độ quá cao, đồng thời giữ cửa sổ, cửa ra vào mở rộng nhằm thông gió tốt nhằm làm mát tự nhiên. Người Ovahimba thích dùng hỗn hợp bơ và đất pha oxit sắt bôi lên da như lớp bảo vệ khỏi nắng mặt trời.

Tại Canada, vùng Lytton – nơi từng lập kỷ lục nóng nhất đất nước với 49,6 độ C năm 2021 – bác sĩ Michael Schwandt khuyên dùng phương pháp làm mát cho trẻ em bằng cách ngâm chân trong bồn tắm hay thùng nước mát, hoặc đặt khăn ướt lên cơ thể để tăng sự bay hơi nhiệt.

Tiến sĩ Moussa cho biết trong điều kiện khắc nghiệt, các đội cứu trợ nhân đạo chỉ hoạt động những việc thực sự cần thiết từ trưa đến 3 giờ chiều, ưu tiên nghỉ ngơi dưỡng sức. Hướng dẫn viên Haindongo cũng chia sẻ rằng anh thường làm việc vào sáng sớm, chiều muộn hoặc ban đêm khi nhiệt độ hạ thấp hơn.

Tại Sicily, nhà thực vật học Federica Salvo cho biết đảo này từng trải qua kỷ lục 48,8 độ C hồi năm 2021, khiến người dân cảm thấy quá tải. Để bảo vệ sức khỏe người lao động, vùng này giới hạn giờ làm từ 12h30 đến 16h tại ngành xây dựng và nông nghiệp đồng thời khuyến khích nghỉ ngơi thường xuyên trong bóng râm.

Savvidou khuyên ưu tiên ăn nhiều rau xanh, trái cây tươi và các món nhẹ nhàng như cá nướng, salad dưa leo, cà chua. Bà tránh các tinh bột như cơm, khoai tây hay mì ống vào bữa trưa để giảm cảm giác nóng và mệt mỏi.

Bà Carmen Vallejo Carmona ở Seville, thành phố nổi tiếng với nhiệt độ mùa hè cao, chia sẻ khẩu phần ăn dựa trên các món lạnh như món súp gazpacho, salmorejo và các loại rau trộn. Các bữa ăn được lên lịch muộn vào buổi chiều và tối để tránh nóng.

Ở Djibouti, Moussa khuyến khích ăn thức ăn nhẹ, nhiều nước như bánh lahooh, cá nướng kiểu Yemen và uống nhiều trà, tránh các bữa ăn nặng đặc biệt vào giữa trưa.

Bác sĩ da liễu Rashmi Sarkar tại New Delhi giới thiệu thực phẩm truyền thống của Ấn Độ chứa nhiều thức ăn mát như sữa chua, nước dừa, dưa hấu và các loại đồ uống giải khát chứa nhiều muối khoáng giúp bổ sung nước cho cơ thể. Tương tự, tại Rio de Janeiro, người dân ưa chuộng nước dừa và trái cây lạnh để làm mát cơ thể.

Chuyên gia El-Sioufi và Napolo đồng tình rằng mặc quần áo dài rộng, nhẹ và thấm hút thoáng khí giúp bảo vệ da khỏi ánh nắng mà vẫn giữ được sự thoáng mát. Savvidou cũng chọn quần cotton rộng và áo sơ mi thoáng để tránh mất nước qua da do tiếp xúc trực tiếp với ánh nắng.

Cặp ông bà Duong và Van ở Nam Định, Việt Nam, mặc dù sân nhà nóng ẩm, cũng luôn mặc trang phục phủ kín khi đi ngoài trời như quần áo cotton dài tay mặt, khẩu trang và găng tay để chống nắng.

Tại Djibouti, trang phục truyền thống như váy dài pygama của phụ nữ và khăn quấn futa của nam giới được thiết kế để đón gió và bảo vệ cơ thể hiệu quả trong khí hậu khô nóng.

Phụ kiện như mũ rộng vành, kính râm chống tia UV và ô che nắng được các chuyên gia khuyến cáo sử dụng. Ngoài ra, sử dụng quạt điện hoặc quạt giấy truyền thống cũng giúp làm mát khi đi đường.

Giáo sư Ollie Jay từ Đại học Sydney nhấn mạnh có nhiều phương pháp làm mát bền vững hơn thay vì phụ thuộc vào điều hòa nhiệt độ, nhằm giảm tiêu thụ năng lượng và bảo vệ môi trường trong bối cảnh ngày càng nhiều đợt nắng nóng khắc nghiệt trên toàn cầu.

Những kinh nghiệm thực tế từ các chuyên gia trên thế giới mang đến nhiều cách thức đơn giản, dễ áp dụng để giữ an toàn và sức khỏe trong những ngày nhiệt độ cao cực đoan.