Trung Quốc siết chặt kiểm soát công nghệ AI, ngăn rơi vào tay phương Tây

Giới chức Trung Quốc gần đây được cho là đang cân nhắc việc tăng cường kiểm soát hoạt động xuất khẩu công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI). Theo đó, các startup AI trong nước và các công ty bán dẫn được yêu cầu không để lọt các công nghệ hàng đầu, dữ liệu huấn luyện quan trọng hay các nhân sự kỹ thuật chủ chốt vào tay các đối tác từ phương Tây. Động thái này diễn ra sau khi nhà chức trách Bắc Kinh yêu cầu Meta hủy bỏ việc tiếp quản trị giá 2 tỷ USD công ty khởi nghiệp AI gốc Trung Quốc có trụ sở tại Singapore, gây ra hiệu ứng lan tỏa trên thị trường công nghệ.

Một báo cáo từ Financial Times cho biết, chính sách quyết liệt này phản ánh sự tự tin ngày càng lớn của Trung Quốc trong việc các nhà phát triển quốc gia đã vươn lên dẫn đầu toàn cầu ở những lĩnh vực then chốt của AI. Điều này được củng cố bằng những đột phá như mô hình Kimi K3 của Moonshot AI, một mô hình mở đã vượt trội hơn các hệ thống hàng đầu của Mỹ như Anthropic Opus 4.8 trên các tiêu chuẩn đánh giá ngành.

Để ngăn ngừa các thương vụ thâu tóm trong tương lai, Bộ Thương mại Trung Quốc (MofCom) được cho là đã tổ chức các cuộc hội nghị cấp cao với các nhà phát triển AI và các hãng sản xuất chip lớn trong nước, bao gồm ByteDance, Alibaba, Huawei và Zhipu AI. Tại đây, các giới hạn nghiêm ngặt đã được phác thảo và đang trong quá trình xem xét.

Một trong những quy định chính nhằm phong tỏa các công ty phương Tây mua lại các đơn vị công nghệ Trung Quốc, đặc biệt là những đơn vị chuyên về AI tự hành “agentic AI”. Bên cạnh đó, Trung Quốc cũng muốn hạn chế các kênh chuỗi cung ứng, ngăn các nhà sản xuất chip nước ngoài như TSMC và Qualcomm gia công các chip tiên tiến dựa trên thiết kế độc quyền của các doanh nghiệp Trung Quốc như Huawei và Alibaba.

Thêm vào đó, Trung Quốc dự định siết chặt việc chuyển dữ liệu lớn ra nước ngoài và giới hạn người dùng nước ngoài trong việc tải trực tiếp “model weights” – các tập lệnh lõi điều khiển hệ thống AI. Theo quy định đề xuất, khách hàng nước ngoài vẫn sẽ được phép truy cập các mô hình AI Trung Quốc thông qua các dịch vụ đám mây, nhưng không thể sao chép hay tải về trực tiếp các thành phần then chốt.

Tuy nhiên, các lãnh đạo từ những tập đoàn công nghệ lớn của Trung Quốc đã cảnh báo với các nhà quản lý rằng việc quản lý quá chặt chẽ xuất khẩu dữ liệu và chia sẻ mã nguồn mở có thể gây ra các hậu quả tiêu cực nghiêm trọng. Họ cho rằng việc cắt đứt hợp tác và chia sẻ trên phạm vi toàn cầu sẽ làm chậm tiến trình phát triển AI trong nước, ảnh hưởng tiêu cực tới tham vọng dẫn đầu công nghệ của Trung Quốc trong cuộc đua với Mỹ.

Vấn đề này cho thấy Trung Quốc đang phải cân bằng giữa mục tiêu bảo vệ bí mật công nghệ và dữ liệu nhạy cảm, với nhu cầu duy trì quan hệ hợp tác quốc tế để thúc đẩy đổi mới sáng tạo và phát triển mạnh mẽ trong lĩnh vực AI.

Chính sách mới của Trung Quốc được xem là bước đi quan trọng trong việc củng cố vị thế công nghệ trên trường quốc tế, nhưng cũng chứa đựng những thách thức không nhỏ cho các doanh nghiệp trong việc phát triển và mở rộng thị trường ra nước ngoài.

Động thái này cũng phản ánh môi trường chính trị và kinh tế ngày càng căng thẳng giữa Trung Quốc và các nước phương Tây, đặt ra nhiều câu hỏi về tương lai của các chuỗi cung ứng công nghệ cao toàn cầu.

Trước những quy định siết chặt, các doanh nghiệp AI và sản xuất chip tài năng của Trung Quốc sẽ phải tìm cách cân bằng giữa việc bảo vệ công nghệ chủ lực và tận dụng cơ hội hợp tác quốc tế để duy trì đà phát triển mạnh mẽ trên thị trường toàn cầu.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.