Mất băng ở Nam Cực giúp dự báo mực nước biển đến giữa thế kỷ

Một nhóm nghiên cứu do Tiến sĩ Felicity McCormack từ Đại học Monash và tổ chức Securing Antarctica's Environmental Future (SAEF) dẫn đầu đã phân tích nhiều mô hình tấm băng nhằm đánh giá khả năng dự đoán lượng băng mất ở Nam Cực. Theo nghiên cứu công bố trên tạp chí Nature ngày 23/7, các mô hình máy tính hiện tại có thể dự báo tương đối chính xác sự tan chảy băng trong vài thập kỷ tới, đặc biệt là trong khoảng thời gian 30-50 năm tiếp theo.

Những dự báo về giai đoạn ngắn hạn này giúp chính phủ và các nhà hoạch định chính sách có cơ sở vững chắc để lên kế hoạch phòng chống và thích ứng với mực nước biển dâng trong tương lai gần. Tuy nhiên, vào cuối thế kỷ, độ tin cậy của các dự báo sẽ giảm do nguy cơ tấm băng trên lớp đá thấp hơn mực nước biển bắt đầu trượt, gây ra sự thay đổi nhanh chóng và khó kiểm soát.

Theo báo cáo của Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu (IPCC), nếu các phần lớn của tấm băng Nam Cực bị sụp đổ do kịch bản phát thải cao, mực nước biển toàn cầu có thể tăng hơn 2 mét vào năm 2100. Thậm chí, tốc độ tăng mực nước biển chỉ riêng do mất băng Nam Cực có thể gần như tăng gấp đôi trong 30 năm tới, gây ra hậu quả nghiêm trọng cho hàng trăm triệu người sống dọc ven biển trên toàn thế giới.

Những ảnh hưởng bao gồm một phần tư nhà cửa ở Australia bị ngập lụt, mất đất chủ quyền của các quốc gia tại Thái Bình Dương, cùng nguy cơ di cư lớn ở nhiều khu vực ven biển. Đây là thách thức lớn đặt ra cho các chính phủ trong việc xây dựng các chiến lược ứng phó hiệu quả và bền vững.

Tiến sĩ McCormack nhấn mạnh các mô hình tan chảy băng nếu phù hợp với thực tế hiện nay có thể đưa ra dự báo đáng tin cậy nhằm hỗ trợ các quyết định chính sách về phòng thủ bờ biển trong vài thập kỷ tới. Việc dự đoán chính xác mức độ và tốc độ tăng của mực nước biển rất quan trọng để hoạch định kế hoạch phát triển và bảo vệ cộng đồng ven biển.

Bà cũng cho biết nghiên cứu này chỉ ra hướng đi cho việc cải thiện các mô hình về băng Nam Cực, nhằm thu hẹp độ bất định trong dự báo dài hạn do những phản ứng vật lý phức tạp xảy ra khi băng tan nhanh.

Giáo sư Steven Chown, Giám đốc SAEF, cho biết các quốc gia nên tận dụng giai đoạn dự báo có thể tin cậy hiện nay để nâng cấp hệ thống giám sát và củng cố các biện pháp phòng vệ. Ông nhấn mạnh sự ổn định trong dự báo không làm giảm rủi ro lâu dài mà tạo ra một khung thời gian rõ ràng để hành động với độ tin tưởng cao hơn.

Ông cũng đề cập trách nhiệm của Australia trong việc chia sẻ kết quả khoa học với các quốc gia ở khu vực Ấn Độ - Thái Bình Dương, đặc biệt là các đảo quốc Thái Bình Dương đang đối mặt với nguy cơ phải di dời do mực nước biển dâng. Các chính phủ vùng này cần dự báo gần hạn để quyết định về hạ tầng, di dân và sử dụng đất dài hạn, đây cũng là cơ hội giao lưu chính sách ngoại giao khu vực của Australia.

Để hỗ trợ các nhà lập chính sách đưa ra quyết định thực tiễn, nhóm nghiên cứu của Đại học Monash đề xuất chia dự báo mất băng Nam Cực thành hai khoảng thời gian: dự báo ngắn hạn dựa trên dữ liệu quan sát chắc chắn, và dự báo dài hạn tính đến các cơ chế phản hồi vật lý không ổn định có thể gây biến động lớn.

Tiến sĩ McCormack kết luận rằng khi các mô hình phù hợp với phép đo hiện tại về mất khối lượng băng, dự báo trong vài thập kỷ tới sẽ là nền tảng đáng tin cậy cho các kế hoạch ứng phó, còn những bất định về lâu dài sẽ thúc đẩy sự cần thiết liên tục phát triển mô hình và quan sát.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.