Xung đột giữa Iyabo Obasanjo và Yayi hé lộ chuyển biến chính trị ở Ogun

Cuộc xung đột giữa Thượng nghị sĩ Iyabo Obasanjo và Thượng nghị sĩ Solomon Olamilekan Adeola, hay còn gọi là Yayi, tuy đáng tiếc vì những lời lẽ không hay, nhưng lại phản ánh một thực tế sâu sắc về chính trị Nigeria hiện đại: chính trị dựa trên sự giao dịch và chiến lược thay vì những hành động cảm tính. Trong bối cảnh chính trị hiện nay, với các câu chuyện lan truyền nhanh và biểu hiện của sự phẫn nộ có tính biểu diễn, những cuộc đối đầu công khai như vậy không chỉ là chuyện cá nhân mà còn là dấu hiệu của các biến đổi cấu trúc trong xã hội và quyền lực.

Sự kiện này càng có ý nghĩa khi nhìn vào chu kỳ bầu cử sắp tới, khi nhiệt độ chính trị đang tăng cao trên khắp Nigeria. Nó cho thấy cuộc đấu tranh giữa bộ máy chính trị truyền thống dựa trên quan hệ vùng miền và sự ủng hộ của giới cầm quyền với cách thức vận động chính trị hiện đại, có chiến lược và chú trọng vào mối quan hệ thực tế với người dân mà Yayi đang xây dựng.

Trước gần một thập kỷ, nhà phân tích Adeola Akinremi đã mô tả sự đổi mới trong phong cách vận động chính trị của Yayi trong một bài viết đăng trên báo THISDAY vào tháng 3/2017. Akinremi dẫn lời cựu Thủ tướng Anh Tony Blair: “Phẫn nộ thì dễ, chiến lược mới khó. Phẫn nộ tạo động lực, nhưng chiến lược mới dẫn đến chiến thắng”, để giải thích cách Yayi đã thay đổi cách tiếp cận cử tri tại bang Ogun.

Yayi đã từ bỏ những phương thức truyền thống, thay vào đó áp dụng các hình thức hoạt động hiện đại như tổ chức họp dân, có ban tổ chức ở các địa phương, phối hợp cùng các nhân vật ảnh hưởng và truyền thông hỗn hợp như công cụ truyền tải thông điệp. Điều này giúp ông có được ưu thế về mặt tổ chức và vận động so với các thế lực chính trị cũ vốn vẫn trông chờ vào các mối quan hệ vùng miền và sự bảo trợ từ giới tinh hoa.

Là người có gốc rễ sâu sắc tại Ogun với mẹ đến từ Ilaro, cha mang dòng máu Abeokuta, và vợ đến từ Ijebu, Yayi không chỉ chú ý đến các lợi ích vùng miền mà còn đặt trọng tâm vào phát triển kinh tế và chính sách giúp thu hút đầu tư, tạo công ăn việc làm cho cư dân. Ông không phải chính trị gia nghiệp dư; trước khi bước vào chính trường, Yayi là một kế toán, có khả năng phân tích tác động của các chính sách ngân sách đến hoạt động kinh doanh và đời sống người dân.

Trong chiến dịch tranh cử trước đây nhằm vào Thượng viện Ogun West, Yayi tập trung lắng nghe người dân qua hàng trăm cuộc gặp trực tiếp, nắm bắt khó khăn như trường học xuống cấp, sự rời đi của lao động trẻ vì thiếu cơ hội tốt. Từ đó, ông đề xuất những chương trình thực tiễn như đào tạo lại lao động theo nhu cầu địa phương, ưu đãi doanh nghiệp vừa và nhỏ, cải cách giáo dục đặc biệt chú trọng học nghề, song song với các con đường đại học.

Dù ban đầu có người cho rằng Yayi quá nghiêm túc và không phải người địa phương thật sự, ông đã chứng minh điều ngược lại bằng việc trở về quê hương cùng cam kết quản lý minh bạch và hiệu quả, khác biệt với chính trị sau cánh cửa đóng kín ở nhiều nơi khác. Chiến dịch của ông dùng các cuộc họp công khai, trực tiếp, phát trực tiếp trên mạng xã hội để tăng tính minh bạch, được người ủng hộ đánh giá cao về sự can đảm và khiêm tốn chính trị.

Khi quyết định tranh cử chức Thống đốc, Yayi đã xây dựng được một liên minh rộng lớn gồm những người thiện chí vượt qua các rào cản truyền thống vùng miền, thu hút các nhóm lao động kỹ năng, gia đình trung lưu, cũng như nhiều quan chức nhà nước hiện tại và trước đây. Thay vì chọn lối chi tiêu lớn, ông tập trung vào việc vận hành chính quyền hiệu quả, đặt trọng tâm vào sự phục vụ người dân.

Tuy nhiên, không tránh khỏi những chỉ trích xoay quanh các dự án như tuyến đường ở Ogun West, vốn dùng kinh phí thuộc chương trình quốc gia cho giáo dục trẻ em Almajiri và trẻ em bỏ học. Đây là các vấn đề được tranh luận, thể hiện sức sống trong nền dân chủ Nigeria, đồng thời minh chứng Yayi được công chúng nhìn nhận là người quản lý tâm huyết, xem quản trị nhà nước như sự tín nhiệm cần giữ gìn hơn là sự chinh phục quyền lực.

Những người ủng hộ Yayi đánh giá cao ông như một lãnh đạo biết lắng nghe, tôn trọng quan điểm khác biệt và đặt kết quả thực chất lên trên những thành công hình thức. Trong bối cảnh Nigeria đang phân hóa sâu sắc và có nhu cầu mạnh mẽ về các nhà lãnh đạo có năng lực, Yayi trở thành ví dụ tiêu biểu cho sự đổi mới dựa trên kinh nghiệm và tư duy thực tiễn, thay vì các màn trình diễn chính trị rầm rộ.

Kết quả các chiến dịch và chính sách của Yayi cho thấy người Nigeria đang tìm kiếm những nhà lãnh đạo coi trọng sự thành thực trí tuệ, tập trung vào cải thiện cuộc sống người dân một cách bền vững qua thời gian. Đây là bài học quan trọng cho toàn cảnh chính trị trong nước tiền bầu cử và cho tương lai phát triển của Nigeria.