Phát hiện bầu khí quyển đầu tiên trên hành tinh đá ngoài hệ Mặt Trời trong vùng có thể sống được

Các nhà nghiên cứu vừa xác nhận sự tồn tại của bầu khí quyển quanh hành tinh đá LHS 1140 b, một hành tinh có nhiều đặc điểm tương đồng với Trái Đất và nằm trong vùng có thể hỗ trợ sự sống quanh một ngôi sao đỏ nhỏ và mát hơn Mặt Trời, cách Trái Đất 48 năm ánh sáng. Việc phát hiện này được coi là bước đột phá trong lĩnh vực nghiên cứu hành tinh ngoài hệ Mặt Trời, vốn đã phát hiện hơn 6.000 hành tinh trong nhiều thập kỷ qua.

Ông Collin Cherubim, nhà khoa học thuộc Đại học Harvard và là tác giả chính của công trình này, nhận định đây là lần đầu tiên có một bầu khí quyển được phát hiện rõ ràng trên một hành tinh đá nằm trong vùng có thể sinh sống quanh một ngôi sao khác, điều mà khoa học chưa từng chứng kiến trước đây.

Vùng Goldilocks hay còn gọi là vùng có thể sinh sống được, được định nghĩa là khoảng cách tối ưu giữa hành tinh và ngôi sao mẹ sao cho hành tinh không quá nóng hoặc quá lạnh để có thể duy trì nước ở thể lỏng – điều kiện cần thiết cho sự sống như chúng ta biết. Hành tinh LHS 1140 b được xác định nằm trong vùng này, đồng nghĩa với việc nó có khả năng duy trì nước và các điều kiện thuận lợi cho sự sống.

Mặc dù hàng trăm hành tinh từng được tìm thấy trong vùng Goldilocks của các ngôi sao khác nhau, chỉ một số ít là hành tinh đá giống Trái Đất. Tuy nhiên, trước đây chưa có hành tinh đá nào trong vùng Goldilocks được xác nhận có bầu khí quyển cho đến phát hiện lần này.

Bầu khí quyển của LHS 1140 b hiện mới chỉ được phát hiện chứa khí heli, thường xuất hiện trong tầng khí quyển cao nhất. Helium không phải là khí duy trì sự sống, nhưng các nhà khoa học vẫn hy vọng có thể tìm ra các loại khí khác có khả năng hỗ trợ sự sống, nằm ở các tầng khí quyển thấp hơn chưa được phát hiện.

Trợ lý tác giả, ông David Charbonneau cũng từ Đại học Harvard, nhấn mạnh rằng phát hiện này mở ra một hướng đi mới trong việc tìm kiếm câu trả lời cho câu hỏi lớn của nhân loại: Liệu chúng ta có đơn độc trong vũ trụ, và có sự sống ở đâu khác ngoài hệ Mặt Trời? Việc phát hiện bầu khí quyển trên một hành tinh đá trong vùng có thể sinh sống ở ngoài hệ Mặt Trời là một bước tiến quan trọng trong lĩnh vực này.

Phát hiện này được đặt trong bối cảnh nhiều hành tinh khác cũng đang được nghiên cứu nhằm tìm dấu hiệu hỗ trợ sự sống. Chẳng hạn, K2-18b, một hành tinh cỡ nhỏ hơn sao Hải Vương, từng được chú ý khi các nhà khoa học phát hiện khả năng tồn tại khí dimethyl sulphide, một loại khí liên quan đến sự sống biển trên Trái Đất. Tuy nhiên, phân tích lại do NASA tiến hành vào năm 2025 đã cho thấy tín hiệu khí này quá yếu để xác nhận, và có thể chúng hình thành không liên quan đến sinh học.

Trong khi đó, hệ hành tinh TRAPPIST-1 với bảy hành tinh đá cũng là mục tiêu được quan tâm. Kính viễn vọng James Webb của NASA đã loại trừ sự tồn tại bầu khí quyển giống Trái Đất trên TRAPPIST-1d, còn các dữ liệu về TRAPPIST-1e vẫn chưa đủ thuyết phục. Do đó, phát hiện bầu khí quyển của LHS 1140 b trở nên càng có giá trị trong cuộc đua tìm kiếm sự sống ngoài hành tinh.

Việc khám phá bầu khí quyển trên những hành tinh đá nằm trong vùng có thể sinh sống sẽ đóng vai trò then chốt trong việc đánh giá khả năng tồn tại sự sống ở nơi khác ngoài Trái Đất. Nghiên cứu được công bố trên tạp chí Science cũng nhấn mạnh rằng đây chỉ là bước đầu và vẫn còn nhiều điều cần khám phá để xác định các điều kiện thích hợp cho sự sống.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.