Bảo vệ quyền LGBTQ+ tại châu Âu: Đâu là những nước đi đầu và nơi còn nhiều thách thức?

Vụ tấn công xe hơi vào lễ hội Berlin Pride cuối tuần qua đã khiến Đức rung chuyển và các nhà lập pháp dành nhiều thời gian thảo luận về những biện pháp cần thiết để bảo vệ cộng đồng LGBTQ+ hơn nữa. Đảng Dân chủ Xã hội (SPD) trung tả đang thúc đẩy sửa đổi Hiến pháp Đức (Luật Cơ bản) bằng cách bổ sung các điều khoản bảo vệ về nhận dạng giới và xu hướng tính dục mà hiện tại chưa được đề cập tại Điều 3, vốn chỉ bảo vệ trước pháp luật dựa trên giới tính, chủng tộc, tôn giáo và các yếu tố khác.

Dù Đức được xem là một trong những quốc gia có môi trường pháp lý tiến bộ cho cộng đồng dân số LGBTQ+, vẫn còn nhiều lỗ hổng, đặc biệt về quyền pháp lý trong các cấu trúc gia đình đa dạng và phản ứng với các hành vi thù địch. Hệ thống luật pháp Đức hiện vẫn chưa thừa nhận bình đẳng hoàn toàn về thân phận cha mẹ trong các gia đình queer, đồng thời cấm hợp pháp hóa việc thuê mang thai hộ.

Tây Ban Nha được đánh giá là quốc gia tiên phong với bước ngoặt lịch sử từ sau chế độ độc tài Franco. Từ năm 1979, Tây Ban Nha dần phi hình sự hóa đồng tính luyến ái và đến năm 2005 đã cho phép hôn nhân đồng giới cùng quyền nhận nuôi. Năm 2023, quốc hội Tây Ban Nha thông qua luật cho phép người từ 16 tuổi trở lên tự xác định lại giới tính và tên hợp pháp chỉ bằng thủ tục đơn giản. Các quy định về y tế và lao động cũng tiến bộ đáng kể, với nhiều doanh nghiệp buộc phải thực hiện kế hoạch đa dạng và hòa nhập cho nhân viên LGBTQ+.

Các quốc gia như Malta, Iceland, Bỉ và Đan Mạch cũng được ghi nhận có môi trường pháp lý và xã hội rất tích cực đối với người LGBTQ+.

Italy dưới chính phủ theo đường lối quốc gia cực hữu của Thủ tướng Giorgia Meloni đã chứng kiến áp lực tăng lên đối với cộng đồng LGBTQ+. Hôn nhân đồng giới và quyền nhận nuôi vẫn chưa được công nhận, còn luật mới gần đây tuyên bố mang thai hộ là tội phạm toàn cầu với hình phạt cao khi áp dụng cả với người Italy thực hiện thủ tục ở nước ngoài. Ngoài ra, Italy thiếu luật chống kỳ thị mang tính toàn quốc và các vụ bạo lực cũng gia tăng đáng kể.

Hungary từng được đặc trưng bởi các chính sách thắt chặt mạnh mẽ dưới thời cựu Thủ tướng Viktor Orban, cấm thay đổi giới tính trên giấy tờ và định nghĩa hôn nhân trong hiến pháp là giữa một nam và một nữ. Nhưng dưới chính quyền mới của Peter Magyar từ năm 2026, có dấu hiệu nới lỏng hơn như sự kiện Budapest Pride 2026 được tổ chức hòa bình, song cộng đồng LGBTQ+ vẫn tỏ ra thận trọng khi các dự định thay đổi luật vẫn gặp nhiều khó khăn chính trị và phản ứng xã hội mạnh.

Nga được đánh giá là quốc gia nghiêm ngặt nhất châu Âu về luật pháp đối với LGBTQ+, theo tổ chức ILGA. Tòa án tối cao Nga đã xếp các phong trào LGBTQ+ là "cực đoan" và cấm hoạt động, trong khi thực tế không tồn tại một tổ chức như vậy. Các cuộc đột kích, truy tố và án tù dài đến 12 năm dành cho hoạt động LGBTQ+ là sự thật nghiêm trọng tại Nga. Biểu hiện tích cực hoặc trung lập về quyền và danh tính LGBTQ+ đều bị coi là phạm pháp, bao gồm cả các thủ tục công nhận giới tính. Áp lực càng tăng sau cuộc xung đột với Ukraine, khi chính quyền Putin sử dụng luận điệu chống lại các giá trị "gia đình truyền thống" để biện minh cho việc đàn áp.