Iran điều chỉ huy Vệ binh Cách mạng, thiết bị tên lửa tới Yemen hỗ trợ Houthi

Theo hai nguồn người Iran, số lượng nhân sự IRGC tham gia chuyến bay của Mahan Air từ Tehran dao động từ 10 đến 21 người, trong đó có các chỉ huy cấp cao. Ban đầu máy bay dự định hạ cánh tại thủ đô Sanaa do Houthi kiểm soát, nhưng buộc phải chuyển hướng đến cảng Hodeidah ven biển Biển Đỏ sau khi sân bay Sanaa bị chính phủ Yemen do Saudi Arabia hậu thuẫn không kích.

Một nguồn cho biết các chỉ huy IRGC đến để hỗ trợ hoạt động của Houthi và tập huấn sử dụng các hệ thống tên lửa mới. Bên cạnh đó, Iran còn chuyển vàng trên chuyến bay nhằm hỗ trợ tài chính các hoạt động của Houthi. Vì lý do an ninh, hai nguồn người Iran giấu tên.

Việc điều động này là bằng chứng mới cho thấy nỗ lực của Iran trong việc củng cố đồng minh Houthi, nhóm vũ trang đã chiến đấu với chính phủ Yemen được Saudi Arabia và cộng đồng quốc tế công nhận hơn một thập niên qua. Houthi đã dùng tên lửa và máy bay không người lái tấn công các nước vùng Vịnh.

Phía Bộ Ngoại giao Iran hiện chưa có phản hồi chính thức nào, trong khi hai quan chức Houthi cũng chưa trả lời các yêu cầu bình luận. Trước đây, Iran nhiều lần phủ nhận cung cấp tên lửa cho Houthi. Ngược lại, Houthi khẳng định họ không phải là nhóm tay sai của Iran và tự phát triển vũ khí.

Ba ngày sau chuyến bay ngày 13/7 hạ cánh, Reuters đưa tin Iran đã đề nghị Houthi sẵn sàng phong tỏa luồng dầu Biển Đỏ nếu Mỹ tấn công cơ sở hạ tầng điện của Tehran, làm gia tăng nguy cơ khủng hoảng năng lượng toàn cầu.

Ngày 17/7, Houthi tuyên bố phong tỏa hải quân Saudi Arabia, đáp trả vụ không kích sân bay Sanaa ngày 13/7 do họ cáo buộc do Saudi Arabia thực hiện. Những động thái này đánh dấu sự chấm dứt lệnh ngừng bắn kéo dài bốn năm giữa Riyadh và Houthi.

Đe dọa tuyến đường hàng hải quan trọng trên thế giới leo thang khi ngày 20/7, nhóm này thông báo đã tấn công hai tàu chở dầu Saudi Arabia. Lưu ý, lãnh thổ do Houthi kiểm soát ở Yemen nằm giáp tuyến đường biển này.

Bộ trưởng Thông tin Yemen thuộc chính phủ Saudi Arabia xác nhận việc chuyển nhân sự và thiết bị của Vệ binh Cách mạng trong một cuộc phỏng vấn điện thoại với Reuters, nhấn mạnh rằng mục tiêu là tăng cường năng lực quân sự cho Houthi và chuẩn bị nhằm đe dọa an ninh hàng hải quốc tế tại Biển Đỏ và eo biển Bab al-Mandab.

Nhà phân tích an ninh Mzahem Alsaloum, người theo dõi các nhóm do Iran hậu thuẫn ở khu vực, cũng xác nhận sự hiện diện của chuyên gia IRGC đến Yemen trong chuyến bay ngày 13/7.

Ông Alsaloum cho biết lô hàng không chỉ chứa các bộ phận liên quan tên lửa tầm ngắn và trung bình mà còn có thành phần của máy bay không người lái, tương tự loại vũ khí từng được sử dụng trong các vụ tấn công vào Saudi Arabia và Các Tiểu Vương quốc Arab Thống nhất. Trước đó, ông cũng nói Iran đã gửi cố vấn quân sự tới Yemen trong cuộc xung đột với Israel năm ngoái qua Somalia, một thông tin Iran bác bỏ.

Houthi từng công bố có các chuyến bay trực tiếp giữa Sanaa và Tehran trong tháng 7, nhằm phá thế phong tỏa do Saudi Arabia áp đặt với Yemen. Về chuyến bay ngày 13/7, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei cho biết các chuyến bay này nhằm đưa đoàn đại biểu Houthi trở về từ Tehran sau khi tham dự tang lễ Lãnh tụ Tối cao Iran Ali Khamenei và đưa công dân Yemen điều trị y tế tại Iran về nước.

Ngày 3/7, chuyến bay đầu tiên đưa khoảng 200 người, gồm quan chức cấp cao, phụ nữ và trẻ em đến Iran tham dự tang lễ. Đến ngày 13/7, chuyến bay trở lại Yemen cùng đoàn đại biểu cũng như các chỉ huy và cố vấn IRGC. Khi máy bay đến sân bay Sanaa, vụ không kích của chính phủ Yemen do Saudi Arabia hậu thuẫn đã buộc phải chuyển hướng sang Hodeidah.

Phía quân đội Houthi cho biết các chiến đấu cơ Saudi Arabia đã phải rút khỏi vùng trời Yemen sau vụ tấn công sân bay.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.