Chuyên gia Peter Zalmayev: Putin cần Ukraina để khôi phục vinh quang Nga nhưng Liên Xô không trở lại

Peter Zalmayev, nhà hoạt động và nhà phân tích chính trị Ukraina - Mỹ sinh năm 1976 tại Donetsk, từng học Khoa Quan hệ Quốc tế tại Đại học Columbia, đồng thời là giám đốc sáng lập của Eurasia Democracy Initiative, tổ chức thúc đẩy dân chủ trong khu vực hậu Liên Xô. Ông cũng là người dẫn chương trình trên truyền hình Ukraina và thường xuyên bình luận trên các phương tiện truyền thông quốc tế. Từ khi Nga tiến hành chiến dịch xâm lược Ukraina, Zalmayev đã đi nhiều nước để giải thích quan điểm của Ukraina và phản bác các luận điệu do Nga phổ biến.

Ông cho rằng mục tiêu thực sự của Tổng thống Vladimir Putin không phải là tái lập Liên Xô nguyên bản. "Không thể phục hồi Liên Xô như trước đây. Nhưng bất kỳ kế hoạch nào nhằm khôi phục vinh quang nước Nga đều cần đưa Ukraina trở lại", Zalmayev nhấn mạnh. Ông phân tích rằng Ukraina là thành phần thiết yếu để Nga định hình lại ảnh hưởng đế quốc của mình trong khu vực.

Bên cạnh ưu thế công nghệ trên chiến trường, Zalmayev không ngần ngại chỉ ra các điểm yếu trong bộ máy chính quyền Ukraina, đặc biệt là tình trạng tham nhũng. Ông thẳng thắn nhận xét có những cá nhân trong chính quyền dường như không còn sợ bị trừng phạt khi tham ô, dù trong tình hình chiến tranh. "Tôi mong muốn thấy một nỗ lực quyết liệt hơn để chống tham nhũng, đặc biệt là khi những người liên quan nằm trong vòng ảnh hưởng của tổng thống", ông nói. Sự thiếu quyết đoán này khiến niềm tin của các đồng minh quốc tế bị ảnh hưởng và cung cấp luận cứ cho Moskva bôi nhọ Ukraina.

Zalmayev cũng đề cập đến phương diện truyền thông của Ukraina, cho rằng Tổng thống Volodymyr Zelenski đã thể hiện vai trò xuất sắc trong việc truyền tải thông điệp và kêu gọi hỗ trợ quốc tế. Tuy nhiên, ông cũng chỉ ra rằng có những lúc Ukraina tỏ ra đòi hỏi sự giúp đỡ liên tục mà thiếu sự biết ơn xứng đáng với những gì đã nhận được từ bên ngoài.

Trên phương diện quân sự, Zalmayev đánh giá Ukraina hiện có lợi thế tạm thời nhờ sự phát triển nhanh chóng về công nghệ drone và năng lực tấn công vào sâu lãnh thổ Nga. Đây là điểm cộng giúp Ukraina giữ thế chủ động trên mặt trận. Tuy nhiên, ông cảnh báo khoảng cách lợi thế này không phải vô hạn. Nga đang học hỏi và dần điều chỉnh chiến thuật để thích ứng với tình hình mới.

Về tác động của các lệnh trừng phạt, Zalmayev thừa nhận Moskva vẫn có thể tìm cách mua linh kiện từ phương Tây bằng các kênh khác nhau, dù khả năng đó đang dần hạn chế, đặc biệt là đối với chip quan trọng cho thiết bị quân sự.

Ông còn nhận định rằng cuộc chiến không thể tách rời khỏi sự ám ảnh của Putin với lịch sử và vị thế của Nga. Trong thời kỳ bị cách ly do đại dịch, Tổng thống Nga được cho là đã càng trở nên cực đoan khi tiếp thu các luận điệu cho rằng nước Nga phải phục hồi ảnh hưởng bằng cách kiểm soát Ukraina. Zalmayev dẫn lời rằng Putin xem Kiev là "mẹ của các thành phố Nga" và cảm thấy Nga như mồ côi nếu không có Kiev.

Zalmayev cho rằng tranh luận về biên giới và các chuẩn mực dân tộc dựa trên lịch sử là vô nghĩa, bởi nếu quay ngược thời gian đủ xa sẽ không tìm thấy định nghĩa người Ukraina hay người Nga như hiện nay. Đây là một cuộc tranh cãi vô bổ, không mang lại kết quả thực tế.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.