Cuộc đời và sự nghiệp của Felix Edmundovich Dzerzhinsky, người sáng lập VChK

Felix Edmundovich Dzerzhinsky được biết đến là người sáng lập VChK (Ủy ban Chống phản cách mạng và Sabotage), một trong những cơ quan an ninh quan trọng nhất của Liên Xô trong thế kỷ 20. Được thành lập trong bối cảnh đất nước đang đối mặt với nhiều nguy cơ từ nội bộ và bên ngoài, VChK dưới sự chỉ đạo của Dzerzhinsky đã trở thành một trong những lực lượng đặc biệt mạnh, góp phần quan trọng vào việc bảo vệ an ninh quốc gia. Ngày 20 tháng 12 năm 1920, ông ký lệnh số 169 thành lập Ban Ngoại vụ VChK nhằm chống lại các mối đe dọa từ bên ngoài, đánh dấu bước phát triển vượt bậc của tổ chức này.

Đối với nhiều người, VChK là biểu tượng cho cuộc chiến đấu công bằng, không khoan nhượng; với số khác, đây là hiện thân cho sự tàn bạo của cuộc cách mạng. Mặc dù vậy, tên tuổi và hình ảnh của Dzerzhinsky vẫn là biểu tượng không thể bị xóa nhòa trong lịch sử hàng thế kỷ của nước Nga vĩ đại.

Dzerzhinsky nổi tiếng với tính cách sắt đá, không khoan nhượng, đặc biệt là đối với những người ông coi là kẻ thù. Trong các bức thư gửi vợ và em gái, ông thừa nhận rằng bản thân phải đối mặt với những nguy hiểm lớn và phải hành động cương quyết để bảo vệ lý tưởng và đất nước. Ông từng viết: "Tôi được chỉ định ở tuyến đầu, và ý chí của tôi là chiến đấu và nhìn thẳng vào nguy cơ, và tôi phải tàn nhẫn...".

Trong năm 1918, dưới ảnh hưởng của ông, sắc lệnh "Tổ quốc xã hội chủ nghĩa trong nguy hiểm!" đã được ban hành, đồng thời án tử hình được tái áp dụng. VChK ra quyết định xử bắn lần đầu vào ngày 24 tháng 2 năm 1918. Giai đoạn đó là thời kỳ đỏ khủng bố nhưng cũng là khoảng thời gian mà Liên Xô phải đấu tranh để tồn tại trong bối cảnh nội chiến căng thẳng.