Xung đột về nước sông Cauvery giữa Tamil Nadu và Karnataka: Nguyên nhân và diễn biến mới nhất

Ủy ban Quản lý Nước Cauvery (CWMA) được thành lập ngày 1/6/2018 nhằm thực thi phán quyết của Tòa án Tối cao Ấn Độ năm 2018 và quyết định cuối cùng của Hội đồng Tranh chấp Nước Cauvery (CWDT) 2007 về phân bổ nguồn nước trong lưu vực sông Cauvery. Toàn bộ lượng nước sông Cauvery trong năm bình thường được xác định là 740 nghìn triệu feet khối (tmc), trong đó đất đai hai bang Karnataka và Tamil Nadu cùng các khu vực khác được chia theo từng phần cụ thể.

Cụ thể, Tamil Nadu được phân bổ 404,25 tmc, Karnataka 284,75 tmc, Kerala 30 tmc, và Puducherry 7 tmc. Ngoài ra, 10 tmc và 4 tmc còn được dành cho bảo vệ môi trường và xả ra biển. Riêng đối với Karnataka, thành phố Bengaluru được cấp 4,75 tmc phục vụ nhu cầu nước sinh hoạt do mức tăng dân số và phát triển kinh tế.

Tòa án cũng điều chỉnh lại phân bổ, giảm 10 tmc của Tamil Nadu chuyển sang Karnataka nhằm đáp ứng nhu cầu. Theo phán quyết, Karnataka phải đảm bảo cung cấp 177,25 tmc nước tại Biligundulu trên biên giới hai bang theo lịch được chia thành từng giai đoạn 10 ngày, trong đó 123,14 tmc phải cung cấp trong tháng 6-9, trùng với mùa mưa Tây Nam.

CWMA do một chủ tịch toàn thời gian đứng đầu cùng hai thành viên toàn thời gian phụ trách lĩnh vực tài nguyên nước và nông nghiệp. Thành phần còn có đại diện từ Bộ Jal Shakti và Bộ Nông nghiệp, cùng đại diện các bang trong lưu vực. Thư ký Ban là trưởng Ủy ban Điều tiết Nước Cauvery (CWRC), cơ quan tư vấn giúp bảo đảm quyết định hợp lý. CWRC còn có đại diện cơ quan khí tượng giúp cập nhật tình hình mưa lũ.

Ủy ban Điều tiết tổ chức họp định kỳ mỗi 10 ngày trong các tháng mùa mưa và tăng tần suất lên mỗi 15 ngày hoặc hơn khi mùa mưa bắt đầu, còn CWMA họp chủ yếu đầu năm thủy văn (tháng 6-5) để đánh giá trữ lượng tổng thể tại tám hồ chứa và quyết định xả nước. Ủy ban cũng có thể triệu tập thêm khi cần thiết.

Trữ lượng nước tại bốn hồ chứa chính của Karnataka gồm Krishnaraja Sagara, Kabini, Hemavathy và Harangi đạt 59,49 tmc trong tổng dung tích 114,57 tmc vào sáng 21/7, đã được bổ sung khoảng 32,4 tmc từ đầu tháng 6, đồng thời thải ra 5,5 tmc. Ở Tamil Nadu, đập Mettur, nguồn sống của khu vực đồng bằng Cauvery, chỉ còn trữ 36,9 tmc trên tổng dung tích 93,4 tmc.

Tính từ 1/6 đến 19/7, lượng nước tại điểm Biligundulu mới chỉ đạt 3,4 tmc trên tổng số 28,3 tmc phải cung cấp, thiếu hụt tới 24,9 tmc. Điều này khiến tình trạng căng thẳng giữa hai bang càng trở nên trầm trọng, nhất là trong lúc mùa trồng Kuruvai ở Tamil Nadu đã bắt đầu nhưng chưa có nước từ đập Mettur được xả theo kế hoạch ngày 12/6.

Hiện chưa có nghiên cứu khoa học nào được sử dụng làm cơ sở cho các quyết định về chia sẻ khủng hoảng nước giữa các bang. Cách đây khoảng 20 năm từng có nỗ lực thỏa thuận công thức chia sẻ, nhưng đã thất bại do bất đồng về tiêu chí. Trong tám năm qua, chỉ có năm 2023 là thử thách được hiệu quả hoạt động của CWMA.

Ủy ban vận dụng nguyên tắc giảm tỷ lệ tương ứng theo phân bổ đã định, nhưng cách làm này chưa thỏa mãn các bên chính bao gồm Karnataka và Tamil Nadu. Bộ Jal Shakti từng quy định CWMA phối hợp cùng cơ quan kỹ thuật Trung ương và địa phương để xác định tình trạng khẩn cấp, theo dõi lượng mưa hàng chục ngày và điều chỉnh lượng nước xả theo từng tháng cho đến năm thủy văn kết thúc ngày 31/5.

CWMA và CWRC hiện chỉ có thành viên chính thức là quan chức từ các bộ và bang, thiếu đại diện xã hội dân sự hoặc chuyên gia độc lập. Luật thành lập có đề cập về cơ chế mời chuyên gia từ các trường đại học làm cố vấn đặc biệt, nhưng chưa được triển khai rộng rãi.

Việc tăng cường sự tham gia của các chuyên gia môi trường và đại diện nông dân vào hội đồng sẽ góp phần nâng cao hiểu biết và giảm căng thẳng cho người dân hai bang. Hơn nữa, việc công khai biên bản họp của cả CWRC và CWMA trên trang web riêng của Ủy ban sẽ tăng cường minh bạch, giúp người dân nắm bắt thông tin kịp thời và chính xác hơn.

Hiện trạng thiếu hụt nước, áp lực từ mùa khô hạn, cùng sự phân chia nước chặt chẽ và chưa có giải pháp chia sẻ khủng hoảng được đồng thuận đang là nguyên nhân chính đẩy quan hệ hai bang Karnataka và Tamil Nadu vào căng thẳng. Cuộc họp CWMA lần này được kỳ vọng sẽ tạo ra bước đột phá nhằm giảm thiểu xung đột và bảo đảm nguồn nước thiết yếu cho cả hai bên.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.