Chính sách cắt giảm ủy ban tư vấn liên bang của chính quyền Trump và tác động đến NASA

Chính quyền của cựu Tổng thống Mỹ Donald Trump đã tiến hành việc chấm dứt hoạt động hoặc đình chỉ hơn 100 ủy ban tư vấn liên bang. Đây là một phần trong chiến lược thay đổi cách thức thực hiện nghiên cứu khoa học tại Mỹ. Các ủy ban này gồm các chuyên gia độc lập từ nhiều lĩnh vực khác nhau giúp chính phủ giải quyết các vấn đề khoa học phức tạp, từ phát triển phương pháp điều trị ung thư đến các vấn đề về vũ trụ.

Một trong những cơ quan bị ảnh hưởng nặng nề là NASA với nhiều ủy ban tư vấn bị giải thể sau khi chính quyền Trump bắt đầu nhiệm kỳ thứ hai. Tiến sĩ Kelly Holley-Bockelmann, cựu thành viên của Ủy ban Tư vấn Vật lý Thiên văn của NASA, cho biết bà rất trân trọng cơ hội hiểu rõ hơn quy trình lựa chọn sứ mệnh và các ưu tiên của NASA. Bà từng tham gia tư vấn về các dự án thiên văn học quan trọng trong nhiều năm.

Kể từ khi ủy ban bị bãi bỏ, bà Holley-Bockelmann lo ngại về tương lai của một số dự án then chốt như sứ mệnh LISA - kính viễn vọng sóng hấp dẫn lớn bằng kích thước Mặt Trời có nhiệm vụ phát hiện sóng hấp dẫn từ các lỗ đen đang hợp nhất. Bà cho biết nhóm của mình từng có những cảnh báo rằng NASA không hoàn toàn thực hiện đúng cam kết quốc tế về dự án này, song sự ngừng hoạt động của ủy ban khiến những quan điểm đó không được tiếp tục trình bày chính thức.

Ông Russ Paulsen, CEO của tổ chức Research America chuyên vận động chính sách khoa học, nhấn mạnh rằng các ủy ban tư vấn mang lại sự đa dạng và độc lập trong các góc nhìn, điều mà không một tổ chức đơn lẻ nào có thể đảm bảo. Việc loại bỏ các ủy ban này tạo ra một khoảng trống lớn trong việc thu thập các ý kiến chuyên môn khách quan và đa chiều, ảnh hưởng tới chất lượng nghiên cứu và quyết định khoa học.

Phía Nhà Trắng giải thích rằng các ủy ban bị giải thể là vì lý do "trùng lặp, không cần thiết hoặc hiệu quả kém". NASA cho biết đây là một quá trình tái cấu trúc nhằm hợp nhất một số ủy ban thành một và khẳng định vẫn duy trì sự tương tác với cộng đồng khoa học qua nhiều hình thức khác nhau.

Ông Juan Meza, giáo sư toán học ứng dụng tại Đại học California, Merced, từng tham gia nhiều ủy ban tư vấn về khoa học và kỹ thuật, chia sẻ rằng các thành viên trong các ủy ban rất nghiêm túc với trách nhiệm của mình. Thường xuyên họ phải đưa ra lời khuyên không được lòng các lãnh đạo cơ quan do yêu cầu phải duy trì sự độc lập và khách quan.

Cụ thể, ông từng tham gia vào một khuyến nghị phản đối việc đầu tư lớn vào máy tính siêu tốc độ mà Bộ Năng lượng định hướng phát triển. Mặc dù không được đón nhận tích cực, cuối cùng lãnh đạo Bộ Năng lượng vẫn chấp nhận lời khuyên này với sự miễn cưỡng. Ông Meza lo ngại rằng nếu các ủy ban như vậy không còn tồn tại, các lãnh đạo sẽ chỉ tiếp nhận những ý kiến đồng thuận với họ, làm giảm chất lượng chính sách khoa học.

Việc chấm dứt hoạt động các ủy ban tư vấn liên bang do chính quyền Trump áp dụng làm giảm tiếng nói độc lập và sự đa dạng trong đánh giá khoa học của các cơ quan như NASA, ảnh hưởng tới sự minh bạch và khả năng định hướng các dự án tầm cỡ quốc gia và quốc tế.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.