Mỹ cảnh báo không đứng ngoài cuộc nếu Ortega loại bỏ bầu cử tại Nicaragua

Ngày 21/7/2026, Hoa Kỳ đã phát đi cảnh báo kiên quyết không đứng yên trước động thái mới của Tổng thống Nicaragua Daniel Ortega khi người này tuyên bố quốc gia Trung Mỹ sẽ không tổ chức các cuộc bầu cử trong tương lai. Lời phát biểu này của Ortega càng làm tăng nỗi lo về việc chế độ ông có thể sớm thiết lập mô hình độc tài một đảng, ngăn chặn khả năng thay đổi quyền lực qua các hình thức dân chủ.

Trong một bài chia sẻ trên mạng xã hội X, Thượng nghị sĩ Marco Rubio, người đồng thời là Ngoại trưởng Mỹ, nhấn mạnh chính quyền dưới thời cựu Tổng thống Donald Trump cũng như cộng đồng quốc tế sẽ không khoanh tay nhìn chế độ Ortega - Murillo tiếp tục mở rộng đàn áp và tạo ra bất ổn có thể đe dọa an ninh quốc gia Hoa Kỳ. Rubio đánh giá hành động xoá bỏ các cuộc bầu cử thể hiện sự sợ hãi và hèn nhát của lãnh đạo Nicaragua trước ý chí của nhân dân.

Bên cạnh Mỹ, Tổng thư ký Tổ chức Các quốc gia châu Mỹ (OEA), Albert Ramdin, cũng hết sức phẫn nộ khi nhận định rằng "chế độ này đã từ bỏ nền dân chủ". Chính phủ Costa Rica trong bối cảnh này đã ra quyết định triệu hồi đại sứ tại Managua để tham vấn, thể hiện thái độ phản đối kịch liệt trước các bước đi của Ortega.

Ngày 19/7, đúng dịp kỷ niệm 47 năm Cách mạng Sandinista, Ortega tuyên bố "Nicaragua sẽ không tổ chức bầu cử nữa", đồng thời chỉ trích các đảng phái được xem là do Mỹ đứng sau gây ảnh hưởng, lên án những người này với tư cách "đảng phái do người Mỹ dựng lên" và không còn có cơ hội cầm quyền.

Ngay ngày 21/7, Quốc hội Nicaragua đã thông báo khởi động công tác phân tích dự thảo sửa đổi pháp luật nhằm thực hiện các chỉ đạo mà Tổng thống Ortega vừa phát biểu, hé lộ ý định cắt đứt các công cụ dân chủ truyền thống thông qua các điều luật mới. Động thái này được nhiều chuyên gia đánh giá là sẽ củng cố quyền lực tuyệt đối của chế độ, chấm dứt đa nguyên chính trị trong nước.

Daniel Ortega và phu nhân Rosario Murillo đã nắm quyền kiềm chế chính trị tại Nicaragua suốt 30 năm, trong đó có 19 năm liên tiếp từ mức độ độc tài rõ ràng. Cuộc biểu tình năm 2018 với quy mô lớn bị tàn phá, làm khoảng 300 người thiệt mạng, từng bị chính quyền nhận định là một âm mưu đảo chính có sự hậu thuẫn của Mỹ. Kể từ đó, chính quyền đã tiến hành trấn áp sâu rộng các nhân vật đối lập trong nước.

Washington đã áp đặt các lệnh trừng phạt nhằm vào chính phủ Nicaragua, bao gồm hạn chế visa đối với hơn 2.350 quan chức và người thân của họ, song không áp dụng các biện pháp nghiêm khắc tương tự như với Cuba, nơi diễn ra khủng hoảng kinh tế rất nghiêm trọng do áp lực quốc tế.

Chính quyền Nicaragua từng thông qua sửa đổi Hiến pháp vào cuối năm 2024, kéo dài nhiệm kỳ tổng thống từ 5 lên 6 năm và nâng vai trò của bà Rosario Murillo lên vị trí đồng Chủ tịch. Theo kế hoạch ban đầu, nước này sẽ tổ chức bầu cử tổng thống trong năm tới. Tuy nhiên, cuộc bầu cử năm 2021 đã bị chỉ trích là không công bằng, khi nhiều ứng viên đối lập bị bắt và loại khỏi cuộc chơi, giúp Ortega cùng Đảng FSLN giành chiến thắng áp đảo.

Vào thời điểm tháng 11/2021, Đảng FSLN từng là nhóm cánh tả từng tham gia lật đổ chế độ Somoza vào năm 1979, nay trở thành đảng cầm quyền đơn độc với dấu ấn xã hội chủ nghĩa rõ nét và quốc ca được thay bằng biểu tượng cờ đỏ đen của đảng.

Nhiều lãnh đạo và đối lập trong nước tin rằng quyết định của Ortega nhằm ngăn ngừa khả năng thất bại trong một cuộc bầu cử cạnh tranh thực sự. Điều này gợi nhớ mô hình chính trị tại Cuba, nơi đảng Cộng sản duy trì độc quyền quyền lực qua các cuộc bầu cử hình thức dưới sự điều phối của các tổ chức được nhà nước kiểm soát.

Félix Maradiaga, cựu ứng viên tổng thống và cựu tù nhân chính trị hiện sống lưu vong tại Mỹ, cho biết Ortega lo sợ sự sống còn của phe đối lập, thừa nhận họ vẫn giữ vững ý chí thay đổi và đang cạnh tranh quyền kiểm soát đất nước.

Nhiều nhà hoạt động, trí thức, nhà báo và giới tôn giáo phải rời bỏ Nicaragua hoặc bị giam giữ nhiều năm. Khoảng 450 người bị tước quốc tịch và tịch thu tài sản. Mới đây, chính phủ còn bãi bỏ giấy phép hành nghề của khoảng 2.000 luật sư, theo báo cáo từ cộng đồng người Nicaragua lưu vong.

Các thành viên thân cận cho biết, bà Rosario Murillo đang thực hiện các đợt thanh lọc trong nội bộ chính quyền, bắt giữ hơn 200 đảng viên trong bối cảnh sức khỏe của Ortega đang suy giảm do bệnh lupus và suy thận mạn tính, bệnh ảnh hưởng đến khả năng thanh lọc chất thải của thận.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.