Ông Andy Burnham lên làm Thủ tướng Anh giữa những lo ngại về chính sách thập niên 1970

Tối thứ Sáu, Andy Burnham có bài phát biểu đầu tiên trước các thành viên đảng Lao động sau khi trở thành lãnh đạo mới của đảng. Ông cam kết sẽ là người lãnh đạo tất cả mọi miền Bắc, Nam, Đông, Tây nước Anh cũng như Scotland, Wales và Bắc Ireland, với mục tiêu đoàn kết mọi người trong một mục đích chung. Phát biểu này nhận được sự ủng hộ nhiệt tình từ các thành viên đảng Lao động.

Tuy nhiên, trong bài diễn văn dẫu đầy nhiệt huyết, ông Burnham chưa đưa ra bất kỳ kế hoạch cụ thể nào về cách ông dự định điều hành đất nước trong tương lai gần. Việc trở thành Thủ tướng Anh của ông vào thứ Hai tới được xem như một cuộc chuyển giao quyền lực không có sự cạnh tranh và thiếu minh bạch khi ông tránh né mọi chất vấn từ giới truyền thông và chưa công bố thành phần nội các.

Một trong những điểm đáng chú ý trong bài phát biểu là lời chỉ trích các chính sách kinh tế "tân tự do" của 40 năm qua, nhằm vào việc cải cách của Margaret Thatcher vào thập niên 1980 và sự thất bại của New Labour trong việc đảo ngược những chính sách này. Ông Burnham đưa ra ý tưởng đòi hỏi quốc hữu hóa trở lại, phục hồi ngành công nghiệp, tăng quyền lực cho các công đoàn và mở rộng đầu tư xã hội thông qua chính sách thuế và chi tiêu xã hội mạnh mẽ hơn.

Nhưng những chính sách này từng được cho là nguyên nhân làm cho nền kinh tế Anh rơi vào tình trạng sụp đổ hồi thập niên 1970 và đầu những năm 1980, dẫn đến cơn khủng hoảng kinh tế nghiêm trọng với tỷ lệ lạm phát lên tới 25%, nền công nghiệp quốc doanh trì trệ và phải nhờ đến sự cứu trợ của Quỹ Tiền tệ Quốc tế do Chính phủ Lao động khi đó không kham nổi chi phí.

Quyết định của bà Thatcher nhằm giảm quyền lực công đoàn, kiểm soát chi tiêu nhà nước và giảm thuế thu nhập đã giúp nước Anh tránh khỏi cảnh "bệnh nhân ốm yếu của châu Âu". Vì vậy, sự trở lại với các chính sách kinh tế của thập niên 1970 hiện nay được nhiều người xem là nguy cơ tái diễn các sai lầm cũ.

Andy Burnham cũng đề cập tới ý định cải tổ hệ thống chăm sóc xã hội vốn đã xuống cấp kéo dài từ thập niên 1990. Tuy nhiên, ông không cung cấp nguồn tài chính cụ thể cho lời hứa này mà chỉ cho biết sẽ yêu cầu người đóng thuế phải đóng góp nhiều hơn, điều đã được Chính phủ đảng Lao động dưới thời Rachel Reeves thực hiện bằng cách tăng thuế lên 66 tỷ bảng Anh gây áp lực lên các gia đình và doanh nghiệp.

Ông cũng có kế hoạch phân quyền mạnh hơn cho các khu vực địa phương, tuy nhiên chưa rõ tác động của việc này đối với thuế hội đồng và cách xử lý đối với các địa phương có chính sách lãng phí hoặc thiếu trách nhiệm. Ngoài ra, rất nhiều câu hỏi còn chưa được trả lời về chính sách quốc phòng, chi tiêu an sinh xã hội vượt quá 333 tỷ bảng Anh trong năm ngoái, cũng như kế hoạch giải quyết tình trạng 1 triệu người trẻ tuổi thất nghiệp.

Sau khi chính thức trở thành Thủ tướng vào thứ Hai tuần tới, dư luận sẽ kỳ vọng Andy Burnham đưa ra các chính sách cụ thể, thay vì những khẩu hiệu chung chung mà ông vẫn đang sử dụng để tránh những câu hỏi khó từ giới truyền thông và công chúng.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.