Phương pháp truyền thống giúp làm mát hiệu quả trong nắng nóng gay gắt

Trong những tháng hè oi bức tại Nhật Bản, nhiều cửa hàng thường dùng xô nước lạnh để tưới lên mặt đường hay vỉa hè ngay trước cửa. Phong tục này gọi là uchimizu, xuất phát từ truyền thống trà đạo Nhật Bản và ban đầu mang tính chất thanh tẩy, chào đón khách. Tuy nhiên, uchimizu còn có tác dụng làm mát nhờ hiện tượng làm mát bốc hơi – khi nước bốc hơi sẽ kéo nhiệt từ mặt đất ra ngoài không khí.

Một nghiên cứu công bố năm 2018 trên tạp chí Water đã chứng minh rằng việc phun nước theo phương pháp uchimizu có thể làm giảm nhiệt độ không khí gần mặt đất xuống tới 10 độ F (khoảng 5,5 độ C), ngay cả khi lượng nước chỉ nhỏ. Shigenori Asai, giám đốc Japan Water Forum, cho biết hiệu quả làm mát càng tăng nếu nhiều người cùng tham gia dội nước trên vỉa hè, thậm chí có thể cảm nhận được làn gió mát. Ông còn vận động tổ chức ngày Uchimizu toàn cầu vào ngày 1/8 hàng năm.

Trước khi điều hòa xuất hiện, người dân tại các vùng nóng Ấn Độ đã tận dụng rễ cỏ vetiver có tính thấm hút cao để đan thành tấm màn che trước cửa ra vào hoặc cửa sổ hướng về phía gió. Những tấm màn này được giữ ẩm và tạo ra hiệu ứng làm mát bốc hơi khi không khí nóng thổi qua, làm giảm nhiệt. Mùi thơm đặc trưng của vetiver cũng góp phần tạo cảm giác dễ chịu.

Giải pháp này, đặc biệt hiệu quả ở môi trường khô, đã được áp dụng biến thể trong các trung tâm dữ liệu hiện đại thông qua hệ thống làm mát gián tiếp bằng bốc hơi. Kiến trúc sư Liza Raju Subhadra tại Kerala đánh giá công nghệ này có thể giảm sử dụng điều hòa ở Ấn Độ và các quốc gia khác, mang lại lợi ích lớn về năng lượng và môi trường. Bà nhấn mạnh việc làm mát thụ động có thể giúp giảm bớt nhiệt độ từ điều hòa phát tán sang nhà người khác.