Phơi bày chi phí môi trường của cuộc đua vũ trụ tư nhân
Horizontes perdidos là bộ phim tài liệu mới nhất của đạo diễn người Canada Julien Elie, tập trung làm sáng tỏ tác động sâu rộng của dự án SpaceX do Elon Musk đứng đầu tại Boca Chica, Texas. Bộ phim được quay theo phong cách đen trắng đầy ma mị, khai thác sự mâu thuẫn giữa lời hứa về một tương lai nhân loại chinh phục sao Hỏa và những hậu quả tiêu cực trên Trái Đất, khi nhiều cộng đồng cùng hệ sinh thái bị xóa sổ để phục vụ cho dự án này.
Khởi đầu từ bầu trời đầy sao tới cảnh quan bị xóa sổ
Julien Elie chia sẻ trong cuộc phỏng vấn với báo La Jornada rằng ý tưởng dự án nảy sinh khi ông ngắm nhìn bầu trời đêm tại một vùng nông thôn và nhận thấy sự xuất hiện dày đặc các vệ tinh, không giống như bầu trời trong tuổi thơ ông. Sự gia tăng vệ tinh bay quanh Trái Đất khiến ông trăn trở về khả năng thay đổi hoàn toàn cảnh quan bầu trời vốn tồn tại hàng tỷ năm, trước cả sự xuất hiện của loài người.
Bộ phim đã đi qua nhiều liên hoan phim quốc tế trong giai đoạn 2025-2026, đặt ra câu hỏi cấp bách về giá phải trả cho hành trình chinh phục không gian. Để làm sáng tỏ, Julien chọn Boca Chica làm bối cảnh chính, nơi SpaceX xây dựng bệ phóng và các mẫu thử tên lửa Starship cho các nhiệm vụ tương lai lên Mặt Trăng và sao Hỏa. Theo ông, SpaceX đã gây ra sự tàn phá nghiêm trọng cả trên trời và mặt đất tại khu vực này.
Địa phương Boca Chica giữa tiến trình phát triển và biến đổi
Qua hai năm ghi hình, Julien đã ghi lại sự tàn phá và tư nhân hóa bờ biển Boca Chica, nằm giữa Vịnh Mexico và sông Rio Grande. Ông phát hiện các đầm lầy bị tháo cạn, bãi biển bị cấm truy cập, nhà cửa bị mua lại bởi công ty, và cộng đồng địa phương đang dần biến mất dưới sự phát triển của dự án không gian. Biên giới Mexico im lặng chứng kiến sự biến đổi không thể đảo ngược này. Những ô nhiễm từ rác thải không gian tác động sang các vùng lân cận như Playa Bagdad, Tamaulipas.
Nơi đây, tên lửa cao tới 50 tầng sắp khởi động chuyến bay, biểu tượng nổi bật cho dự án không gian tư nhân đầy tham vọng của Elon Musk. Mục tiêu của dự án là cách mạng hóa công nghệ vũ trụ và giảm chi phí hành trình không gian, với tham vọng cuối cùng là định cư con người trên các hành tinh khác, đặc biệt là sao Hỏa.
Chuyển đổi chuẩn mực và mất mát ký ức về môi trường
Bộ phim dựa trên khái niệm “shifting baselines” của nhà sinh vật biển Daniel Pauly, nêu rõ cách mỗi thế hệ tiếp nhận sự suy thoái môi trường như điều bình thường, dần mất đi ký ức về cảnh thiên nhiên nguyên sơ trước đây. Từ sự hào nhoáng công nghệ, Horizontes perdidos chọn đứng về phía những người chịu đựng và cả hành tinh đang tổn thương.
Julien Elie nhấn mạnh mục đích của ông là khắc họa chân thực về Boca Chica và biến đổi đang diễn ra ở đó. Ông kể lại rằng khi làm phim, họ vẫn tiếp cận được gần cơ sở SpaceX, nhưng hiện nay khu vực này giống như pháo đài kiên cố và việc tiếp cận gần như bất khả thi. Cộng đồng dân cư Boca Chica từng tồn tại giờ đã biến mất hoàn toàn, bị công ty chiếm dụng.
Những tiếng nói lo ngại về tình trạng ô nhiễm và mất mát đa dạng sinh học
Bộ phim có sự tham gia của các nhà khoa học và nhà vật lý thiên văn cảnh báo về hiện tượng hội chứng Kessler, tức là sự tích tụ nguy hiểm của rác thải không gian làm tăng rủi ro va chạm trong quỹ đạo Trái Đất. Bên cạnh đó là câu chuyện của cư dân địa phương, khách du lịch yêu công nghệ và các gia đình người Mexico sống ven sông dưới sự giám sát của Lực lượng Biên phòng Mỹ.
Julien cho biết nhiều loài động vật quan trọng cho khu vực như chim di cư và rùa biển đang bị đe dọa tận diệt bởi những thay đổi lớn do dự án gây ra. Ông bày tỏ sự tiếc nuối khi nhân loại không nhận ra giá trị của hành tinh mình đang sống, trong khi hàng ngày vẫn phá hủy nó qua các hiện tượng như biến đổi khí hậu, thiên tai và cháy rừng. Bộ phim là lời nhắc về nguy cơ loài người phá hủy các hành tinh khác tương tự như cách đang tàn phá Trái Đất.
Hành trình quốc tế và giải thưởng của Horizontes perdidos
Được sản xuất bởi GreenGround và Cinema Belmopán, bộ phim đã ghi dấu ấn mạnh mẽ tại nhiều liên hoan phim quốc tế lớn như DOC NYC 2025, nhận giải Grand Jury Prize và Green Dox Award tại DokuFest 2025. Horizontes perdidos cũng góp mặt trong các sự kiện như Hot Docs, Visions du Réel, DocsMx và Liên hoan phim quốc tế Vancouver, trở thành một trong những tác phẩm tài liệu nổi bật và cấp thiết của năm.
Hiện phim đang được phát hành dưới nhãn hiệu Artegios Distribución trên các rạp hát văn hóa và thương mại tại Mỹ. Khán giả quan tâm có thể theo dõi lịch chiếu để tận hưởng tác phẩm sâu sắc này.
Những điều bổ ích từ bài viết
- Dự án SpaceX tại Boca Chica đã gây tàn phá nghiêm trọng hệ sinh thái và các cộng đồng địa phương.
- Sự gia tăng vệ tinh và rác thải không gian có thể làm biến đổi vĩnh viễn bầu trời đêm truyền thống.
- Boca Chica chuyển đổi từ một cộng đồng địa phương thành khu vực bị tư nhân hóa chặt chẽ bởi SpaceX.
- Hiện tượng hội chứng Kessler cảnh báo nguy cơ từ sự tích tụ rác thải không gian trên quỹ đạo Trái Đất.
- Phim tài liệu nhấn mạnh nguy cơ con người tiếp tục phá hủy các hành tinh khác như đang làm với Trái Đất.
Đăng ký bản tin QMVN
Nhận tin tổng hợp mỗi sáng - chỉ những bài đáng đọc, không spam.
Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.
