Tại sao người lớn thường chọn đọc lại cùng một cuốn sách qua nhiều năm

Trong khi thị trường xuất bản liên tục tung ra hàng ngàn tựa sách mới mỗi năm, truyền thông thường tạo nên quan niệm một người đọc tốt là người luôn tìm kiếm câu chuyện mới lạ. Tuy nhiên, thực tế trong nhiều gia đình lại có những cuốn sách được mở lại nhiều lần, với các trang sách được đánh dấu hay ghi chú, và những đoạn văn được ghi nhớ rõ ràng.

Thói quen này dễ bị hiểu nhầm như một sự thiếu tò mò hoặc chọn ở lại với cái đã quen. Tuy nhiên, quan điểm cho rằng việc đọc đi đọc lại cùng một cuốn sách làm hạn chế trải nghiệm đọc bỏ qua những lý do sâu sắc khiến một người muốn trở lại tác phẩm đó. Tâm lý học nhìn nhận việc đọc lại các tiểu thuyết quen thuộc không chỉ để giải trí mà còn có thể phục vụ những mục đích khác, tùy thuộc vào mối quan hệ mà người đọc xây dựng với tác phẩm.

Giá trị của việc trở lại với một cuốn sách không chỉ nằm ở cốt truyện. Nhiều lúc, mối liên hệ này xuất phát từ việc tác phẩm trở thành dấu ấn của một giai đoạn đời, một quyết định quan trọng hay một phiên bản trước của chính người đọc.

Một nghiên cứu đăng trên tạp chí Journal of Consumer Research đã phân tích lý do vì sao con người chủ động tìm đến những trải nghiệm quen thuộc như đọc lại sách, xem lại phim hay thăm lại những nơi đã biết. Kết quả nghiên cứu cho thấy các trải nghiệm này không đơn thuần mang lại sự hài lòng hay an ủi, mà còn là cách kết nối ký ức quá khứ với cách một người nhận thức về bản thân hiện tại.

Với sách, việc đọc lại cho phép người đọc phát hiện ra những ý nghĩa mới bởi chính họ đã thay đổi kể từ lần đầu đọc. Tác phẩm không đổi, nhưng trải nghiệm, nỗi lo và cái nhìn của người đọc đã khác trước.

Các chuyên gia về trí nhớ và nhận dạng cho biết trải nghiệm trong quá khứ góp phần xây dựng hình ảnh bản thân mỗi người. Trong bối cảnh đó, việc đọc lại không chỉ là hành động đơn thuần mà còn là cách để theo dõi quá trình thay đổi tư tưởng, ưu tiên và cảm xúc theo thời gian.

Tuy nhiên, chuyên gia cũng cảnh báo rằng thói quen này có thể trở nên ràng buộc nếu thay thế hoàn toàn việc khám phá những trải nghiệm mới. Việc chỉ quay lại các tác phẩm quen thuộc mặc dù mang lại sự an tâm, không nên trở thành cách né tránh những điều mới mẻ hoặc khác biệt.

Đối với nhiều bạn đọc, đọc lại không đồng nghĩa với quay về quá khứ mà là sự tiếp cận một tác phẩm cũ với góc nhìn mới. Cuốn sách vẫn như xưa, nhưng người đọc hôm nay đã có thêm nhiều trải nghiệm, quyết định mới và nhìn nhận khác về các trang sách từng đọc.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.