Nga lên kế hoạch giải quyết tình trạng "nô lệ biệt thự" cho cư dân khu dân cư

Cư dân các khu định cư ngoại ô ở Nga hiện đang phải đối mặt với tình trạng được gọi là "nô lệ biệt thự", khi mà các chủ đất sở hữu các tuyến đường dẫn vào nhà và các hạ tầng chung như khu vui chơi, sân thể thao, mạng lưới tiện ích công cộng có thể yêu cầu chi phí rất cao hoặc hạn chế quyền đi lại của người dân. Ví dụ, tại làng Babaikha gần Moscow, chủ đầu tư giữ quyền sở hữu các con đường chính, đòi mua lại với giá 126 triệu rúp hoặc thuê với giá 800 nghìn rúp mỗi tháng. Nếu cư dân không đồng ý, họ có thể bị cắt điện thoại, nước và đôi khi xe cấp cứu cũng không thể tiếp cận nhà của họ.

Tình trạng tương tự diễn ra ở khu định cư "Zhuralinye" tại làng Khittolovo, vùng Leningrad. Lối vào khu dân cư hai mặt đều bị khóa bởi các lô đất tư nhân đăng ký để xây dựng nhà dân. Thậm chí một mạch nước chính cũng nằm trên đất tư nhân. Kế hoạch ban đầu có dự án xây dựng khu vực giải trí bên bờ ao nhưng sau đó ao bị san lấp và đất được chia bán cho mục đích xây nhà, khiến cư dân bị hạn chế quyền sử dụng. Các luật sư cho biết quyền quyết định hoàn toàn thuộc về chủ sở hữu đất đai.

Trước thực trạng này, Thống đốc vùng Leningrad, ông Alexander Drozdenko, công bố ý định trình lên Duma Quốc gia một dự luật xử lý tình trạng này. Hiện dự luật về việc trao quyền sở hữu chung hạ tầng cho cư dân hoặc chuyển giao cho chính quyền địa phương đã được xem xét suốt 4 năm. Theo dự thảo mới nhất, với sự đồng ý của chủ đất, tài sản chung trong các khu dân cư có thể được chuyển giao miễn phí cho cư dân làm sở hữu chung. Nếu không đồng ý, cư dân được phép giải quyết qua tòa án. Mức phí sử dụng hạ tầng trên đất tư nhân cần được thỏa thuận hợp lý, nếu không thì lại là vấn đề pháp lý.

Phó chủ tịch Ủy ban Duma về xây dựng và nhà ở Aleksandr Aksenенко đã gửi đề xuất tới Thủ tướng Mikhail Mishustin về việc tạo cơ chế chuyển giao các con đường, lối đi và hệ thống kỹ thuật phục vụ khu dân cư vào quyền sở hữu chung của cư dân hoặc chính quyền địa phương. Theo ông, hiện nay cư dân hầu như không có công cụ ảnh hưởng thực sự tới quản lý hạ tầng mà họ sử dụng và chi trả chi phí duy trì. Điều này đặc biệt nghiêm trọng khi các công trình hạ tầng được xây dựng cho toàn khu dân cư, tính vào giá đất và nhà nhưng chưa được chuyển giao pháp lý cho cộng đồng.

Ramil Usmanov, Chủ tịch Liên đoàn Nhà ở cá nhân, đánh giá cao sáng kiến này, dù các trường hợp bị cưỡng bức chủ yếu do một vài chủ đầu tư không minh bạch. Ông nhấn mạnh nhiều khi chủ đầu tư lợi dụng quyền sở hữu đường để cấm vận chuyển vật liệu xây dựng, buộc mua từ nhà cung cấp của họ. Một số chủ đầu tư thiện chí đã tặng các công trình hạ tầng cho chính quyền, nhưng điều này gây khó khăn tài chính cho ngân sách địa phương do chi phí bảo trì cao.

Ông Usmanov cũng cho rằng khi chuyển giao tài sản chung, cư dân nên mời một công ty dịch vụ quản lý khu dân cư nhằm tránh tranh chấp, ưu tiên các công ty có quy mô lớn để chi phí chia đều và không quá gánh nặng. Đây có thể là công ty cũ của chủ đầu tư hoặc dịch vụ độc lập.

Chuyên gia Igor Rastorguev từ AMarkets lưu ý việc chuyển giao hạ tầng cho chính quyền địa phương cần cân nhắc kỹ mức độ chấp nhận của cư dân, bởi việc tháo dỡ hàng rào, trạm gác có thể tạo cảm giác mất an toàn cho một số người. Do vậy, quy định pháp lý cần quy định rõ ràng về quản lý và quyền sử dụng, tôn trọng ý kiến cộng đồng.

Nếu các quy định được thiết kế đồng bộ từ kiểm kê hạ tầng, công bố thông tin minh bạch đến thủ tục chuyển giao và quản lý hoạt động, sẽ góp phần giảm xung đột và bảo vệ quyền lợi cư dân dễ dàng hơn, chuyên gia nhận định. Mục tiêu cuối cùng là tạo ra cơ chế vận hành thực tế thay vì chỉ đặt ra các lệnh cấm cứng ngắt.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.