ICE – từ cơ quan kiểm soát nhập cư đến hình mẫu của khủng bố nhà nước

ICE, viết tắt của Immigration and Customs Enforcement, là cơ quan liên bang Mỹ chịu trách nhiệm kiểm soát nhập cư được thành lập với mục đích bảo vệ an ninh quốc gia, đặc biệt chống khủng bố. Tuy nhiên, lịch sử dài của chính sách nhập cư Hoa Kỳ đã gắn liền với sự phân biệt chủng tộc và căng thẳng địa chính trị. Theo phân tích của Vox, ngay từ những năm cuối thế kỷ 18, nước Mỹ đã áp dụng các luật nhằm loại trừ người nhập cư dựa trên chủng tộc và xu hướng chính trị nội bộ. Ví dụ, Luật Người Ngoại Quốc và Lật Đổ (1798) được soạn thảo để ngăn cản người nhập cư gốc Ireland và Pháp, nhóm ủng hộ đảng đối lập của Thomas Jefferson.

Tiếp diễn sau cuộc Nội chiến Mỹ, Quốc hội ban hành Đạo luật Loại trừ người Trung Quốc (1882), một biện pháp phân biệt chủng tộc rõ ràng nhằm hạn chế người Trung Quốc nhập cư, nhằm mục đích duy trì tỉ lệ dân số "thuần khiết" theo quan điểm của thời kỳ đó. Đến năm 1924, một đạo luật mới được thông qua để kiểm soát dòng nhập cư châu Âu sau Thế chiến I với lý do bảo vệ "lối sống Mỹ" – đây được xem như thuật ngữ bao hàm sự kỳ thị và phân biệt đối xử. Đạo luật này còn thiết lập hệ thống hạn ngạch nhập cư để bảo vệ tỷ lệ dân tộc ở Mỹ, đặc biệt hạn chế người nhập cư từ châu Á và châu Phi. Tuy nhiên, khu vực Mỹ Latinh – vốn ngày nay là tâm điểm nóng trong vấn đề nhập cư – lại không bị giới hạn theo hệ thống này.

Trong bối cảnh chiến tranh thế giới thứ hai, năm 1942, nhằm giải quyết tình trạng thiếu hụt lao động, Hoa Kỳ đã ban hành luật cho phép hàng triệu lao động Mexico nhập cảnh hợp pháp làm việc. Song, nhu cầu lao động giá rẻ đã khiến nhiều người vượt biên trái phép, mở đầu cho tranh luận dai dẳng xoay quanh biên giới Mỹ–Latinh. Vấn đề nhập cư trở nên phức tạp hơn khi liên quan đến kinh tế và chính trị khu vực.

Năm 2003, sau các vụ tấn công ngày 11/9, chính quyền Tổng thống George W. Bush chính thức lập cơ quan ICE nhằm tăng cường an ninh quốc gia và phối hợp ngăn chặn nguy cơ khủng bố qua biên giới nhập cư. Theo The New York Times, mục tiêu ban đầu của ICE là ngăn ngừa các hành vi khủng bố và đảm bảo trật tự di dân, song trong thực tế, tổ chức này dần trở thành công cụ cưỡng chế di dân với những hành vi gây tranh cãi.

Dưới chính quyền Tổng thống Donald Trump, ICE được xem như cánh tay đắc lực thực thi chính sách nhập cư nghiêm ngặt nhất lịch sử Mỹ. Trump xem người di cư là vấn đề an ninh tương đương với khủng bố, đồng thời cam kết thực hiện chiến dịch trục xuất số lượng lớn nhất từ trước đến nay. Do đó, ICE đã tiến hành các cuộc bắt giữ hàng nghìn người không có lệnh bắt giữ hợp pháp, thực hiện các cuộc đột kích quy mô lớn trong bệnh viện, nhà máy và các cơ sở công cộng, vi phạm nghiêm trọng quyền con người.

Tổ chức này cũng bị cáo buộc đưa hàng nghìn người di cư đến các trung tâm giam giữ tại các quốc gia thứ ba như El Salvador, nơi những người này có nguy cơ trở thành nạn nhân của các vi phạm nhân quyền nghiêm trọng. Có báo cáo cho biết hơn 50 người di cư đã chết trong các trung tâm giam giữ của ICE. Thêm vào đó, những vụ xả súng của các nhân viên ICE nhắm vào dân thường đã khiến 22 người bị bắn và 8 người tử vong.

Theo nghiên cứu của Human Rights Watch, ICE thường nhắm mục tiêu vào người di cư dựa trên các tiêu chí sắc tộc và chủng tộc, cho thấy sự thiên vị trong hoạt động cưỡng chế. Chiến thuật áp dụng bởi ICE dưới chính sách của Trump được chính trị gia Bruce Hoffman đánh giá là sử dụng bạo lực và sợ hãi nhằm kiểm soát dân cư, hoàn toàn phù hợp với định nghĩa về khủng bố mà ông đã đề xuất: tận dụng nỗi sợ thông qua bạo lực nhắm vào dân thường.

Như vậy, cơ quan vốn được thành lập với mục đích bảo vệ an ninh, ICE dưới thời Donald Trump đã biến thành công cụ cưỡng chế gây sợ hãi và áp bức, phản ánh một giai đoạn đen tối trong lịch sử chính sách nhập cư Mỹ hiện đại.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.