Tại sao nhiều người nghỉ hưu ở Australia vẫn chi tiêu như thời kỳ 1991?

Ở Australia, không ít người sau 10 năm về hưu vẫn giữ thói quen chi tiêu dè dặt tương tự như thời kỳ suy thoái năm 1991. Dù có số dư tài khoản siêu tiết kiệm cao hơn mức trung bình và đã sở hữu nhà ở, họ vẫn không dám rút tiền vượt quá mức tối thiểu do chính phủ đặt ra. Những hành động như hoãn chuyến đi thăm con cháu ở nước ngoài, kéo dài tuổi thọ của phương tiện cá nhân đã quá cũ, hay tiết kiệm bằng cách giảm nhiệt độ sưởi ấm mỗi mùa đông là biểu hiện rõ nét của sự sợ hãi mất cân đối tài chính.

Nguyên nhân của tình trạng này bắt nguồn từ việc người nghỉ hưu thiếu kiến thức và hướng dẫn rõ ràng về cách chi tiêu tiền hưu trí. Trong khi đó, hệ thống siêu tiết kiệm hưu trí (superannuation) tại Australia, bắt đầu từ năm 1991, đã được đánh giá là một trong những mô hình tài chính thành công nhất thế giới, giúp người lao động tích luỹ khoản tiền lớn cho tuổi già một cách tự động và ổn định.

Siêu tiết kiệm hưu trí khiến nhiều người dân Australia trở thành những người tiết kiệm rất hiệu quả, dù không nhận thức rõ họ đang tham gia chương trình này. Tiền lương của họ được tự động trích vào quỹ siêu tiết kiệm trước khi họ nhận, tài khoản tích luỹ lớn dần mà họ không cần phải kiểm soát hay can thiệp nhiều. Tuy nhiên, sự thành công đó lại dẫn đến hệ quả chưa từng được dự báo, đó là: người nghỉ hưu không biết cách quản lý số tiền đã tiết kiệm để chi tiêu một cách tự tin và hiệu quả.

Khảo sát của Cục Thống kê Australia (ABS) cho thấy chỉ có khoảng một phần ba người nghỉ hưu rời khỏi công việc vì đã đến tuổi hoặc đủ điều kiện nhận tiền hưu trí. Phần còn lại nghỉ hưu do các lý do sức khỏe hoặc thay đổi hoàn cảnh không nằm trong kế hoạch, cho thấy họ thiếu sự chuẩn bị kỹ càng cả về tài chính lẫn kiến thức.

Dữ liệu về sự tự tin khi nghỉ hưu do AMP công bố năm 2025 cũng cho biết chỉ có khoảng 50% người Australia cảm thấy tự tin về khả năng tài chính khi nghỉ hưu. Nguyên nhân chủ yếu là họ không hiểu rõ cách thức hoạt động của các nguồn thu nhập chính như siêu tiết kiệm và trợ cấp tuổi già (age pension), cũng như cách chuyển đổi các khoản này thành thu nhập ổn định lâu dài.

Chuyên gia Bec Wilson, tác giả cuốn sách "How to Have an Epic Retirement", cho rằng để khắc phục thử thách này, cần có sự giáo dục rõ ràng và công khai hơn về cách sử dụng siêu tiết kiệm cho người nghỉ hưu. Người dân cần hiểu rằng tiền trong tài khoản superannuation không chỉ để tiết kiệm mà còn là công cụ để đảm bảo chất lượng cuộc sống sau khi nghỉ việc, dùng để chi trả các chi phí cần thiết và tận hưởng cuộc sống thay vì chỉ để bảo toàn số dư.

Các bước khuyến nghị giúp người nghỉ hưu quản lý nguồn tài chính của mình bao gồm: kiểm tra số dư tài khoản siêu tiết kiệm và sử dụng các công cụ tính toán thu nhập hưu trí do quỹ hoặc bên thứ ba cung cấp; tìm hiểu quyền lợi từ trợ cấp tuổi già, đặc biệt là khi có thể nhận trợ cấp một phần; hỏi rõ quỹ siêu tiết kiệm về các sản phẩm thu nhập hưu trí, bao gồm những giải pháp đảm bảo không bị cạn kiệt tiền; và quan trọng nhất là xây dựng ngân sách chi tiêu cụ thể để tự tin dùng tiền cho cuộc sống mà không còn sợ hãi.

Wilson còn nhấn mạnh đa số người nghỉ hưu sẽ không có cơ hội tư vấn tài chính cá nhân kỹ lưỡng do chi phí hoặc thiếu thông tin, vì thế việc tự học và chủ động tiếp cận các nguồn kiến thức, sản phẩm tài chính là rất cần thiết. Tạo thói quen nhận quỹ từ superannuation chuyển thẳng vào tài khoản chi tiêu hàng tháng sẽ giúp họ dễ dàng kiểm soát ngân sách và thay đổi thói quen sống tích cực hơn.

Cuộc cách mạng siêu tiết kiệm của Australia đã và đang tạo ra nhiều lợi ích cho người dân trong việc tích luỹ tài chính cho tuổi già, nhưng thách thức hiện tại là hỗ trợ người nghỉ hưu biến khoản tiền đó thành nguồn thu nhập đáng tin cậy để sống an tâm và thoải mái hơn. Việc đào tạo và cung cấp thông tin về chi tiêu trong giai đoạn nghỉ hưu là yếu tố then chốt để tận dụng tối đa thành quả của hệ thống siêu tiết kiệm, giúp người Australia không còn sống trong nỗi lo lắng về tiền bạc sau khi rời khỏi lực lượng lao động.

Bec Wilson là tác giả của How to Have an Epic Retirement và Prime Time: 27 Lessons for the New Midlife, đồng thời điều hành khóa học Epic Retirement. Cô cũng phát hành bản tin và podcast giúp người già có kiến thức tài chính vững chắc hơn.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.