Đảng Dân chủ Xã hội mới muốn thay đổi hoàn toàn hệ thống Mỹ, gây lo ngại sâu sắc

Đảng Dân chủ Xã hội Mỹ (DSA) đã công bố tuyên ngôn chính sách nhân dịp ngày Bastille, 14/7, với tuyên bố đầy tham vọng về sự kết thúc của chủ nghĩa tư bản và xây dựng một xã hội không có chủ nhà, không nợ nần, không giờ làm việc bắt buộc, nơi các dịch vụ thiết yếu như thực phẩm, giáo dục, năng lượng, y tế và giao thông đều là tài sản chung và tiện ích công cộng.

Kế hoạch này còn bao gồm việc loại bỏ các thể chế then chốt như Thượng viện, Tòa án Tối cao và chức vụ Tổng thống, thay vào đó là một hệ thống chính phủ chỉ dựa trên Hạ viện Mỹ. Điều này đánh dấu bước chuyển từ khái niệm "tái tưởng tượng" các chính sách sang một cuộc cách mạng thực sự trong cấu trúc nhà nước Mỹ.

Tác giả Jonathan Turley, trong cuốn sách mới "Rage and the Republic: The Unfinished Story of the American Revolution", nhận định sự trỗi dậy của chủ nghĩa xã hội hiện nay có nhiều điểm tương đồng với phong trào Jacobin trong Cách mạng Pháp. Jacobins ủng hộ việc chuyển sang hệ thống lập pháp đơn viện mà DSA đang theo đuổi.

Tuy nhiên, những người sáng lập nước Mỹ đã từng có kiến thức vững chắc về lịch sử và rõ ràng không muốn tái hiện hệ thống đã làm suy yếu các nền dân chủ trong quá khứ, đặc biệt là tại Athens cổ đại. Benjamin Rush từng cảnh báo rằng các nền dân chủ có thể biến thành "chế độ trị vì của đám đông" (mobocracies) nếu các thể chế kiềm chế bị phá hủy.

Không chỉ DSA, nhiều học giả và nhân vật có ảnh hưởng trong lĩnh vực luật pháp cũng lên tiếng chỉ trích Hiến pháp hiện tại của Mỹ và kêu gọi thay đổi triệt để. Ví dụ, Erwin Chemerinsky - Trưởng Khoa Luật Đại học California Berkeley - đã xuất bản cuốn "No Democracy Lasts Forever: How the Constitution Threatens the United States" (Không nền dân chủ nào tồn tại mãi mãi: Hiến pháp Mỹ đe dọa quốc gia này).

Trong khi đó, các phương tiện truyền thông lớn có xu hướng quảng bá các quan điểm cực đoan này, như bài viết trên New York Times đề xuất "Hiến pháp đã hỏng và không nên bảo tồn", kêu gọi "giành lại nước Mỹ khỏi Hiến pháp".

Đảng Dân chủ Xã hội chủ nghĩa Mỹ còn có những đại diện như thị trưởng New York Zohran Mamdani, người được truyền hình quảng bá, minh chứng cho sự lan rộng của tư tưởng này trong các chính khách trẻ thuộc đảng Dân chủ.

Ví dụ điển hình về cách thức tuyên truyền của DSA là Michaela Brangan, chủ tịch giáo dục chính trị quốc gia của đảng, người từng mô tả chủ nghĩa xã hội như một hệ thống trong đó người dân không còn phải lo lắng về hóa đơn và không phải đi làm chỉ để trả nợ, bởi vì sẽ không còn các doanh nghiệp vì lợi nhuận đẩy họ vào vòng nợ nần.

Bà cũng cười khi bị hỏi về lý do tồn tại của Thượng viện Mỹ, thể hiện thái độ coi thường các thể chế hiện hành được coi là cơ sở cho nền cộng hòa ổn định nhất thế giới.

Các nhân vật chính trị cấp cao như Phó Tổng thống Kamala Harris và Thống đốc California Gavin Newsom đã phát biểu phản đối những tiếng nói bảo thủ cho rằng Hiến pháp hay hệ thống chính trị hiện tại vẫn còn hiệu quả, coi những người phản đối các đề xuất như "bổ sung thành viên Tòa án Tối cao" là "hoài niệm" và cho rằng "chủ nghĩa tư bản như hiện nay cũng không còn phù hợp".

Tuy nhiên, nhiều ý kiến cho rằng đó không phải là sự hoài niệm mà chính là lòng tin vào hệ thống bảo vệ quyền tự do cá nhân, bao gồm cả tự do kinh tế, mà các nhà lập quốc Mỹ đã xây dựng trên nền tảng quyền tự nhiên và tôn trọng thiểu số trước đa số.

Jonathan Turley cảnh báo rằng các phong trào tương tự Jacobins từng khiến Cách mạng Pháp dẫn đến "Nạn khủng bố", phá hủy nền kinh tế và tàn sát chính những người khởi xướng, là những bài học cần ghi nhớ khi Hoa Kỳ đang đứng trước những thay đổi căn bản.

Ông nhấn mạnh tầm quan trọng của việc giữ gìn nền cộng hòa này trước nguy cơ bị biến đổi sâu sắc bởi những ý tưởng xã hội chủ nghĩa cực đoan đang dần trở thành xu hướng mạnh trong đảng Dân chủ Mỹ.

Jonathan Turley là giáo sư Luật công tại Đại học George Washington, đồng thời là cộng tác viên của Fox News Media. Cuốn sách "Rage and the Republic" của ông vừa ra mắt đúng dịp 250 năm Cách mạng Mỹ, bàn về những thách thức và câu chuyện chưa kết thúc của nền cộng hòa Mỹ.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.