Đặc phái viên Liên Hợp Quốc cảnh báo nguy cơ chiến tranh do các cuộc tấn công của phiến quân Houthi tại Biển Đỏ

Hans Grundberg, đặc phái viên Liên Hợp Quốc về Yemen, đã bày tỏ sự lo ngại sâu sắc về các cuộc tấn công mới đây của lực lượng Houthi, còn gọi là Ansar Allah, vào các tàu thương mại ở vùng Biển Đỏ. Ông cho rằng những hành động leo thang này có thể kéo Yemen trở lại với một cuộc chiến toàn diện, làm gia tăng sự bất ổn trong khu vực và khiến người dân Yemen chịu thêm nhiều khổ đau.

Trong tuyên bố ngày thứ Năm, ông Grundberg nhấn mạnh vẫn còn hy vọng thay đổi hướng đi thông qua các cuộc đàm phán nhằm giải quyết các vấn đề chính trị, kinh tế và an ninh đang nan giải ở Yemen. Việc đạt được một thỏa thuận chính trị đàm phán sẽ không chỉ giúp đem lại hòa bình cho Yemen mà còn góp phần củng cố ổn định trong khu vực rộng lớn hơn.

Kể từ khi chiến tranh ở Yemen cơ bản tạm ngừng từ năm 2022, xung đột chính trị giữa lực lượng Houthi kiểm soát thủ đô Sanaa và chính phủ được quốc tế công nhận vẫn tiếp tục bế tắc. Đầu tuần, phiến quân Houthi tuyên bố đã tấn công hai tàu chở dầu mang tên Encelia và Layla thuộc Saudi Arabia bằng tên lửa và máy bay không người lái. Đây là những cuộc tấn công đầu tiên kể từ khi nhóm này áp đặt lệnh phong tỏa các tàu liên quan tới Saudi Arabia từ ngày 20/7.

Phát ngôn viên quân sự của Houthi, Yahya Saree, cho biết các tàu bị tấn công do vi phạm quyết định phong tỏa do lực lượng vũ trang Houthi ban hành. Lệnh phong tỏa được phiến quân áp đặt nhằm đáp trả cuộc không kích vào đường băng sân bay Sanaa ngày 13/7, sự kiện mà chính phủ Yemen công nhận quốc tế cho rằng nhằm ngăn chặn một chuyến bay từ Iran hạ cánh. Houthi đổ lỗi cho Saudi Arabia, đồng minh chính của chính phủ này, trong vụ việc.

Bên cạnh đó, Houthi còn phóng tên lửa vào lãnh thổ Saudi Arabia, nhắm vào một sân bay trong khuôn khổ các cuộc tấn công liên tiếp. Chiến dịch phong tỏa trên biển đã khiến ít nhất năm tàu chở dầu phải đổi hướng nhằm tránh eo biển Bab al-Mandeb nằm gần bờ biển Yemen. Việc gián đoạn này đã góp phần kéo giá dầu Brent vượt qua mốc 100 USD một thùng, làm dấy lên những lo ngại về tình hình an ninh năng lượng tại khu vực và trên toàn cầu.

Cuộc nội chiến tại Yemen đã kéo dài gần 12 năm kể từ khi lực lượng Houthi chiếm đóng thủ đô Sanaa vào năm 2014, buộc chính phủ được quốc tế công nhận phải dời đến Aden và gây ra sự can thiệp của liên minh do Saudi Arabia dẫn đầu. Xung đột kéo dài không chỉ gây thiệt hại nặng nề về người và tài sản mà còn tạo ra cuộc khủng hoảng nhân đạo nghiêm trọng.

Liên Hợp Quốc ước tính trong năm nay, khoảng 22 triệu người Yemen cần được cứu trợ nhân đạo, trong đó hơn 18,3 triệu người đang gặp tình trạng mất an ninh lương thực nghiêm trọng, không có đủ thức ăn để duy trì cuộc sống hàng ngày.

Đặc biệt, căng thẳng trong khu vực cũng đang leo thang khi chiến tranh giữa Mỹ-Israel và Iran có nguy cơ tái kích hoạt các cuộc giao tranh trên mặt đất giữa các phe phái ở Yemen, khiến xung đột càng trở nên phức tạp hơn.

Trong bối cảnh tình hình khu vực đang diễn biến phức tạp, Liên Hợp Quốc đồng thời cảnh báo những hành động leo thang nguy hiểm, trong khi Mỹ cũng thực hiện liên tiếp 12 đêm không kích nhằm vào Iran – một cuộc xung đột đã tác động mạnh tới hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz và làm tăng nguy cơ gián đoạn nguồn cung cấp dầu mỏ toàn cầu.

Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 19/7 tuyên bố sẽ đặt Iran dưới trách nhiệm nếu Houthi tiếp tục tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào tàu thuyền, gọi nhóm này là lực lượng ủy nhiệm của Tehran và cảnh báo sẽ có các biện pháp trả đũa mạnh mẽ dành cho cả Iran lẫn Houthi. Trên mạng xã hội Truth Social, ông Trump viết: "Các hình phạt quân sự lớn sẽ được áp dụng với Iran và tất nhiên cả Houthi".

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.