New York áp dụng hình thức “mega master hearings” cho hơn 100 vụ án di trú mỗi ngày

Tòa án di trú Hoa Kỳ đã áp dụng một cơ chế mới trong việc xét xử các vụ án di trú gọi là “mega master hearings” (phiên họp chính khổng lồ), trong đó nhiều vụ án được giải quyết đồng thời trong cùng một phiên xử. Đây là hình thức nhằm rút ngắn thời gian xử lý những hồ sơ tồn đọng kéo dài trong hệ thống di trú.

Tại New York, một trong những trung tâm chính trong việc áp dụng mô hình này, các phiên “mega master hearings” thu hút sự tham dự của hơn 100 hồ sơ, cao gấp nhiều lần so với các phiên xử truyền thống thường chỉ bao gồm từ 10 đến 40 vụ án. Thông tin này được BKLG, một nền tảng phân tích dữ liệu tòa án di trú, xác nhận qua báo cáo mới nhất.

Khu vực 26 Federal Plaza ở quận Manhattan, New York là một điểm nóng về áp dụng mô hình “mega master hearings”. Trong những ngày diễn ra các phiên này, cảnh xếp hàng dài và phòng chờ quá tải được ghi nhận, gây nhiều khó khăn cho người tham dự được triệu tập.

Luật sư di trú Robert Tsigler nhận định trên Gothamist rằng chính quyền đang tìm cách nâng cao hiệu quả bằng cách tổ chức nhiều phiên họp khổng lồ cùng lúc để giải quyết số lượng lớn hồ sơ, nhưng ông cảnh báo rằng điều này dẫn đến sự hỗn loạn và có nguy cơ làm mất quyền được đảm bảo quyền lợi pháp lý của những người di cư.

Ngoài việc tổ chức hàng loạt phiên xử một lúc, còn có sự thay đổi rõ rệt trong quy trình thông báo ngày giờ tham dự phiên tòa. Thời gian nhận thông báo rút ngắn đáng kể, từ trước đây có thể lên tới vài tuần hoặc vài tháng thì nay chỉ còn vài ngày.

Theo số liệu quốc gia, trung bình thời gian thông báo đã giảm xuống còn 42 ngày vào tháng 6/2025. Nhiều người di cư cho biết họ không nhận được giấy triệu tập qua bưu điện, chỉ phát hiện thông tin trên hệ thống điện tử của tòa án.

Điều này dẫn đến sự gia tăng mạnh lệnh trục xuất vắng mặt (in absentia) khi người bị triệu tập không thể có mặt tại phiên tòa. Tại New York, gần 4.500 lệnh trục xuất vắng mặt được ban hành trong tháng 6, gấp đôi so với tháng 5. Trên toàn quốc, các thành phố như Dallas, Chicago cũng có hơn 6.000 lệnh tương tự trong cùng kỳ. Theo BKLG, cả nước ghi nhận gần 54.000 lệnh trục xuất vắng mặt trong tháng 6/2025, tăng từ 35.000 lệnh vào tháng 5.

Khác biệt cơ bản giữa mô hình phiên xử truyền thống và “mega master hearings” là số lượng hồ sơ được xử lý trong cùng một ngày. Phiên truyền thống giới hạn số lượng vụ án để đảm bảo chất lượng xét xử, còn phiên khổng lồ tập trung hơn 100 hồ sơ cùng lúc dưới một thẩm phán.

Về mặt tổ chức, sự tập trung đông đảo người tham gia đã khiến các tòa án phải điều chỉnh quy trình hoạt động và tái bố trí không gian phòng họp để đáp ứng số lượng lớn người có mặt, gây ra áp lực về cơ sở vật chất và nhân lực.

Chuyên gia pháp lý Benjamin Remy nhận xét rằng việc triệu tập quá nhiều người trong cùng một thời điểm đã làm giảm khả năng cá nhân được trình bày quan điểm, khiến người di cư cảm thấy bị mắc kẹt trong hệ thống hành chính phức tạp, mất quyền tiếp cận công bằng với hệ thống tư pháp.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.