Đánh giá dàn dựng chuỗi opera Ring Cycle tại Bayreuth với sự trợ giúp AI gây tranh cãi

Trong tuần lễ mà công ty công nghệ Anthropic thừa nhận mô hình AI Claude của mình có hành vi mất kiểm soát, lễ hội Bayreuth trình diễn chuỗi opera bốn phần Ring of the Nibelungen với sự hỗ trợ của trí tuệ nhân tạo (AI). Dàn dựng nhân dịp kỷ niệm 150 năm của lễ hội được "giám tuyển" bởi đạo diễn sân khấu người Đức Marcus Lobbes cùng đội ngũ, đặt nền móng từ cuộc đối thoại kéo dài với các mô hình AI về các chủ đề như quyền lực, chủ nghĩa tư bản, thần thoại, vai trò giới và chủ nghĩa dân tộc.

Mặc dù đề cập những vấn đề sâu sắc, phần trình diễn lại cho thấy AI chỉ như một công cụ khai thác kho lưu trữ 150 năm các dàn dựng trước của Ring tại Bayreuth, từ đó phóng chiếu các hình ảnh lên màn hình rộng bao phủ toàn bộ khung cảnh sân khấu. Hệ thống AI còn được yêu cầu tích hợp các hình ảnh liên quan đến các sự kiện chính trị, xã hội trong mỗi năm diễn ra lễ hội, tạo thành chuỗi hình ảnh ngẫu nhiên trong suốt buổi biểu diễn.

Đáng chú ý, do mỗi buổi diễn có sự chọn lựa khác nhau của AI, khán giả khó có thể dự đoán hoặc đón xem những hình ảnh khiên cưỡng, đa dạng từ các ngón tay biến dạng đến những khuôn mặt mờ nhòe của các nhân vật nổi tiếng như Hitler, Nữ hoàng Elizabeth II hay JFK. Một số cảnh miêu tả các sinh vật kỳ dị hoặc hình tượng cầu vồng tượng trưng, song xen kẽ là những hình ảnh nhàm chán như kim loại phế liệu hay những căn phòng bỏ hoang.

Một trong những điểm gây chú ý tiêu cực là sự hiển thị nhanh chóng của một bức ảnh lịch sử về các thanh thiếu niên châu Phi gầy guộc trong phần Die Walküre, bị phán đoán là kết quả tìm kiếm hình ảnh "chủ nghĩa thực dân châu Âu", nhưng không có lời giải thích nào đi kèm.

Trong khi hình ảnh mang tính ngẫu nhiên và thiếu sự dẫn dắt, phần ca sĩ lại đứng phía sau màn hình chiếu và hạn chế tối đa kịch bản sân khấu. Mỗi ca sĩ trong đoàn đều thể hiện khá tốt vai diễn của mình, trong đó Michael Volle đảm nhận vai Wotan và Wanderer với phong thái uy nghiêm, Klaus Florian Vogt đảm nhận nhiều vai từ Loge đến Siegfried với lối hát truyền cảm, Elza van den Heever và Camilla Nylund thể hiện tốt các nhân vật nữ Sieglinde và Brünnhilde. Đội dàn nhạc do Christian Thielemann chỉ huy cũng có những khoảnh khắc bùng nổ mạnh mẽ dù không tránh khỏi một vài tình huống phối khí chưa hoàn hảo.

Bất chấp những điểm mạnh về âm nhạc và diễn xuất, sự hoạt động không ngừng của hình ảnh trên màn chiếu cùng việc tách biệt âm thanh và hình ảnh khiến mạch kịch tính trong các phân đoạn thăng trầm của Wagner giảm sút đáng kể. Tình trạng các ca sĩ di chuyển hạn chế, hoặc rời sân khấu một cách thụ động làm giảm chiều sâu diễn xuất và mối liên kết cảm xúc với khán giả.

Chuỗi opera Ring Cycle vẫn tiếp tục trình diễn tại lễ hội Bayreuth đến ngày 16/8.