Bộ Giáo dục Mỹ bãi bỏ quy định chống phân biệt đối xử gây tranh cãi

Ngày 23/7, Bộ Giáo dục Hoa Kỳ công bố quyết định loại bỏ một số quy định về "tác động bất bình đẳng" (disparate impact), những quy định đã tồn tại trong nhiều thập kỷ nhằm ngăn chặn các chính sách và thực tiễn tuy không cố ý nhưng gây ra sự phân biệt đối xử trong giáo dục. Quy định này từng là nền tảng để bảo vệ quyền lợi của học sinh dựa trên các yếu tố chủng tộc, màu da và quốc tịch.

Ngay sau tuyên bố từ Bộ Giáo dục, khoảng 60 tổ chức bảo vệ quyền dân sự và giáo dục đã lên tiếng phản đối mạnh mẽ quyết định này. Họ cảnh báo rằng việc bãi bỏ các quy định này sẽ đặt học sinh thuộc các nhóm thiểu số như người Mỹ gốc Phi, người bản địa Mỹ, người gốc Tây Ban Nha, người Mỹ gốc Á và người đảo Thái Bình Dương trước nguy cơ bị phân biệt đối xử một cách gián tiếp và hệ thống. Các nhóm này cho rằng quy định "tác động bất bình đẳng" là một công cụ quan trọng để loại bỏ những rào cản không công bằng trong giáo dục, giúp đảm bảo mọi học sinh có cơ hội bình đẳng tiếp cận giáo dục và đạt thành công.

Trước đó, Tổng thống Donald Trump đã ký sắc lệnh vào tháng 4/2025, phản đối các quy định liên quan đến "tác động bất bình đẳng" và yêu cầu các cơ quan liên bang không thực thi chúng. Đây là một phần trong chiến lược rộng hơn của chính quyền nhằm hạn chế các sáng kiến đa dạng mà ông cho là gây bất lợi cho các nhóm như người da trắng và nam giới, đồng thời phản đối các chính sách mà ông gọi là chống thành tích cá nhân.

Phát biểu về quyết định này, Thứ trưởng Bộ Giáo dục đặc trách Quyền Dân sự Kimberly Richey nhấn mạnh quy định "tác động bất bình đẳng" đã dẫn đến những chính sách hạn chế học sinh thiểu số gây rối và khiến các trường phải tính đến vấn đề chủng tộc trong các quyết định cân bằng phân bổ học sinh. Bà cho rằng khái niệm “công bằng” theo quan điểm của phe tả không nên làm ảnh hưởng đến việc duy trì an toàn trong lớp học. Việc bãi bỏ quy định này sẽ giúp các trường học có thể xử lý các vấn đề trong lớp học mà không lo bị chính quyền liên bang sử dụng luật chống phân biệt đối xử như một công cụ gây áp lực.

Ngược lại, các nhóm bảo vệ quyền dân sự và giáo dục cho rằng việc loại bỏ các quy định trên sẽ khiến những chính sách như đóng cửa trường học hay các biện pháp kỷ luật, vốn có vẻ trung lập, thực tế lại thường dẫn đến tác động bất lợi lên học sinh thuộc các nhóm thiểu số, làm hạn chế cơ hội học tập công bằng của họ.

Những tranh cãi này phản ánh mâu thuẫn sâu sắc xung quanh vấn đề đa dạng và công bằng trong hệ thống giáo dục Mỹ cũng như quan điểm khác biệt giữa các xu hướng chính trị về cách tiếp cận bảo vệ và thúc đẩy quyền lợi của các nhóm thiểu số.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.