6 ứng viên tiềm năng cho chức Tổng Thư ký Liên Hợp Quốc nhiệm kỳ mới

Antonio Guterres sẽ khép lại nhiệm kỳ thứ hai trong vai trò Tổng Thư ký Liên Hợp Quốc vào ngày 31/12 tới, sau gần một thập kỷ dẫn dắt tổ chức toàn cầu này. Vị trí Tổng Thư ký được mô tả là sự kết hợp giữa nhà ngoại giao, người bảo vệ quyền lợi, công chức và giám đốc điều hành. Người đảm nhận vai trò này quản lý nhiều cơ quan quan trọng của Liên Hợp Quốc, bao gồm Hội đồng Bảo an, cơ quan chủ chốt trong duy trì hòa bình và an ninh quốc tế.

Quy trình chọn lựa Tổng Thư ký mới do Đại hội đồng Liên Hợp Quốc quyết định dựa trên đề xuất từ Hội đồng Bảo an với 5 thành viên thường trực là Trung Quốc, Pháp, Nga, Vương quốc Anh và Mỹ. Điều này tạo nên một con đường đầy khó khăn và các thách thức chính trị phức tạp cho các ứng viên.

Michelle Bachelet, nữ Chủ tịch đầu tiên của Chile với hai nhiệm kỳ (2006-2010, 2014-2018), hiện đang cố gắng trở thành người phụ nữ đầu tiên giữ chức Tổng Thư ký Liên Hợp Quốc. Trước đây, bà từng làm Cao ủy Nhân quyền Liên Hợp Quốc từ 2018 đến 2022, tham gia đối mặt nhiều vấn đề địa chính trị quan trọng. Năm nay 74 tuổi, Bachelet thừa nhận bà không có "công thức kỳ diệu" để giải quyết các vấn đề của Hội đồng Bảo an, nhưng đặt niềm tin vào kinh nghiệm quản lý rộng lớn của mình.

Rafael Grossi, nhà ngoại giao Argentina, chủ yếu hoạt động trong lĩnh vực năng lượng hạt nhân và nguyên tử, hiện là Tổng Giám đốc Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) từ năm 2019. Trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị gia tăng và rủi ro chiến tranh hạt nhân được cảnh báo, kinh nghiệm của Grossi được xem là lợi thế nổi bật. Ông cũng ủng hộ các nỗ lực cải tổ Liên Hợp Quốc bằng cách tinh giản, hợp nhất các cơ quan, cắt giảm trùng lặp để giảm tải chi phí cho các thành viên.

Maria Fernanda Espinosa, sinh tại Tây Ban Nha và lớn lên ở Ecuador, là cựu Bộ trưởng Ngoại giao Ecuador và từng giữ chức Chủ tịch Đại hội đồng Liên Hợp Quốc. Ở tuổi 61, bà còn được biết đến như một nhà thơ, tiểu luận gia và chuyên gia về phát triển bền vững cùng biến đổi khí hậu, đặc biệt tại khu vực Amazon. Espinosa nhấn mạnh thách thức tài chính của Liên Hợp Quốc hiện nay và cảnh báo rằng tổ chức cần phải "cải tổ, chuyển đổi hoặc sẽ bị đào thải". Bà đề xuất tăng cường hợp tác với các tổ chức khu vực và sử dụng châu Âu làm cầu nối giữa các quốc gia có lợi ích bất đồng.

Rebeca Grynspan, phó tổng thống Costa Rica giai đoạn 1994-1998, hiện đang giữ chức Tổng Thư ký Hội nghị Liên Hợp Quốc về Thương mại và Phát triển (UNCTAD). Bà được đánh giá cao với vai trò hòa giải trong thỏa thuận xuất khẩu ngũ cốc Ukraina sau xung đột Nga năm 2022. Grynspan kêu gọi Liên Hợp Quốc dạn dĩ hơn trong hành động, đồng thời muốn mở rộng đại diện trong Hội đồng Bảo an, đặc biệt cho khu vực châu Phi và châu Mỹ Latinh.

Macky Sall, 64 tuổi, từng giữ chức Thủ tướng rồi Tổng thống Senegal từ 2012 đến 2024. Dù có nhiều đóng góp trong phát triển hạ tầng, ông lại đối mặt với phản đối trong nước liên quan tới các vấn đề chính trị như việc bắt giữ lãnh đạo đối lập và nỗ lực trì hoãn bầu cử năm 2024. Sự ủng hộ dành cho Sall tại Senegal không ổn định, nhưng chính phủ hiện tại đã thay đổi thái độ hỗ trợ ông ra tranh cử Tổng Thư ký Liên Hợp Quốc.

Carolyn Rodrigues Birkett, đại diện thường trực của Guyana tại Liên Hợp Quốc, công bố tham gia cuộc đua từ giữa tháng 6. Bà từng là Bộ trưởng Ngoại giao và có kinh nghiệm công tác trong các tổ chức quốc tế cùng vai trò hỗ trợ cộng đồng người bản địa. Guyana ủng hộ mạnh mẽ ứng cử viên này với mục tiêu tăng cường đa phương hóa, cải thiện hiệu quả hoạt động và đổi mới cách thức quản trị toàn cầu của Liên Hợp Quốc.

Tổng hợp lại, cuộc cạnh tranh giành lấy vị trí Tổng Thư ký Liên Hợp Quốc tiếp theo diễn ra trong bối cảnh tổ chức này đang đối mặt với nhiều thách thức về tầm ảnh hưởng, cải cách nội bộ và sức ép tài chính, đòi hỏi người lãnh đạo kế tiếp phải vừa có kinh nghiệm, vừa dám thay đổi để củng cố vai trò trung tâm của Liên Hợp Quốc trên trường quốc tế.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.