Phong trào thanh niên Ấn Độ phản đối gian lận thi cử gây bất ngờ với chính quyền Modi

Bắt nguồn từ một nỗi lo lắng quen thuộc đối với hàng triệu thanh niên Ấn Độ – sự bất tin vào các kỳ thi quyết định tương lai – phong trào Cockroach Janata Party (CJP) đã nhanh chóng trở thành cuộc tập hợp học sinh lớn nhất trong nhiều năm. Từ những vụ rò rỉ đề thi liên tục, hàng chục nghìn nam nữ trẻ tuổi đã đứng lên phản đối, với những cuộc tuần hành lên Quốc hội Ấn Độ bị cảnh sát giải tán bằng hơi cay và dùi cui. Tinh thần đấu tranh tiếp tục được duy trì mạnh mẽ trong những ngày sau đó.

Trung tâm của phong trào là nhà hoạt động Sonam Wangchuk, người đã giảm đến 11kg trong 26 ngày tuyệt thực nhằm ủng hộ các yêu cầu cải cách giáo dục và đòi Bộ trưởng Giáo dục Dharmendra Pradhan từ chức. Dù Wangchuk đã kết thúc việc tuyệt thực, lãnh đạo sinh viên khẳng định các cuộc biểu tình sẽ tiếp tục cho đến khi các đòi hỏi được đáp ứng.

Điểm đặc biệt của CJP nằm ở quy mô và chiều rộng của những bất bình. Không giống như các cuộc biểu tình lớn khác dưới thời Thủ tướng Narendra Modi vốn gắn liền với các vấn đề chính trị hoặc cộng đồng cụ thể như luật công dân hay luật nông nghiệp, phong trào lần này không bắt nguồn từ tư tưởng hay quan hệ cộng đồng nào.

Thay vào đó, cuộc biểu tình tập trung vào việc đặt câu hỏi về năng lực của nhà nước trong việc đảm bảo sự công bằng của hệ thống thi cử – con đường được hàng triệu người Ấn Độ trẻ tuổi xem là phương tiện chính để vươn lên trong xã hội. Theo phân tích của Yamini Aiyar, nhà nghiên cứu tại Đại học Brown, hệ thống thi cử và giáo dục cắt ngang các yếu tố đẳng cấp, giai cấp, giới tính và không đại diện cho một nhóm lợi ích đơn lẻ nào.

Chuyên gia Rahul Verma từ Trung tâm Nghiên cứu Chính sách tại New Delhi nhận định phong trào đang làm nổi bật sự thất bại trong việc quản lý hành chính của chính quyền. Sự bất lực trong việc tổ chức thi cử công bằng và ngăn chặn việc rò rỉ đề thi gây nên một thách thức mới lạ với đảng BJP, vốn từng đối phó thành công với nhiều phong trào dựa trên ý thức hệ.

Khác với các cuộc biểu tình mang tính đối đầu chính trị, những người tham gia nhóm CJP chủ yếu là thanh niên có tham vọng và gia đình họ, những người xem các kỳ thi như con đường để tiến lên. Bởi vậy, việc phản đối không dựa trên ý thức hệ hay chiến thuật chính trị thông thường, khiến đảng cầm quyền khó dùng các chiêu bài chính trị cũ để đối phó.

Tác giả Joyojit Pal tại Đại học Michigan chỉ ra mạng xã hội hiện là mồi lửa dễ bùng phát, với tính lan tỏa nhanh và được thúc đẩy bởi cảm xúc. Sức nóng từ sự thất vọng lâu ngày về sự thiếu trách nhiệm của nhà nước đã khiến phong trào bùng nổ mạnh mẽ. Những cuộc biểu tình quy mô lớn tại thủ đô New Delhi chứng minh sức mạnh lan tỏa từ mạng trực tuyến ra đời thực.

Phản ứng ban đầu của đảng BJP chủ yếu dành cho các vị bộ trưởng và phát ngôn viên, nhưng sau đó lãnh đạo cấp cao như Bộ trưởng Quốc phòng Rajnath Singh đã lên tiếng cáo buộc phe đối lập lợi dụng sinh viên làm công cụ chính trị. Thủ tướng Narendra Modi cũng lần đầu lên tiếng, cam kết thành lập tòa án đặc biệt để xử lý nghiêm khắc những người liên quan đến việc rò rỉ đề thi.

Nhà nghiên cứu Yamini Aiyar nhận định những cuộc biểu tình đã vượt xa việc chỉ phản đối gian lận thi cử. Nó phản ánh sự bất mãn với nền kinh tế trì trệ, tình trạng thất nghiệp kéo dài và cảm giác bấp bênh về tương lai. Nhiều người tham gia thể hiện mong muốn một chính trị mới, tập trung vào hiệu quả quản trị và trách nhiệm thay vì các tranh cãi chính trị thường thấy.

Những nhà phân tích khác cũng lưu ý phong trào này dễ bị phân hóa và có thể mất dần sức hút theo thời gian như các cuộc biểu tình nông dân trước đây. Tuy nhiên, điểm chung được nhấn mạnh là giới trẻ đã bày tỏ sự tức giận rõ ràng và sẵn sàng đối mặt với sự đàn áp để đấu tranh đòi công bằng.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.