Salzburger Festspiele đối mặt thay đổi lớn và tương lai bấp bênh

Lễ hội âm nhạc Salzburg Festspiele năm nay diễn ra lần thứ 106, tiếp tục nổi bật giữa các sự kiện văn hóa Âu châu dù vẫn chịu ảnh hưởng từ danh tiếng Bayreuth. Festival truyền thống này hiện đang trải qua nhiều thay đổi lớn cả về mặt tổ chức và cơ sở vật chất. Trung tâm lễ hội nằm trong khu phố cổ Salzburg, vốn được UNESCO công nhận là di sản thế giới, đang chuẩn bị cho công trình nâng cấp phức tạp bao gồm sửa chữa các nhà hát biểu diễn, xây dựng nhà xưởng mới và đào hầm ngầm.

Dù UNESCO đã cấp phép thực hiện dự án ngay trước khi bắt đầu lễ hội, cơ quan kiểm toán Áo đã lên tiếng phê phán kế hoạch tài chính chưa hợp lý, cảnh báo nguy cơ vượt chi phí. Điều này đánh dấu bước ngoặt quan trọng trong lịch sử hơn một thế kỷ của Salzburger Festspiele, khi nhiều buổi biểu diễn dự kiến phải chuyển sang địa điểm thay thế từ mùa giải sau.

Ban giám đốc lễ hội cũng trong giai đoạn biến động căng thẳng. Karin Bergmann hiện đang giữ chức giám đốc tạm quyền, sau khi người tiền nhiệm Markus Hinterhäuser bị ép từ chức hồi tháng 3. Bà Bergmann cho biết chỉ có thể đảm nhận vị trí này trong vòng hai mùa lễ hội tới. Sự kiện này được xem là một cú trớ trêu, khi bà vốn lên thay Hinterhäuser nhưng được ban quản trị bổ nhiệm chính thức trong lúc chính sự bất ổn quyền lực diễn ra.

Nhiều kịch bản và lời đồn đoán lan truyền về âm mưu quyền lực, trong đó Bergmann bị ví như hình tượng Lady Macbeth đóng vai trò quyết định sau hậu trường trong cuộc thay đổi nhân sự. Trong khi đó, nhà pháp lý và biên kịch người Áo Sven Hartberger mới đây công khai chỉ trích Hội đồng quản trị lễ hội vì can thiệp quá mức vào quyết định nghệ thuật, trong tác phẩm mang tựa đề "Das große Salzburger Affentheater" (Trò hề lớn ở Salzburg). Cuộc đại chiến vì quyền lực đã làm lu mờ khát vọng nghệ thuật trong lòng sự kiện lâu đời này.

Không khí ảm đạm được thể hiện rõ qua buổi khai mạc năm nay với chủ đề "Lieder der Schwermut und der Trauer" (Những bài hát u sầu và đau buồn) xuất hiện tại nhà thờ Kollegienkirche, dưới sự chỉ huy của nhạc trưởng Teodor Currentzis trong tiếng nến lập lòe. Tác phẩm trọng điểm gồm chuỗi hợp xướng của György Kurtág, mang đến nỗi buồn sâu sắc và phản ánh tâm trạng chung của lễ hội và thành phố Salzburg lúc này.

Dù truyền thống luôn chú ý đến yếu tố sân khấu đặc biệt, các chi tiết mới lạ như việc diễn viên chính Hochmair biểu diễn khỏa thân đoạn "Fährst in die Gruben nackt und bloß" (Đi vào huyệt mộ trần trụi) trong vở "Jedermann" cũng chưa thể xua tan không khí nghiêm trang. Theo tin đồn, ý định này nhằm tạo ra điểm nhấn khác biệt cho vai diễn và thu hút sự chú ý của khoảng 40.000 khán giả dự kiến tham dự.

Chương trình sự kiện năm nay vẫn được lên kế hoạch theo chủ trương của Markus Hinterhäuser, dù ông đã rời chức giám đốc chính thức. Ngoài phần kịch bản, hàng loạt tác phẩm lớn như các vở diễn của Peter Handke, Elfriede Jelinek hay phiên bản sân khấu "Faust" có sự góp mặt của Valery Tscheplanowa được khán giả chờ đợi.

Dù đã rời vị trí, Hinterhäuser vẫn tham dự nhiều buổi hòa nhạc và sự kiện trong mùa lễ hội năm nay. Tuy nhiên, chưa rõ liệu ông có biểu diễn piano trong buổi trình diễn "Winterreise" (Chuyến đi mùa đông) cùng ca sĩ baritone Matthias Goerne hay không. Có thể ông sẽ chỉ thể hiện một bài hát duy nhất mang chủ đề cô đơn, với lời ca "Tôi đi trên con đường của mình, bước chân lững thững, qua cuộc sống rạng rỡ, vui tươi, cô đơn và không một lời chào" như một biểu tượng cho tâm trạng hiện tại.

Salzburger Festspiele năm nay là sự pha trộn giữa truyền thống và biến động, giữa nghệ thuật và chính trị, thể hiện rõ thực trạng khó khăn và thách thức của một trong những lễ hội âm nhạc lớn nhất thế giới.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.