Tương lai nào cho thành phố cổ Torzhok giữa làn sóng dân số thu hẹp ở Nga?

Theo số liệu từ Học viện Kinh tế và Quản lý công Nga, hiện có khoảng 130 thị xã nhỏ trên toàn quốc đang trải qua hiện tượng giảm dân số nghiêm trọng. Những thị xã này chiếm khoảng một phần sáu trong tổng số 800-850 thị xã có dân số dưới 50.000 người. Sự sụt giảm này là vấn đề kinh tế - xã hội đáng quan ngại, tác động trực tiếp đến phát triển khu vực và đời sống cư dân.

Torzhok, thành phố cổ có nguồn gốc từ thế kỷ IX - X, nằm bên bờ sông Tvertsa, nhánh của sông Volga, cách trung tâm tỉnh Tver khoảng 60 km, trên tuyến quốc lộ M-10 “Nga” nối liền Moscow và Saint Petersburg. Thành phố này không chỉ là điểm dừng chân trên con đường di chuyển giữa hai thủ phủ lớn mà còn là nơi từng đón tiếp nhiều nhà văn, nhà thơ nổi tiếng như Pushkin, Gogol, Tolstoy và nhiều nhân vật văn học khác.

Torzhok sở hữu gần 300 công trình kiến trúc và di tích lịch sử được xếp hạng bảo tồn, trong đó 92 công trình mang giá trị cấp liên bang. Nổi bật là truyền thống nghề vàng thêu nổi tiếng từng thu hút sự quan tâm của Alexander Pushkin, người đã mua thắt lưng thêu cho công chúa Vera Vyazemskaya tại đây.

Số dân Torzhok hiện nay chỉ còn khoảng 40.000 người, và đang giảm với tốc độ đáng báo động. Nguyên nhân chính là tỷ lệ sinh thấp kết hợp với tình trạng di cư lao động và học tập ra khỏi thành phố. Ngoài ra, điều kiện cơ sở hạ tầng yếu kém, đặc biệt là hệ thống giao thông đường bộ xuống cấp, cũng góp phần làm giảm sức hấp dẫn với cư dân và người lao động.

Theo TS. Leonid Grigoriev, giảng viên khoa xã hội học tại Đại học Kỹ thuật Tổng hợp Tver, những xu hướng tiêu cực này đã tồn tại lâu dài, với tỷ lệ tử vong vượt trội hơn sinh vào đầu thập niên 1990 trên phạm vi nước Nga nói chung, trong khi khu vực Tver thậm chí đã gặp hiện tượng này từ những năm 1970. Torzhok là điểm thể hiện rõ nét nhất xu hướng này với sự kết hợp của nhiều yếu tố kinh tế xã hội bất lợi.

Thành phố Torzhok gây ấn tượng không mấy tích cực bởi nhiều khu vực với các căn nhà gỗ cũ kỹ, xuống cấp và thiếu sự chăm sóc. Số lượng nhà bị bỏ hoang cùng hệ thống đường sá đầy ổ gà khiến việc di chuyển khó khăn, khiến người dân ưu tiên đi bộ thay vì sử dụng xe cá nhân. Tuy nhiên, khu vực bãi sông Tvertskaya được cải tạo chỉnh chu là điểm sáng hiếm hoi trong thành phố.

Về mặt kinh tế, các doanh nghiệp tập trung phát triển tại vùng lân cận nhờ vị trí chiến lược gần các tuyến đường M-10 và M-11, nhưng trong chính thành phố thì nhiều doanh nghiệp vẫn do dự đầu tư do chi phí kết nối hạ tầng cao, các công trình lịch sử cản trở việc phát triển xây dựng theo mô hình hiện đại và bài toán thiếu nhân lực trình độ cao do dân cư trẻ di cư liên tục.

Torzhok từng là trung tâm thương mại và thủ công với danh tiếng vàng thêu, nguồn gốc của tên gọi thành phố. Nhiều danh nhân văn học Nga đã từng ghé thăm và sáng tác trong thành phố này. Tuy nhiên, di sản quý giá này không đủ sức hấp dẫn người trẻ trở về, theo quan sát của các chuyên gia và giáo viên đại học.

Du lịch được xem là hướng phát triển kinh tế tiềm năng nhất cho Torzhok, đặc biệt với danh tiếng ẩm thực địa phương như món “kotleti po-pozharski” nổi tiếng. Các dự án chỉnh trang đô thị và cải tạo công trình lịch sử đang được chính quyền triển khai trong khuôn khổ các chương trình phát triển môi trường sống và cơ sở hạ tầng.

Tuy nhiên, so với các thị xã khác trong vùng như Staritsa - một địa phương được coi là hình mẫu với sự phục hồi đô thị thành công - thì Torzhok vẫn còn khá kém cạnh. Việc tạo ra môi trường làm việc với cơ hội việc làm ổn định, thu nhập tốt được xác định là yếu tố then chốt để thay đổi xu hướng suy giảm dân số hiện nay.

TS. Leonid Grigoriev nhấn mạnh các vấn đề nhân khẩu học là rất phức tạp và thường có khoảng thời gian trễ để các biện pháp cải thiện phát huy tác dụng. Dù nhiều hạng mục được phục hồi, việc thu hút người dân và du khách vẫn chưa thể đảo chiều ngay lập tức. Hiện nay, nếu xu hướng giảm dân số cứ tiếp tục như hiện tại, dự báo Torzhok sẽ còn giảm khoảng 7.500 người mỗi thập kỷ và có thể biến mất trước cuối thế kỷ này.

Chính quyền địa phương đang tập trung vào việc thu hút đầu tư để tạo việc làm với mức lương cao, cải thiện cơ sở hạ tầng, đồng thời tăng cường quảng bá du lịch nhằm kéo dài thời gian lưu trú và nâng cao chi tiêu của du khách. Đây là những giải pháp thiết yếu nhưng cần nhiều thời gian để thấy kết quả rõ rệt.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.