Một kỳ vọng lớn gặp giới hạn của dữ liệu
Ngày 4/9, Novartis cho biết pelacarsen không đạt tiêu chí chính trong thử nghiệm pha III Lp(a)HORIZON. Mục tiêu là giảm nguy cơ biến cố tim mạch lớn, gồm tử vong do tim mạch, nhồi máu cơ tim không tử vong, đột quỵ không tử vong và tái thông mạch vành khẩn cấp phải nhập viện, so với giả dược. Kết quả gây chú ý vì pelacarsen đã hạ nồng độ Lipoprotein(a), thường viết tắt là Lp(a), ở người tham gia.
Nghiên cứu ngẫu nhiên, mù đôi, đối chứng giả dược này tuyển 8.323 bệnh nhân đã có bệnh tim mạch và Lp(a) tăng cao. Họ vẫn được điều trị nền theo hướng dẫn, bao gồm thuốc hạ lipid và kiểm soát huyết áp. Thử nghiệm không chỉ hỏi thuốc có làm một chỉ số xét nghiệm giảm hay không, mà hỏi điều quan trọng hơn đối với đời sống người bệnh: liệu nó có giúp tránh được một cơn nhồi máu, một cơn đột quỵ hay một lần cấp cứu mạch vành hay không.
Lp(a) là gì và vì sao giới y khoa quan tâm
Lp(a) là một hạt lipoprotein có thành phần liên quan đến LDL cholesterol, nhưng mang thêm apolipoprotein(a). Nồng độ Lp(a) phần lớn do gen quyết định, ít bị thay đổi bởi ăn uống hay lối sống. Vì thế, một người ăn uống điều độ và tập luyện vẫn có thể mang mức Lp(a) cao.
Các dữ liệu khoa học lâu nay cho thấy Lp(a) tăng liên quan đến nguy cơ xơ vữa động mạch. Nó có thể góp phần tạo mảng bám, thúc đẩy viêm và làm tăng nguy cơ những biến cố nghiêm trọng. Novartis ước tính khoảng một phần năm dân số toàn cầu có Lp(a) tăng cao và hiện chưa có thuốc điều trị đích nào được phê duyệt riêng cho tình trạng này. Kỳ vọng dành cho các liệu pháp mới vì thế là dễ hiểu, nhất là với người có bệnh tim mạch sớm hoặc tiền sử gia đình đáng lo ngại.
Vì sao hạ chỉ số chưa đủ để hạ biến cố
Một xét nghiệm tốt hơn không tự động bảo đảm một kết cục lâm sàng tốt hơn. Khoảng cách giữa hai điều đó là nơi các thử nghiệm lớn tồn tại.
Tim mạch là kết quả của nhiều yếu tố đan xen: LDL cholesterol, huyết áp, đái tháo đường, hút thuốc, chức năng thận, viêm, tuổi tác, việc dùng thuốc đều đặn và mức độ bệnh đã tích lũy từ trước.
Pelacarsen là một oligonucleotide đối mã, được thiết kế để ức chế quá trình tạo Lp(a) từ nguồn. Thông báo hiện có mới là kết quả sơ bộ; dữ liệu chi tiết sẽ được trình bày tại một hội nghị y khoa sắp tới. Các nhà nghiên cứu sẽ cần xem xét quy mô giảm Lp(a), thời gian theo dõi, đặc điểm từng nhóm bệnh nhân và liệu có tín hiệu nào ở các phân nhóm được xác định trước hay không. Sự thận trọng này bảo vệ bệnh nhân khỏi những lời hứa đi nhanh hơn bằng chứng.
Điều người bệnh có thể làm ngay hôm nay
Điều đầu tiên là không tự ngưng thuốc hoặc thay đổi toa điều trị chỉ vì một tin tức về thử nghiệm. Người đã mắc bệnh tim mạch nên tiếp tục trao đổi với bác sĩ về mục tiêu LDL cholesterol, huyết áp, đường huyết, chế độ vận động phù hợp và cai thuốc lá. Các biện pháp này có lợi ích đã được chứng minh trong việc giảm nguy cơ tim mạch.
Về xét nghiệm Lp(a), các hướng dẫn tại Mỹ và châu Âu mà Novartis dẫn lại khuyến nghị người trưởng thành xét nghiệm ít nhất một lần trong đời. Kết quả cần được đặt trong bức tranh nguy cơ toàn diện, chứ không phải là bản án cho tương lai. Với người có Lp(a) cao, bác sĩ có thể chú trọng hơn vào việc kiểm soát các nguy cơ có thể thay đổi được và cân nhắc tư vấn cho gia đình khi phù hợp.
Một thất bại không làm khoa học lùi bước
Thất bại của một tiêu chí chính luôn gây thất vọng, đặc biệt với hơn 8.000 người đã dành thời gian và niềm tin cho thử nghiệm. Nhưng dữ liệu âm tính cũng là dữ liệu. Nó giúp khoa học loại bớt những giả định quá đơn giản và thiết kế các câu hỏi tốt hơn.
Novartis cho biết sẽ công bố dữ liệu tại hội nghị chuyên môn. Khi đó, cộng đồng độc lập mới có thể đánh giá đầy đủ kết quả, độ an toàn và ý nghĩa đối với các liệu pháp hạ Lp(a) khác đang được phát triển. Trong y học, tiến bộ hiếm khi đi theo một đường thẳng. Mỗi đáp án chưa như mong đợi vẫn có thể đưa nghiên cứu gần hơn với câu hỏi đúng và người bệnh gần hơn với sự chăm sóc chính xác.
