Đức và Pháp phối hợp tăng cường chiến lược đối đầu thâm hụt thương mại EU với Trung Quốc

Tại Hội nghị Bộ trưởng Pháp-Đức mới đây, Berlin và Paris đã thể hiện quan điểm thống nhất trước sự mở rộng ngày càng lớn của thâm hụt thương mại giữa EU và Trung Quốc. Thủ tướng Đức Friedrich Merz khẳng định tầm quan trọng của quan hệ hợp tác Đức-Pháp trong bối cảnh rủi ro an ninh đến từ Nga, thách thức kinh tế từ Trung Quốc, và sự suy giảm liên minh xuyên Đại Tây Dương. Sự kiện này đánh dấu bước chuyển hướng chính sách của Đức gần với lập trường từ lâu của Pháp trong quan hệ với Trung Quốc.

Tổng thống Pháp Emmanuel Macron nhấn mạnh Trung Quốc đang thể hiện “sự hung hăng thương mại lớn”, đồng thời đánh giá đây là thách thức nghiêm trọng đối với nền kinh tế châu Âu. Mặc dù giọng điệu của Thủ tướng Merz có phần nhẹ nhàng hơn, nhưng cả hai nhà lãnh đạo đều cùng nhìn nhận mối nguy hại từ Trung Quốc ngang hàng với những vấn đề an ninh và kinh tế lớn hiện nay, bao gồm cả chiến tranh tại Ukraine và sự suy yếu của quan hệ với Mỹ.

Trong tuyên bố chung, hai nền kinh tế lớn nhất EU đề xuất việc sử dụng nhanh chóng và có hệ thống các công cụ mà EU đang có để bảo vệ ngành công nghiệp trong khu vực. Hai nước sẽ thúc giục Liên minh châu Âu “kịp thời đưa ra các đề xuất cụ thể nhằm tăng cường bộ công cụ bảo vệ thương mại, chính sách công nghiệp và an ninh kinh tế”. Dự thảo lộ trình phối hợp dự kiến hoàn thành trước hội nghị thương mại Trung Quốc - EU vào tháng 10.

Macron nhấn mạnh rằng Pháp và Đức không chống Trung Quốc, nhưng các con số thương mại đã minh chứng rõ ràng: mỗi ngày EU chịu thâm hụt khoảng 1 tỷ euro (1,14 tỷ USD) trong giao thương với Trung Quốc, dẫn đến mất hàng ngàn việc làm. Một phần nguyên nhân là năng lực đổi mới mạnh mẽ từ Trung Quốc, song Macron cũng nhấn mạnh sự cần thiết của việc Bắc Kinh chuyển giao công nghệ và tạo việc làm tại châu Âu, cũng như việc châu Âu cần bảo vệ ngành công nghiệp trước các khoản trợ cấp lớn và hành vi không theo quy tắc của Trung Quốc.

Theo Macron, sáng kiến xây dựng lộ trình này đến từ Thủ tướng Đức Merz nhằm tăng tốc khả năng bảo vệ ngành công nghiệp của châu Âu trước cạnh tranh ngày càng mạnh từ Trung Quốc. Lộ trình này sẽ được hoàn thiện trước các vòng đàm phán thương mại tiếp theo giữa EU và Trung Quốc dự kiến tổ chức vào tháng 10. Nhà lãnh đạo Pháp cho rằng cần áp dụng các biện pháp bảo vệ khẩn cấp ngay khi phát hiện mối đe dọa, thay vì mất nhiều thời gian điều tra kéo dài như trước đây.

Hai nhà lãnh đạo cũng bày tỏ mong muốn tiếp tục đối thoại với Bắc Kinh về các vấn đề liên quan đến tỷ giá đồng nhân dân tệ và thị trường tài chính của Trung Quốc. Thủ tướng Merz nhận định đồng nhân dân tệ hiện bị định giá thấp hơn nhiều so với thực tế và thách thức Trung Quốc thúc đẩy đồng tiền này trở nên tự do chuyển đổi nếu cho rằng giá trị đồng tiền là hợp lý.

Sự thay đổi quan điểm mạnh mẽ từ Đức được xem là sự giải tỏa cho Pháp, vốn là quốc gia tiên phong trong việc kêu gọi các biện pháp bảo vệ thương mại với Trung Quốc hồi năm ngoái, khi thâm hụt thương mại của Liên minh châu Âu với Trung Quốc bắt đầu gia tăng mạnh mẽ. Từ khi chiến tranh thương mại do Mỹ phát động khiến nhiều công ty Trung Quốc chuyển hướng xuất khẩu sang châu Âu, thặng dư thương mại của Trung Quốc với EU đã tăng vọt.

Tuy nhiên, trong quá khứ hai nước từng có sự khác biệt khi EU áp thuế đối với xe điện xuất xứ Trung Quốc: Pháp ủng hộ trong khi Đức phản đối. Thế nhưng, từ năm 2024 đến 2025, thâm hụt thương mại của Đức với Trung Quốc đã tăng 33,5%, lên 89,3 tỷ euro, theo số liệu hải quan chính thức của Đức, khiến Berlin thay đổi lập trường đồng thuận với Pháp.

Bất chấp các bất đồng thương mại, cả hai nhà lãnh đạo nhấn mạnh tầm quan trọng của việc duy trì đối thoại với Trung Quốc để giảm bớt các mất cân bằng thương mại và tránh xung đột. Thủ tướng Merz nhấn mạnh: “Tôi không muốn có một cuộc xung đột thương mại mới với Trung Quốc, nhưng tôi muốn có một cuộc đối thoại cởi mở về các mất cân bằng này.” Ông cũng nói thêm rằng những mất cân bằng này ảnh hưởng tiêu cực đến ngành công nghiệp châu Âu và rằng Trung Quốc cũng không có lợi ích trong việc duy trì tình trạng hiện tại vì sự phụ thuộc lẫn nhau giữa hai bên là rõ ràng.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.