Hiểu vì sao những kỳ nghỉ mùa hè luôn để lại ký ức đẹp khó quên

Mùa hè và cảm giác hạnh phúc từ khoa học

Mùa hè thường được coi là thời gian vui vẻ nhất năm, ít nhất là trong miền ký ức của mỗi người. Trong khi hiện tại, nhiều người phải chịu đựng cảnh nóng bức ở văn phòng hay những cơn nhức đầu do uống Apérol ngoài trời, thì trong tâm trí khung cảnh rừng thông ở Ý hay kỳ nghỉ dài ngày lại hiện lên rất đẹp đẽ. Các nghiên cứu chỉ ra rằng ánh sáng mặt trời giúp điều chỉnh nhịp sinh học, cải thiện tâm trạng và khi chúng ta dành nhiều thời gian ngoài trời, hormone căng thẳng như cortisol giảm rõ rệt chỉ sau 20 phút đi bộ.

Sự khác biệt giữa trải nghiệm thực tế và ký ức hào nhoáng của mùa hè được giải thích bởi Karl-Heinz Bäuml, chuyên gia về trí nhớ tại Đại học Regensburg. Ông cho biết ký ức tập trung ghi lại không chỉ sự kiện mà cả các yếu tố kèm theo như mùi hương, nhiệt độ hoặc cảm giác ánh nắng. Điều này không xảy ra khi bộ não xử lý những kiến thức khô khan, ví dụ như cách sử dụng dịch vụ ngân hàng trực tuyến.

Ký ức về mùa hè: Từ Reminiscence Bump đến Pollyanna-Prinzip

Phần lớn ký ức đặc biệt tập trung vào độ tuổi từ 10 đến 30 vì đây là giai đoạn trí nhớ phát triển mạnh nhất và con người trải nghiệm nhiều điều lần đầu tiên. Đặc biệt, những trải nghiệm gây xúc động như kỳ nghỉ cắm trại đầu tiên hay lễ tốt nghiệp thường được ghi nhớ lâu dài hơn. Mùa hè thường tập trung các sự kiện có tính cảm xúc này, khiến những ký ức về mùa hè cũ trở nên tươi sáng hơn.

Theo Bäuml, trí nhớ hoạt động như một cơ chế cạnh tranh, ưu tiên ghi lại các ký ức tích cực theo nguyên tắc Pollyanna-Prinzip. Dù ban đầu sau kỳ nghỉ ai đó có thể phàn nàn về những phiền toái như rác thải hay thời tiết nóng ẩm, nhưng sau một thời gian, ký ức này dần phai và những hình ảnh đẹp như hoàng hôn rực rỡ lại được nhớ đến nhiều hơn. Hiện tượng khác là Fading Affect Bias mô tả sự giảm bớt cảm xúc tiêu cực nhanh hơn so với cảm xúc tích cực trong ký ức.

Cách chúng ta duy trì và làm mới ký ức mùa hè

Khả năng nhớ về một kỳ nghỉ cũ không phụ thuộc nhiều vào trí nhớ gốc của mỗi cá nhân mà quyết định bởi tần suất và cách thức ta nhớ về nó. Mỗi lần nhớ lại sẽ tái tạo và lưu trữ ký ức như lúc vừa trải nghiệm, góp phần củng cố hồi ức đẹp về mùa hè. Việc kể chuyện, xem lại ảnh hay đọc nhật ký du lịch là các yếu tố thúc đẩy quá trình này.

Thời gian năm 2024 cũng có những nghiên cứu về tác động của rượu bia trong mùa hè, cho thấy mặc dù bia lạnh trong nóng nực đem lại cảm giác dễ chịu, nhưng lượng lớn rượu sẽ tạo áp lực cho hệ tuần hoàn và làm mất nước nhanh hơn do tác động đến hormone ADH. Những người uống vừa phải lại có thể ngồi lâu ngoài trời hơn vì cảm giác bớt nóng.

Lựa chọn trang phục, bơi lội và những hiệu ứng vật lý của mùa hè

Nghiên cứu ở Nhật Bản chỉ ra rằng lựa chọn màu sắc quần áo mùa hè ảnh hưởng đến khả năng hấp thụ nhiệt: áo xanh lá đậm hấp thụ nhiều tia hồng ngoại nhất, áo đen cũng cao, còn áo trắng ít hấp thụ nhiệt hơn nên mát mẻ hơn. Tuy nhiên, quần áo tối màu lại có khả năng chắn tia cực tím tốt hơn, giúp bảo vệ da khỏi cháy nắng.

Mùa hè dễ khiến các vùng nước như hồ bơi và hồ tắm công cộng có nguy cơ vi khuẩn phát triển mạnh hơn, tuy nhiên ở Đức có đến 98% điểm tắm đáp ứng tiêu chuẩn an toàn của EU. Các vi khuẩn như Cyanobacteria hay ký sinh trùng như Cryptosporidium thường là nguyên nhân khiến một số khu vực bị đóng cửa tạm thời.

Khi nói về lợi ích sức khỏe của bơi lội, các nghiên cứu chỉ ra rằng bơi ba lần mỗi tuần trong vòng ba tháng có thể làm giảm các triệu chứng đau khớp tương đương với đạp xe. Bơi lội cũng giúp làm mát cơ thể trong những ngày nắng nóng, nhưng cần lưu ý không bơi quá nhiều để tránh những vấn đề về sức khỏe dài hạn như đau lưng hoặc tổn thương khớp.

Hiện tượng thiên nhiên và những khoảnh khắc đặc biệt của mùa hè

Buổi tối mùa hè thường tạo ra những cảnh hoàng hôn rực rỡ hơn nhờ vào cấu trúc khí quyển và các hạt aerosol trong không khí điều chỉnh cách ánh sáng mặt trời tán sắc. Mặt trời lặn theo góc lệch nhỏ tạo điều kiện cho ánh sáng vàng cam kéo dài lâu hơn, tạo nên dải màu xanh lục nhẹ nhàng nằm giữa sắc cam và xanh lam trên bầu trời - một hiện tượng mà các nhà vật lý tại Đại học Greifswald đã nghiên cứu.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.