Chất vấn niềm tin và tính toàn vẹn thể chế trong cuộc khủng hoảng gian lận đề thi NEET tại Ấn Độ

Phong trào phản đối gian lận đề thi NEET và các vụ lộ đề thi liên tiếp tại Ấn Độ đã bước vào giai đoạn căng thẳng khi các sinh viên và phụ huynh không những đòi công bằng mà còn đặt ra nghi vấn về sự minh bạch và tính toàn vẹn của toàn hệ thống giáo dục. Thủ tướng Narendra Modi đã lên tiếng trấn an giới trẻ và gia đình bằng lời cam kết ban hành luật nghiêm ngặt để ngăn chặn gian lận đề thi, đồng thời tuyên bố thành lập các tòa án xử lý nhanh các vụ việc liên quan. Tiếng nói của ông xuất hiện chưa đầy một ngày sau khi lãnh đạo phe đối lập trong Lok Sabha Rahul Gandhi lên án hành vi bị cho là bạo lực cảnh sát đối với sinh viên cùng lời nhấn mạnh họ là "tương lai đất nước, không phải khủng bố".

Phản ứng của hai phe chính trị đã cho thấy cuộc tranh luận đã vượt ra khỏi sự việc gian lận đề thi và trở thành cuộc đấu tranh để thống lĩnh nhận thức công chúng. Mạng lưới chính trị rộng lớn của Đảng BJP, với sự hỗ trợ của một số cơ quan truyền thông, đã cố gắng mô tả những người biểu tình như những phần tử chống quốc gia hoặc được các nhóm có lợi ích bất chính hậu thuẫn nhằm xáo trộn trật tự xã hội. Tuy nhiên, những luận điệu này chỉ có tác dụng giới hạn, chủ yếu thu hút sự đồng thuận trong cơ sở cử tri trung thành của đảng.

Đặc điểm nổi bật của cuộc biểu tình này chính là sự liên quan sâu sắc tới một trong những khát vọng mạnh mẽ nhất ở Ấn Độ hiện đại: niềm tin rằng giáo dục và các kỳ thi cạnh tranh là con đường thúc đẩy sự thăng tiến về xã hội và kinh tế. Mỗi lần đề thi bị lộ không chỉ làm tổn thương quy trình tuyển dụng mà còn phá hoại hợp đồng xã hội dựa trên niềm tin rằng sự chăm chỉ và tài năng sẽ được đền đáp. Với hàng nghìn gia đình, việc chuẩn bị cho các kỳ thi này không chỉ là vấn đề học thuật mà còn là khoản đầu tư dài hạn về tài chính, cảm xúc và niềm hi vọng ổn định cuộc sống. Vì vậy, bất cứ dấu hiệu nào cho thấy hệ thống bị ảnh hưởng sẽ đánh vào cốt lõi giá trị này, gây tổn hại sâu sắc.

Đối tượng tham gia biểu tình chủ yếu là những sinh viên trẻ tuổi, từ tuổi vị thành niên đến đôi mươi, nhóm nhân khẩu học mà Đảng BJP từng coi là trọng tâm trong chiến lược truyền tải thông điệp về cơ hội và một Ấn Độ mới. Hình ảnh cảnh sát kéo lê những người trẻ mang quốc kỳ và thẻ dự thi đã tạo ra hiệu ứng công chúng khác biệt so với các cuộc đối đầu với các nhóm chính trị tổ chức. Điều này khiến cho chính phủ gặp khó khăn về mặt hình ảnh, bởi ngay cả những phụ huynh không ủng hộ phe đối lập cũng đồng cảm với sự bất an của con em họ trong kỳ thi. Vì lý do này, thông điệp của phe đối lập đã lan tỏa rộng hơn phạm vi cử tri truyền thống của họ.

Cuộc biểu tình này khác biệt so với các phong trào lớn khác mà chính phủ Narendra Modi phải đối mặt trong 12 năm qua. Chiến dịch chống Đạo luật Nhập cư Công dân (CAA) có yếu tố cộng đồng và hiến pháp rõ nét, phong trào nông dân chủ yếu tập trung tại Punjab, Haryana và vùng Tây Uttar Pradesh, còn cuộc biểu tình của các vận động viên đấu vật xoay quanh cáo buộc cá nhân. Trong khi đó, những kỳ thi cạnh tranh như NEET vượt qua ranh giới đẳng cấp, tôn giáo, ngôn ngữ và khu vực. Mỗi đợt hủy hoặc gian lận trong kỳ thi càng làm thêm mối lo rằng thành công không chỉ tùy thuộc vào năng lực mà còn vào tính toàn vẹn của thể chế.

Điều trớ trêu là khẩu hiệu chính trị của chính phủ — "aapda mein avsar" (cơ hội trong nghịch cảnh) — có thể là chìa khóa giải quyết cuộc khủng hoảng hiện nay. Trong thập kỷ qua, chính phủ Modi đã xây dựng hình ảnh quyết đoán và tập trung quyền lực. Dù tôn vinh sức mạnh, điều này cũng tạo cảm giác chậm trễ trong việc thừa nhận sự thất bại của thể chế và thay đổi chính sách khi cần thiết. Bằng cách trực tiếp đối thoại với sinh viên, xác định rõ trách nhiệm trong các vụ lộ đề, nâng cao hệ thống thi cử và minh bạch trong quản lý, chính phủ có thể chứng minh rằng sự quyết đoán không đồng nghĩa với cứng nhắc mà còn phải kèm theo sự linh hoạt và lắng nghe.

Phương thức này còn giúp truyền tải thông điệp rằng thừa nhận sai sót không phải là dấu hiệu của sự yếu kém mà là biểu tượng của sự tự tin và cam kết cải cách trong thể chế. Mặc dù giáo dục luôn là một dự án ý thức hệ lâu dài của bất kỳ chính phủ nào, nhưng bất kỳ nhà cầm quyền nào làm tổn hại tương lai của thế hệ trẻ đều sẽ phải gánh chịu tổn thất chính trị. Dân chủ không chỉ dựa trên thành công bầu cử mà còn ở khả năng lắng nghe và phục hồi niềm tin. Vì vậy, cách xử lý cuộc khủng hoảng này sẽ được đánh giá không chỉ qua việc tổ chức thành công kỳ thi mà còn qua khôi phục niềm tin của thế hệ mất niềm tin hiện nay.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.