Giới hạn nguyên liệu đất hiếm của Trung Quốc ảnh hưởng đến sản xuất nam châm tên lửa Mỹ

Tại bang New Hampshire, công ty Phoenix Tailings đang sử dụng phương pháp điện phân để tách các nguyên tố đất hiếm quan trọng từ chất thải khai khoáng truyền thống. Đây là giai đoạn mà ngành công nghiệp Mỹ còn yếu kém trong chuỗi cung ứng từ mỏ đến nam châm, nhất là khi Trung Quốc đang chi phối gần như toàn bộ quy trình xử lý khoáng sản này trên toàn cầu.

Nhà máy nhỏ của Phoenix Tailings đặt trong khu văn phòng tại Exeter được kỳ vọng đóng vai trò then chốt giúp Mỹ giảm sự lệ thuộc vào Trung Quốc. Công ty này đang triển khai dự án xây nhà máy mới với khoản vay 500 triệu USD từ Lầu Năm Góc, dự kiến kéo dài thời gian 14 đến 18 tháng để tăng công suất tách và kim loại hóa đáng kể.

Việc sản xuất trở nên cấp bách hơn khi xung đột ở Trung Đông khiến kho vũ khí của Mỹ, bao gồm tên lửa hành trình Tomahawk, hệ thống phòng thủ THAAD và tiêm kích F-35, giảm nhanh chóng do các khoáng vật quý hiếm là thành phần thiết yếu của chúng. Chính quyền Mỹ cũng yêu cầu nhà thầu quốc phòng đẩy nhanh sản xuất vũ khí đồng thời thắt chặt quy định cấm nhập khẩu các thành phần đất hiếm từ Trung Quốc.

Anthony Balladon, giám đốc thương mại kiêm đồng sáng lập Phoenix Tailings, cho biết: "Việc bổ sung dự trữ và mở rộng theo yêu cầu của quốc phòng và quy định là thách thức lớn. Công ty đang gấp rút nâng công suất."

Phoenix Tailings tận dụng chất thải khai khoáng (tailings) và các nam châm tái chế từ ổ cứng để lấy nguyên liệu thô phục vụ quá trình tách kim loại quý như neodymium, praseodymium, terbium, dysprosium, samarium và yttrium. Đây là những kim loại quan trọng trong nhiều ngành công nghiệp, từ quốc phòng, hàng không vũ trụ cho đến ô tô.

Công ty dự kiến xây dựng "Freedom facility" nhằm giải phóng Mỹ và các đồng minh khỏi sự phụ thuộc Trung Quốc trong lĩnh vực đất hiếm.

Hiện công suất tinh luyện của Phoenix Tailings khoảng 200 kg mỗi năm, dự kiến tăng lên 5 tấn trong ba tháng tới và mục tiêu dài hạn là đạt 120 tấn vào năm 2028.

Công ty sản xuất nam châm Arnold Magnetic Technologies tại Mỹ cũng đang tìm kiếm nguồn samarium từ Pháp sau khi Trung Quốc ngừng cung cấp. Solvay, công ty hóa chất Bỉ, hồi sinh nhà máy tại La Rochelle để tách các kim loại đất hiếm, đáp ứng nhu cầu tăng nhanh tại châu Âu và Mỹ.

Mặc dù chi phí cao hơn Trung Quốc, Arnold Magnetic Technologies cho biết sự chuyển hướng này không ảnh hưởng lớn đến chi phí sản xuất vũ khí do kim loại đất hiếm chỉ chiếm phần nhỏ trong tổng chi phí.

Tuy nhiên, không phải kim loại nào cũng khả quan. Patriotic Critical Minerals Corp. cảnh báo lệnh hạn chế nhập khẩu vonfram từ Trung Quốc sau năm 2027 sẽ là thách thức lớn bởi Mỹ hoàn toàn lệ thuộc nguồn cung Trung Quốc, chiếm đến 80% khai thác toàn cầu và phần lớn chế biến hạ nguồn.

Căng thẳng với Iran làm giảm mạnh dự trữ tên lửa và hệ thống phòng thủ, buộc Mỹ và các đồng minh tại Trung Đông phải điều chỉnh chiến lược phòng thủ, đồng thời làm dấy lên lo ngại về sức mạnh quân sự trong cuộc đối đầu tiềm tàng với Trung Quốc.

Phân tích của Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS) cho biết phải ít nhất ba năm mới có thể tái lập kho dự trữ Tomahawks, Patriots và THAAD.

Tháng 7/2023, Tổng thống Donald Trump ban hành lệnh hành pháp yêu cầu các nhà thầu quốc phòng Mỹ phải ưu tiên sử dụng nguyên liệu trong nước hoặc từ các đồng minh, đồng thời siết chặt quyền miễn trừ của Lầu Năm Góc với các trường hợp thiếu nguồn cung trong nước.

Lockheed Martin cho biết họ liên tục đánh giá chuỗi cung ứng đất hiếm toàn cầu để đảm bảo nguyên liệu cần thiết cho các dự án quốc phòng. Một số nhà thầu lớn khác như Raytheon Technologies và Northrop Grumman không phản hồi về vấn đề này.

Anthony Balladon tin rằng với sự hỗ trợ đúng đắn và hợp tác từ các đối tác trong ngành, Mỹ có thể đáp ứng được nhu cầu nguyên liệu đất hiếm để bảo vệ lợi ích quốc phòng.