Nhật Bản lên kế hoạch cấy ghép thận heo cho người vào năm 2033

Nhật Bản đang chuẩn bị tiến hành các thử nghiệm lâm sàng đầu tiên nhằm cấy ghép thận từ heo được chỉnh sửa gen sang người. Đây là bước tiến được kỳ vọng sẽ tạo ra đột phá trong việc khắc phục tình trạng thiếu hụt nghiêm trọng các tạng hiến tặng, đặc biệt khi số bệnh nhân suy thận ngày càng tăng cao.

Dự án này do một startup được thành lập dựa trên Đại học Meiji dẫn đầu. Họ công bố kế hoạch bắt đầu các thử nghiệm từ năm 2028, với các ca phẫu thuật sẽ được thực hiện tại Bệnh viện Đại học Hokkaido ở Sapporo và bệnh viện Senan Kamakura ở tỉnh Kanagawa.

Ban đầu, các ca nhận thận heo sẽ là một số bệnh nhân khoảng 60 tuổi bị suy thận mạn tính và duy trì chạy thận nhiều năm. Trong những cuộc phẫu thuật thử nghiệm, thận heo sẽ được cấy vào gần bàng quang mà không loại bỏ thận thật của người bệnh nhằm dễ dàng gỡ bỏ nếu có vấn đề về an toàn xảy ra.

Nhóm chuyên gia y học tái tạo và phẫu thuật hi vọng nhận được sự chấp thuận tạm thời cho phương pháp này dưới dạng sản phẩm y tế tái tạo vào năm 2030, để đến năm 2033 có thể phổ biến rộng rãi trong điều trị.

Dự án ứng dụng công nghệ của công ty Mỹ eGenesis, công ty đã tạo ra heo biến đổi gen với 69 sửa đổi di truyền nhằm giải quyết các vấn đề quan trọng. Thứ nhất là ngăn ngừa thải ghép bằng cách loại bỏ các gen kích thích phản ứng miễn dịch ngay lập tức và đưa vào các gen người giúp nâng cao sự tương thích.

Thứ hai là đảm bảo an toàn về mặt nguy cơ lây nhiễm, bằng cách vô hiệu hóa các retrovirus nội sinh của heo (PERV) để giảm thiểu khả năng truyền virus sang người.

Nhóm nghiên cứu Nhật Bản nhập tế bào heo này về và sử dụng công nghệ nhân bản để tạo ra các heo cùng gen trong nước. Heo sẽ được nuôi trong môi trường vô trùng và được vận chuyển tới các trung tâm gần các phòng khám để phục vụ phẫu thuật.

Tình trạng cấp bách của bệnh nhân suy thận ở Nhật thúc đẩy việc tìm kiếm giải pháp mới. Hiện tại, hơn 300.000 bệnh nhân phải chạy thận nhân tạo và gần 15.000 người đang chờ ghép thận. Tuy nhiên, mỗi năm chỉ có khoảng 200 ca ghép với tạng hiến từ người đã qua đời, thời gian chờ đợi trung bình kéo dài khoảng 15 năm.

Kỹ thuật xenograft (tức cấy ghép tạng từ động vật) được xem là cách duy nhất có thể thay đổi căn bản thực trạng này.

Tại Nga, nghiên cứu về xenograft cũng đang được tiến hành. Giáo sư Sergey Gotier - chuyên gia hàng đầu của Bộ Y tế Nga, nhấn mạnh tiềm năng và các thách thức lớn của công nghệ này.

Theo ông, về mặt phẫu thuật, các ca cấy ghép đã có thể thực hiện và không còn là trở ngại khó khăn. Tuy nhiên, hai rào cản sinh học chính cần vượt qua là dị ứng mô và nguy cơ lây truyền bệnh từ động vật sang người.

Ông Sergey Gotier đánh giá các cuộc thử nghiệm trên thế giới, đặc biệt là ca cấy ghép thận heo biến đổi gen cho người chết não năm 2021 là thành tựu độc đáo vì giúp quan sát hoạt động của cơ quan được nuôi trong động vật khi đưa vào người.

Tuy nhiên, ông cũng lưu ý cần theo dõi chức năng lâu dài của các cơ quan này. Một khó khăn nữa là các sửa đổi gen hiện vẫn chưa đủ. Ví dụ hai ca cấy ghép tim heo biến đổi gen cho người đều thất bại do không đủ gen để ngăn chặn thải ghép, buộc bệnh nhân phải dùng liều cao thuốc ức chế miễn dịch dẫn đến suy giảm miễn dịch nghiêm trọng.

Mặc dù ông không loại trừ khả năng ứng dụng thành công trong tương lai, hiện nay ông cho rằng phát triển hệ thống hiến tạng người sau khi chết là nhiệm vụ thực tế và hiệu quả hơn. Xenograft trong giai đoạn sắp tới có thể đóng vai trò là giải pháp tạm thời nhằm giúp bệnh nhân chờ nhận được cơ quan hiến người phù hợp.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.