Biotechnologia stoi przed klifem patentowym. Rozpoczyna się walka o najważniejsze aktywa

Według danych PitchBook, od stycznia do końca maja 2026 roku na świecie zostało przeprowadzonych 201 przejęć w sektorze biotechnologii o łącznej wartości 106 miliardów dolarów. Jeśli tempo się utrzyma, całoroczny wynik może przekroczyć 250 miliardów dolarów, co byłoby drugim najwyższym wynikiem w historii, po rekordowym 2019 roku. Średnia wartość transakcji wzrosła z 365 milionów do 527 milionów dolarów.

Eksperci Bitspiration VC wskazują, że fundamentalną przyczyną tego wzrostu jest zjawisko tzw. „klifu patentowego”. W okresie 2025–2030 straci ochronę patentową wiele leków generujących roczne przychody przekraczające 200 miliardów dolarów. W odpowiedzi koncerny farmaceutyczne intensywnie przejmują atrakcyjne aktywa, płacąc za nie premie sięgające od 38 do nawet 140 procent wartości.

W marcu 2026 roku w ciągu dwóch tygodni zostało zrealizowanych siedem transakcji o wartości 29 miliardów dolarów. Według Sebastiana Solucha, partnera w Bitspiration VC, presja wynikająca z wygasających patentów będzie narastać, co zapowiada równie intensywny drugi półrocze. Nadchodzące miesiące zdominują pytania nie o to, czy, ale kto przejmie kogo.

Najważniejszym obszarem pozostaje onkologia. Największą transakcją 2026 roku było przejęcie firmy Centessa przez Eli Lilly za ponad 8 miliardów dolarów. Gilead z kolei sfinalizował zakup Arcellx, specjalizującej się w terapiach komórkowych, za 7,8 miliarda dolarów, a Merck kupił Terns Pharmaceuticals za 6,7 miliarda dolarów w segmencie leczenia białaczki szpikowej.

Również rynek leków na otyłość zyskał na intensywności. Pfizer wygrał z Novo Nordisk w emocjonującej licytacji o Metserę, płacąc 10 miliardów dolarów za wejście do tego obszaru. AstraZeneca zainwestowała natomiast w chińskie innowacje poprzez współpracę z CSPC nad ośmioma programami leków nowej generacji na otyłość i cukrzycę typu 2, w tym nad kandydatem na doiniekcyjny preparat miesięczny.

Szczepionki wracają do centrum zainteresowania. Jednego dnia Eli Lilly kupiło trzy przedsiębiorstwa szczepionkowe, łącznie za 3,8 miliarda dolarów, w tym Curevo (leczenie półpaśca) i Vaccine Company (szczepionka na wirus Epsteina-Barr).

Dynamicznie rozwijają się także segmenty RNA, terapii genowych oraz leków na choroby rzadkie. Z początkiem roku obserwowano duże transakcje: Novartis kupił Avidity za 12 miliardów dolarów (platforma RNA), a Johnson & Johnson przejęło Intra-Cellular Therapies za 14,6 miliarda dolarów (neurologia). Następnie Roche przejął Spark za 4,3 miliarda dolarów (terapia genowa), BioMarin kupił Amicus za 4,8 miliarda dolarów (choroby rzadkie), Gilead nabył Ouro Medicines za 2,2 miliarda dolarów (choroby autoimmunologiczne), a Novartis nabył Excellergy za 2 miliardy dolarów (alergie).

W ujęciu geograficznym widać coraz większe zainteresowanie innowacjami z Azji, szczególnie chińskimi cząsteczkami. Coraz częściej zawierane są licencje, podczas gdy pełne przejęcia pozostają rzadsze. Eksperci przewidują, że popyt na azjatyckie aktywa będzie nadal wzrastać, mimo starań o biotechnologiczną suwerenność poszczególnych państw.

Polska może pochwalić się około 250 firmami biotechnologicznymi, które aktywnie uczestniczą w globalnych trendach, skupiając się na odkrywaniu leków na dotąd nieuleczalne choroby. Ryvu Therapeutics koncentruje się na leczeniu białaczki. W maju firma zdecydowała o skupieniu nakładów klinicznych na badaniu romacyklibu w połączeniu z wenetoklaksem w terapii ostrej białaczki szpikowej, gdzie mają najwięcej danych potwierdzających skuteczność.

Captor Therapeutics rozwija leki na bazie innowacyjnej metody TPD (targeted protein degradation). Dyrektor finansowy Captora, Adam Łukojć, zauważa rosnące zainteresowanie tą technologią, co potwierdzają dobre wyniki badań firm działających w tym obszarze oraz rosnące ceny ich akcji.

Poltreg pracuje nad terapiami opartymi na limfocytach T-regulatorowych. Jeżeli terapia PTG-007 zostanie zarejestrowana, będzie to pierwsza na świecie komórkowa terapia Treg stosowana w cukrzycy typu 1, oferująca nowy sposób leczenia po ponad 100 latach od wprowadzenia insuliny.

Znaczącą rolę w polskiej biotechnologii odgrywa Celon Pharma, rozwijająca trzy filary działalności: innowacyjne terapie, nowoczesne kompetencje produkcyjne i rentowny biznes leków generycznych. Ważnym projektem jest budowa zakładu na Słowacji, wyspecjalizowanego w produkcji analogów GLP1, wspierana przez środki z Europejskiego Banku Odbudowy i Rozwoju (EBOR).

Innowacyjne projekty rozwijają także Molecure, która pracuje nad lekiem na sarkoidozę płuc z oczekiwaniem na rekomendację komitetu monitorującego badanie kliniczne, oraz Mabion, który wzmacnia swoją pozycję europejskiego partnera w dziedzinie leków biologicznych. Mabion podpisał niedawno umowę z KriSan Biotech, co ma umożliwić oferowanie globalnym klientom zintegrowanych rozwiązań biologiczno-chemicznych oraz wspierać ekspansję na rynki azjatyckie.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.