Bộ trưởng An ninh Israel cùng nhóm cực đoan Do Thái đột kích khu phức hợp thánh địa al-Aqsa

Ngày thứ Năm, Bộ trưởng An ninh quốc gia Israel thuộc cánh hữu, Itamar Ben-Gvir, đã cùng hàng nghìn người Do Thái cực đoan tiến vào khu phức hợp thánh địa nhạy cảm nhất ở Jerusalem – nơi được người Hồi giáo gọi là Haram al-Sharif, còn người Do Thái gọi là Núi Đền (Temple Mount). Sự kiện này diễn ra dưới sự hộ tống của cảnh sát mang vũ khí và bao gồm các hoạt động cầu nguyện, giương cờ Israel và hát quốc ca trong một hành động được xem là khiêu khích về chính trị.

Theo thỏa thuận kéo dài nhiều thập kỷ mang tên status quo, việc cầu nguyện của người không phải Hồi giáo bị cấm tại khu vực này để tránh xung đột tôn giáo và chính trị. Tuy nhiên, trong những năm gần đây, Ben-Gvir đã liên tục phá vỡ thỏa thuận này thông qua các chuyến thăm gây tranh cãi và thay đổi đơn phương về quy định dành cho người Do Thái khi tới khu phức hợp, như cho phép họ mang theo các tài liệu tôn giáo in ấn và cầu nguyện tại đây.

Việc Ben-Gvir bổ nhiệm đồng minh có tư tưởng tương đồng làm trưởng cảnh sát Jerusalem từ tháng 1 năm nay đã góp phần tạo điều kiện thuận lợi cho các thay đổi sâu rộng hơn tại khu vực nhạy cảm này. Bộ Tôn giáo và Tín ngưỡng Palestine đã lên án hành động này trong một tuyên bố, cho rằng đây là những hành động khiêu khích phát xuất từ cấp chính trị cao nhất của chính quyền chiếm đóng, nhằm kích động chiến tranh tôn giáo trên toàn khu vực.

Những hành động này nhận được sự ủng hộ từ một số chính trị gia Israel như nghị sĩ thuộc đảng Likud, Amit Halevi, người đã tham gia nhóm giương cờ và hát quốc ca tại khu phức hợp. Ben-Gvir cũng lên mạng xã hội khẳng định có “tiến bộ lớn” và người Do Thái cầu nguyện tại đây “cảm thấy như chủ sở hữu”. Bộ trưởng từng tuyên bố mong muốn giương cờ Israel và xây nhà nguyện tại khu vực này.

Sự kiện diễn ra đúng dịp lễ Tisha B’Av của người Do Thái, kỷ niệm việc đền thờ đầu tiên và đền thờ thứ hai bị phá hủy tại khu vực này trong lịch sử hàng ngàn năm. Những thay đổi về thỏa thuận status quo trong quá khứ từng là nguyên nhân làm bùng lên các cuộc xung đột lớn tại Jerusalem và Palestine, có tác động sâu rộng tới tình hình thế giới.

Ví dụ điển hình là cuộc thăm viếng của lãnh đạo đối lập lúc đó Ariel Sharon năm 2000, đã khiến bùng phát cuộc nổi dậy thứ hai của người Palestine kéo dài 5 năm. Năm 2023, tổ chức Hamas gọi cuộc tấn công vào Israel với tên gọi “al-Aqsa flood”, cáo buộc đây là phản ứng trước các vi phạm của Israel tại nhà thờ Jerusalem, khiến hơn 1200 người Israel thiệt mạng và mở rộng chiến sự tại Gaza.

Nhóm hoạt động Israel Peace Now cảnh báo việc cầu nguyện của người Do Thái tại khu vực gần đền thờ al-Aqsa và mái vòm Đá là một “hành động khiêu khích nguy hiểm” và vi phạm nghiêm trọng thỏa thuận status quo kéo dài nhiều năm. Bộ Ngoại giao Jordan cũng lên tiếng mạnh mẽ lên án vụ đột kích và kêu gọi cộng đồng quốc tế có lập trường cứng rắn đối với Israel, buộc nước này chấm dứt các vi phạm đối với các địa điểm tôn giáo Hồi giáo và Cơ đốc giáo tại Jerusalem.

The Islamic Waqf Department, đơn vị chính thức quản lý khu vực này, cho biết đã có 3.228 người Israel vào khu phức hợp trong sáng cùng ngày theo báo Al Jazeera, với ước tính số lượng người tăng thêm vào buổi chiều.

Trước đó, Thủ tướng Benjamin Netanyahu đã thể hiện sự ủng hộ công khai đối với việc cầu nguyện của người Do Thái tại khu vực này và cho biết các thay đổi do Ben-Gvir thúc đẩy có sự phối hợp với ông. Mặc dù chính phủ Israel đã phá vỡ một phần trong thỏa thuận fragile status quo, Netanyahu vẫn khẳng định Israel không vi phạm thỏa thuận này.

Tối cùng ngày, nhiều người đã đi diễu hành qua các khu vực của thành cổ Jerusalem gần khu phức hợp, trong đó một số nhóm có hành vi tấn công người Palestine và phá hoại một nghĩa trang Hồi giáo tại cửa sư tử, theo báo Haaretz. Cảnh sát Israel đã bắt giữ 16 nghi phạm người Do Thái liên quan đến các hành vi bạo lực này.

Theo Palestinian Islamic Waqf Department và báo chí quốc tế, vụ việc đột kích khu phức hợp thánh địa al-Aqsa một lần nữa làm gia tăng căng thẳng giữa các bên liên quan trong bối cảnh xung đột kéo dài giữa Israel và Palestine chưa có dấu hiệu hạ nhiệt.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.