Bộ trưởng An ninh Israel Itamar Ben Gvir vi phạm quy tắc khi cầu nguyện tại đền thờ Al-Aqsa ở Jerusalem

Bộ trưởng An ninh Israel, Itamar Ben Gvir, nhân vật nổi bật của cánh hữu cực đoan, cùng với hàng trăm người Do Thái, trong đó có các nhà định cư, đã tiến vào khu vực Esplanade của các Nhà thờ (Al-Haram al-Sharif) tại Đông Jerusalem vào sáng thứ Năm. Khu vực vốn là trung tâm của cuộc xung đột Israel-Palestine, được quản lý theo một quy ước giữ nguyên hiện trạng (statu quo) từ năm 1967 nhằm duy trì ổn định tôn giáo và chính trị. Trong số những người vào thánh địa, ông Ben Gvir đã cầu nguyện tại đây, điều vốn bị cấm theo quy tắc này.

Sự kiện này trùng với Ticha Be'av, ngày lễ tưởng nhớ những thảm họa của người Do Thái, đặc biệt là việc phá hủy các Đền thờ Jerusalem trong lịch sử. Hành động của ông Ben Gvir đã được ghi lại và phát tán rộng rãi qua mạng xã hội, trong đó ông tuyên bố "Người Do Thái cầu nguyện với niềm tin rằng nơi này thuộc về họ theo luật pháp" và khẳng định quyền lực chủ quyền của nhà nước Israel với khu vực này, đồng thời bày tỏ mong muốn tiếp tục củng cố quyền kiểm soát với sự giúp đỡ của Thượng đế.

Khu vực này ở Đông Jerusalem, một phần bị Israel chiếm đóng và sáp nhập, là nơi tọa lạc đền thờ Al-Aqsa và mái vòm Đá (Dome of the Rock), bên trong Khu phức hợp Thánh địa được coi là điểm linh thiêng thứ ba của đạo Hồi và cũng là nơi thiêng liêng nhất của đạo Do Thái. Quy ước lâu đời quy định rằng, Waqf, tổ chức tôn giáo Hồi giáo của Jordan, quản lý khu vực, cho phép người Do Thái tới thăm nhưng không được phép cầu nguyện tại đây để tôn trọng đức tin Hồi giáo, trong khi tín đồ Hồi giáo được phép hành lễ tự do.

Tuy nhiên, vài năm gần đây, ông Ben Gvir cùng nhiều nhóm người Do Thái có quan điểm cực hữu và chống Arập đã nhiều lần vi phạm quy định này, gây phẫn nộ từ phía Jordan, Chính quyền Palestine và các lãnh đạo Hồi giáo. Kể từ khi trở thành thành viên chính phủ, ông Ben Gvir đã có hơn 10 lần đến khu vực này và thường xuyên lợi dụng các sự kiện tôn giáo như Ticha Be'av để kêu gọi chính sách cứng rắn hơn với Gaza và Bờ Tây.

Chính phủ Israel tuyên bố chính sách về quyền kiểm soát hiện trạng khu vực không đổi, nhưng các sự cố như cuộc viếng thăm ngày thứ Năm liên tục làm tăng thêm căng thẳng giữa các bên. Việc một quan chức cấp cao như Bộ trưởng Ben Gvir vượt qua ranh giới quy ước có thể làm sôi lên làn sóng phản đối và đẩy mạnh xung đột tại khu vực vốn rất nhạy cảm này.

Thực tế, sự kiện này gợi nhắc lại vụ việc năm 2000, khi Ariel Sharon—khi đó là lãnh đạo phe đối lập Israel—đi thăm khu thánh địa, sự kiện đã góp phần châm ngòi cho cuộc nổi dậy Intifada lần hai của người Palestine kéo dài nhiều năm, gây ra nhiều thiệt hại và đổ máu.

Tình hình cho thấy sự nhạy cảm cao của khu vực thánh địa và tác động lớn của các hành động mang tính biểu tượng lên thực trạng chính trị và an ninh trong vùng.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.