Thủ tướng Andy Burnham khởi đầu mạnh mẽ song thách thức lớn là thuyết phục người dân về sự thay đổi

Giai đoạn chuyển giao quyền lực giữa các thủ tướng thường là thời điểm nhạy cảm, khi công chúng có thể phản ứng với chính phủ mới bằng sự hoài nghi hoặc kỳ vọng cao. Một tuần sau khi nhậm chức, Thủ tướng Andy Burnham đã rõ ràng từ bỏ tâm thế bi quan và chậm chạp từng được thể hiện trong những ngày đầu của Keir Starmer tại vị. Ông gửi đi tín hiệu rằng chính phủ sẽ hành động mạnh mẽ để hỗ trợ người dân vượt qua khủng hoảng chi phí sinh hoạt, cam kết chấm dứt tình trạng người vô gia cư và lập kế hoạch cải cách hệ thống chăm sóc xã hội gây tranh cãi.

Điểm đáng chú ý nhất trong phong cách lãnh đạo mới của Burnham không phải là tốc độ hay quy mô thay đổi, mà là sự khẳng định rõ ràng rằng những vấn đề tưởng chừng “quá lớn để giải quyết” thực sự có thể được xử lý, nếu chính phủ quyết tâm. Trong bức thư đầu tiên gửi các thành viên Đảng Lao động với tư cách thủ tướng, ông khẳng định: "Tình trạng vô gia cư là điều mà một chính phủ có thể khắc phục nếu muốn, và ngay từ ngày đầu tiên, tôi đã lựa chọn điều đó". Phát biểu này thể hiện sự dũng cảm khiến nhiều người khó có thể bác bỏ hay lảng tránh.

Sự đổi mới trong quan điểm của Burnham đã nhanh chóng vấp phải phản ứng tiêu cực. Trước khi ông kịp công bố các kế hoạch cụ thể về cải cách chăm sóc xã hội, tờ Daily Mail ngay lập tức tung tin ông ủng hộ "thuế cái chết" – một cách gọi chỉ những chính sách tăng thuế để tài trợ dịch vụ xã hội mà Burnham chưa công bố. Đồng thời, Mel Stride, bộ trưởng tài chính đối lập thuộc Đảng Bảo thủ, cáo buộc thủ tướng mới muốn đưa nước Anh “quay lại những năm 1970”, lập luận rằng các chính sách như giảm giá vé xe buýt sẽ dẫn đến hệ quả tiêu cực như tuần làm việc ba ngày.

Những chỉ trích này tuy có phần phi lý nhưng lại góp phần củng cố nỗi chán nản và thiếu tin tưởng của cử tri đối với các chính trị gia. Trải qua nhiều bê bối chi tiêu công, các chiến dịch tuyên truyền sai lệch cũng như thất bại trong ứng phó đại dịch, công chúng ngày càng hoài nghi về trách nhiệm và năng lực của giới chính trị.

Mặc dù việc yêu cầu thủ tướng Burnham cân nhắc chi phí cho các dự án xã hội là điều hợp lý, nhưng không phải lúc nào các câu hỏi về tài chính cũng được đặt ra công bằng đối với Đảng Bảo thủ. Đảng này từng gây ra những khoản lãng phí lớn như Brexit, hợp đồng trang bị bảo hộ cá nhân đắt đỏ trong dịch Covid hay chính sách thắt lưng buộc bụng gây tổn hại kinh tế. Tuy nhiên, truyền thông thường tập trung chất vấn phía bên kia nhiều hơn.

Quan trọng hơn, các phân tích chuyên sâu cho thấy đầu tư vào phúc lợi xã hội về dài hạn mang lại lợi ích kinh tế khi giảm áp lực lên hệ thống y tế, tư pháp và các dịch vụ trợ cấp. Ví dụ, tổ chức từ thiện Crisis từng ước tính rằng việc chấm dứt hoàn toàn tình trạng vô gia cư sẽ tiêu tốn 9,9 tỷ bảng trong 10 năm nhưng sẽ tiết kiệm được 26,4 tỷ bảng nhờ giảm sức ép lên các dịch vụ công.

Dù có phong cách giao tiếp gần gũi được nhiều cử tri đánh giá là chân thật, việc Burnham chưa trình bày rõ ràng nền tảng chính sách dẫn đến nguy cơ ông bị cho là hứa hẹn quá mức hoặc không nhất quán. Chỉ trong tuần đầu nắm quyền, Burnham đã đối mặt với cáo buộc thay đổi lập trường liên quan đến kiểm soát giá thuê nhà và ngưỡng thuế thu nhập.

Đồng thời, một số chỉ trích đến từ bên trong phe tiến bộ khi ông giữ lại Shabana Mahmood làm Bộ trưởng Nội vụ – người được cho là tiếp tục chính sách nhập cư cứng rắn, và bổ nhiệm John Healey làm Bộ trưởng Tài chính có thể ưu tiên ngân sách quốc phòng hơn các lĩnh vực khác. Điều này khiến phe cánh tả lo ngại ông có thể không thực hiện đầy đủ các cam kết cải cách xã hội.

Các khảo sát gần đây cho thấy người dân Anh rất mong muốn thay đổi mạnh mẽ để giải quyết áp lực chi phí sinh hoạt, với 83% người trưởng thành cho biết họ cần cải cách đáng kể, trong đó 51% tin rằng cần thay đổi mang tính cách mạng. Tuy nhiên, khoảng 60% số người được hỏi không tin rằng bất kỳ đảng chính trị lớn nào hiện nay có kế hoạch tốt để nâng cao cuộc sống người dân.

Đây là nghịch lý lớn trong thời đại hiện nay: công chúng khao khát đổi mới nhưng lại thất vọng và nghi ngờ giới chính trị có thể thực thi điều đó. Những thách thức sâu rộng như nhà ở, mức sống, quốc phòng, biến đổi khí hậu, năng lượng, chăm sóc xã hội, trợ cấp và hệ thống nhà tù đều đòi hỏi giải pháp toàn diện với chi phí cao, vốn bị trì hoãn hoặc xử lý kém hiệu quả trong nhiều năm.

Trong bối cảnh đó, nhiệm vụ quan trọng nhất của Thủ tướng Burnham không chỉ là xây dựng chính sách mà còn phải thuyết phục được người dân rằng một tương lai tốt đẹp hơn là hoàn toàn khả thi. Đây là bài học kinh nghiệm mà việc Keir Starmer nhường lại quyền lực nên nhắc nhở ông: đừng chỉ có quyền lực mà không dám tận dụng nó.

Việc thể hiện quyết tâm và tạo dựng niềm tin chính là chìa khóa để vượt qua vùng nguy hiểm của giai đoạn đầu nhiệm kỳ, mà Burnham đang cố gắng khai phá.