Chiến thuật giữa kỳ mang dấu ấn chuyên chế của Trump trước bầu cử Mỹ

Ngày 16/7, Tổng thống Donald Trump có bài phát biểu tại Nhà Trắng, trong đó ông phóng đại mức độ dễ bị tổn thương của hệ thống bầu cử Mỹ đối với các tác nhân nước ngoài và gian lận cử tri. Phó Chủ tịch Ủy ban Tình báo Thượng viện Mark Warner (D-Va.) lên tiếng chỉ trích mạnh mẽ, gọi đây là "một chuỗi những lời nói dối và cáo buộc nhằm làm suy giảm niềm tin của người dân Mỹ vào hệ thống bầu cử".

Trước kỳ bầu cử giữa nhiệm kỳ tháng 11 tới gần, áp lực với phe Cộng hòa càng tăng khi họ đứng trước nguy cơ mất quyền kiểm soát Hạ viện và thậm chí là Thượng viện. Nhận định trước các phát ngôn có thể gây hiểu lầm trong bài phát biểu, các đài truyền hình lớn như ABC, NBC và CNN đã quyết định không phát sóng trực tiếp nhằm tránh việc truyền tải thông tin sai lệch. Tuy nhiên, họ đang phải đối mặt với các đe dọa mang tính chuyên chế liên quan đến quyền cấp phép phát sóng trong tương lai.

Trump sử dụng chiến lược phát tán thông tin sai lệch bằng cách dẫn chứng dữ liệu chưa được xác minh về cử tri không có quyền công dân đã đăng ký bầu cử, đồng thời đưa ra nhận định chung chung và thiếu căn cứ rằng hệ thống bầu cử đã bị "phá vỡ và dễ bị tấn công đến mức không thể bảo vệ". Việc này không chịu sự khẳng định thông tin mạnh mẽ, ví dụ như tại bang New Jersey, dù có 6.600 cử tri không có quốc tịch đăng ký bỏ phiếu nhưng chỉ 400 người thực sự đi bầu.

Quan điểm này mâu thuẫn với thực tế rằng Trump đã giành chiến thắng trong hai cuộc bầu cử tổng thống năm 2016 và 2020, dù cũng từng thất bại. Năm 2016, ông thua phiếu phổ thông nhưng thắng ở Đại cử tri đoàn, cho thấy hệ thống vận hành theo hiến pháp và do các bang tự quản nên ít bị gian lận quy mô lớn. Cuộc bầu cử năm 2020 ông thua với lý do chính trị hợp pháp, mặc dù ông không công nhận kết quả, dẫn đến bạo loạn tại Điện Capitol ngày 6/1/2021. Nền tảng hệ thống vẫn duy trì vững chắc dù có nhiều chỉ trích.

Những lời nói dối liên tục của Trump về chiến thắng năm 2020 đang được một phần lớn cử tri, đặc biệt là trong đảng Cộng hòa, tin tưởng. Một khảo sát mới đây cho thấy 50% đảng viên Cộng hòa tin rằng bầu cử năm 2020 bị dàn xếp gian lận, cao hơn mức 28% so với toàn dân Mỹ.

Với tỷ lệ ủng hộ giảm, chiến lược của Trump là làm lung lay niềm tin bầu cử, tạo ra sự bất ổn rộng khắp. Nếu đảng Cộng hòa giữ quyền kiểm soát Quốc hội, đội ngũ của Trump sẽ tuyên bố cuộc bầu cử công bằng. Ngược lại, nếu thất bại, họ sẽ cáo buộc có gian lận cử tri bất hợp pháp, can thiệp nước ngoài, thao túng máy móc bỏ phiếu, gian lận phiếu gửi qua thư, gian lận từ phe Dân chủ hoặc thậm chí các nguyên nhân đầy giả thuyết khác như UFO.

Ngay hôm sau bài phát biểu, Bộ trưởng An ninh Nội địa Markwayne Mullin đã lên tiếng cảnh báo các bang về những mối đe dọa giả định, có thể dùng làm lý do cắt giảm ngân sách hoặc can thiệp chính trị nhằm tạo lợi thế trước bầu cử. Tuy nhiên, trách nhiệm tổ chức bầu cử thuộc về các ủy ban quận và bang, không có sự can thiệp liên bang trực tiếp, đảm bảo tránh nguy cơ gian lận toàn quốc.

Tuy vậy, Trump với việc mở rộng quyền lực tổng thống nhiều hơn bất kỳ ai trước đây, đang thúc đẩy kiểm soát liên bang nhằm "bảo vệ tính toàn vẹn bầu cử" bằng những thủ đoạn chuyên chế như gieo rắc sợ hãi, đe dọa và cưỡng chế.

Trump không ngần ngại thực hiện các biện pháp đe dọa trong bầu cử. Trên mạng Truth Social ngày 10/5, ông thông báo sẽ triển khai "Quân đội Bảo vệ Tính toàn vẹn Bầu cử" đến từng bang để bảo vệ phiếu hợp pháp, và lực lượng này sẽ "lớn hơn và mạnh hơn" so với năm 2024.

Nghiên cứu mới tiết lộ cử tri dự đoán và lo ngại sự triển khai rộng rãi của lực lượng ICE liên bang tại điểm bỏ phiếu, đồng thời mức độ tin tưởng vào bầu cử ngày càng giảm sút.

Nếu Trump áp dụng Đạo luật Kháng chiến cho phép triển khai quân đội nhằm dẹp trật tự dân sự hoặc đàn áp nổi loạn, điều đó sẽ là dấu hiệu rõ ràng cho thấy ông thi hành chính sách theo phong cách độc tài. Ông đã từng đe dọa sử dụng đạo luật này vào tháng 1 và có nhiều kịch bản có thể xảy ra như tuyên bố tình trạng khẩn cấp quốc gia, áp đặt sự giám sát vũ trang liên bang tại các điểm bỏ phiếu, từ chối công nhận kết quả bầu cử, hoặc triển khai quân đội ngăn cản phe Dân chủ nắm đa số tại Quốc hội.

Một số biện pháp khác bao gồm làm gián đoạn dịch vụ bưu chính trong việc gửi phiếu bầu qua thư, sa thải các thành viên Dân chủ còn lại tại Ủy ban Hỗ trợ Bầu cử độc lập và cắt giảm nguồn lực cho cơ quan chuyên trách bảo vệ an ninh mạng bầu cử.

Trước bối cảnh trên, câu hỏi đặt ra là mức độ tham gia bầu cử của người dân sẽ tăng hay giảm. Dù kết quả thế nào, bầu cử giữa kỳ năm nay ở Mỹ được dự báo sẽ là sự kiện mang dấu ấn chuyên chế đáng chú ý trong lịch sử bầu cử hiện đại.

Theo Myra Adams, người từng tham gia chiến dịch tranh cử tổng thống của đảng Cộng hòa vào các năm 2004 và 2008, các chiến thuật hù dọa và kiểm soát quyền lực của Trump có thể gây ảnh hưởng rộng lớn đến niềm tin dân chúng và tiến trình dân chủ tại Mỹ.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.